76 tuổi lần đầu có giấy khai sinh

Trong một xã hội đề cao thượng tôn pháp luật, bảo đảm quyền tiếp cận công lý cho mọi công dân không chỉ là mục tiêu, mà còn là thước đo của sự tiến bộ.

Tuy nhiên, trên thực tế, những người yếu thế - người cao tuổi, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt, người không có giấy tờ tùy thân… vẫn đối mặt với nhiều rào cản pháp lý.

Việc triển khai Nghị quyết 205/2025/QH15 đang mở ra hướng đi mới, góp phần tháo gỡ những nút thắt tồn tại lâu nay.

Được Quốc hội thông qua ngày 24/6/2025, Nghị quyết 205 lần đầu tiên cho phép Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ quyền lợi của nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích công cộng.

Đây là bước tiến đáng chú ý, không chỉ ở góc độ pháp lý mà còn thể hiện rõ tính nhân văn trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật. Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Quảng Ninh là một trong 6 địa phương được lựa chọn triển khai thí điểm chủ trương này.

Dù chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 và là nhiệm vụ chưa có tiền lệ, việc triển khai nghị quyết tại Quảng Ninh đã sớm ghi nhận những kết quả bước đầu. Thông qua sự phối hợp giữa cơ quan kiểm sát với chính quyền cơ sở và các đơn vị liên quan, nhiều trường hợp vướng mắc pháp lý kéo dài đã được giải quyết, đặc biệt trong lĩnh vực đăng ký hộ tịch.

VKSND tỉnh Quảng Ninh phối hợp với phường Hồng Gai trao giấy khai sinh cho bà Phạm Thị Chiên vào tháng 4/2026.

Một trong những trường hợp tiêu biểu là bà Phạm Thị Chiên (phường Hồng Gai). Sinh ra và lớn lên trong gia đình làm nghề chài lưới, cuộc sống gắn liền với sông nước khiến việc đăng ký hộ tịch của bà không được thực hiện đầy đủ.

Trải qua nhiều năm, bà không còn bất kỳ giấy tờ tùy thân nào. Người thân cùng thời hoặc đã qua đời, hoặc không còn liên hệ, khiến việc xác minh nhân thân gặp nhiều khó khăn.

Ở tuổi 76, bà Chiên chưa từng có giấy khai sinh - loại giấy tờ tưởng chừng cơ bản với mỗi công dân. Việc thiếu căn cứ pháp lý khiến bà gặp trở ngại trong hầu hết các giao dịch dân sự, không thể tiếp cận các chính sách an sinh xã hội và gần như đứng ngoài nhiều quyền lợi chính đáng.

Sau khi Nghị quyết 205 được triển khai, VKSND tỉnh đã phối hợp với chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng tiến hành xác minh, thu thập thông tin, hoàn thiện hồ sơ pháp lý. Kết quả, bà đã được cấp giấy khai sinh và thẻ căn cước công dân - không chỉ hợp thức hóa nhân thân mà còn mở ra cơ hội tiếp cận các quyền lợi thiết yếu.

VKSND khu vực 2 - Quảng Ninh trao đổi với bà Nguyễn Thị Kế (phường Hà An) thủ tục làm giấy khai sinh.

Không chỉ người cao tuổi, trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt cũng là đối tượng được hưởng lợi từ chính sách mới. Trường hợp cháu Vũ Gia H (6 tuổi, phường Hà An) do vướng mắc thủ tục hành chính nên nhiều năm chưa được đăng ký khai sinh, kéo theo việc không thể đến trường, tiếp cận dịch vụ y tế và các quyền cơ bản.

Sau khi tiếp nhận thông tin, VKSND khu vực 2 đã chủ động phối hợp với chính quyền địa phương và các cơ quan liên quan để xác minh, hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ. Việc đăng ký khai sinh cho cháu được giải quyết đúng quy định, giúp em có cơ hội đến trường và được bảo đảm đầy đủ quyền lợi theo pháp luật.

Theo bà Lam Thị Dung, Phó Trưởng Phòng Kiểm sát án dân sự, VKSND tỉnh, việc thực hiện nghị quyết đòi hỏi sự chủ động, linh hoạt và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan. Đây là nhiệm vụ mới nhưng có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, đặc biệt là nhóm yếu thế.

Bên cạnh những kết quả tích cực bước đầu, việc triển khai thí điểm cũng đặt ra yêu cầu về nguồn lực, năng lực chuyên môn và cơ chế phối hợp liên ngành. Để chính sách phát huy hiệu quả bền vững, cần tiếp tục tổng kết thực tiễn, hoàn thiện hướng dẫn và nhân rộng mô hình khi đủ điều kiện.

Có thể thấy, Nghị quyết 205 đang từng bước tạo thêm một “điểm tựa pháp lý” cho những người dễ bị tổn thương. Khi cơ quan công quyền chủ động đứng ra bảo vệ quyền lợi cho người dân, đặc biệt là những người không có khả năng tự bảo vệ mình - niềm tin vào pháp luật được củng cố.

Đây không chỉ là kết quả của một chính sách, mà còn là biểu hiện cụ thể của một nền pháp quyền hướng đến công bằng và bao trùm.