8 bang của Mỹ đồng loạt kiện OpenAI, cáo buộc ChatGPT kích động tự hại và bạo lực

OpenAI đang đối mặt với vụ kiện tập thể của hội đồng lưỡng đảng tại 8 bang về cáo buộc ChatGPT gây tổn hại cho thân thể người dùng. Ảnh: Reuters.

Các tổng chưởng lý 8 bang, gồm Iowa, Kansas, Arizona, Arkansas, Idaho, Montana, Nebraska và West Virginia đã lần lượt đệ đơn kiện lên tòa án các bang địa phương. Đơn kiện cho rằng ChatGPT được thiết kế để thể hiện thái độ chiều lòng người dùng và tạo sức hấp dẫn nhằm xây dựng lòng tin. Tuy nhiên, hệ thống này bị cáo buộc không chỉ làm trầm trọng thêm những suy nghĩ hoang tưởng, khuyến khích hành vi nguy hiểm, mà còn hỗ trợ người dùng lên kế hoạch thực hiện các hành vi bạo lực, bao gồm cả những vụ xả súng hàng loạt.

Các bang yêu cầu tòa án buộc OpenAI thay đổi ChatGPT

Theo Reuters, đây là một trong những chiến dịch pháp lý phối hợp có quy mô lớn nhất mà các bang của Mỹ từng tiến hành nhằm vào một tập đoàn AI.

Vụ kiện diễn ra trong bối cảnh OpenAI đang chuẩn bị cho kế hoạch phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), khiến những rủi ro pháp lý mà công ty phải đối mặt càng gia tăng. Trước đó, hồi tháng 6 năm nay, Tổng chưởng lý bang Florida đã khởi động vụ kiện cấp bang đầu tiên nhằm vào công ty này.

Đơn kiện cáo buộc OpenAI quảng cáo sai sự thật về mức độ an toàn của sản phẩm, gây hiểu lầm cho công chúng và vi phạm luật bảo vệ người tiêu dùng tại các bang. Các nguyên đơn đồng thời cho rằng hoạt động của công ty đe dọa sức khỏe cộng đồng, cấu thành hành vi gây tổn hại đến lợi ích công cộng (public nuisance) theo pháp luật Mỹ.

Liên minh 8 bang đề nghị tòa án ban hành lệnh cấm, buộc OpenAI sửa đổi cơ chế vận hành của ChatGPT. Một trong những yêu cầu đáng chú ý là cấm công ty phát triển các mô hình AI có khả năng tự tiến hóa, trừ khi có thể bảo đảm những mô hình này hoàn toàn phù hợp với các giá trị cốt lõi của con người.

Ngoài việc yêu cầu áp dụng các biện pháp hạn chế hành vi, các bang còn đòi OpenAI bồi thường thiệt hại và nộp các khoản phạt dân sự.

Ông Drew Pusateri, người phát ngôn của công ty OpenAI. Ảnh: Prweek.

Phản ứng của OpenAI

Theo The Guardian, ngày 14/10/2026, ông Drew Pusateri, người phát ngôn OpenAI, đưa ra ba thông điệp chính:

Khẳng định đã có các biện pháp bảo vệ chuyên biệt: Ông cho biết ChatGPT được tích hợp những cơ chế an toàn dành riêng cho từng nhóm tuổi, mà theo công ty, nhiều sản phẩm AI khác chưa có.

Thừa nhận không hệ thống nào hoàn hảo: Drew Pusateri cho biết OpenAI sẽ tiếp tục tham vấn các chuyên gia để hoàn thiện những biện pháp bảo vệ.

Cam kết bổ sung các công cụ an toàn: Những biện pháp được nêu gồm kiểm soát của phụ huynh, nhắc người dùng nghỉ giải lao và các cơ chế bảo vệ phù hợp với độ tuổi.

Ông Pusateri cũng tuyên bố OpenAI sẵn sàng hợp tác với các bang để thúc đẩy những chính sách AI thực tiễn, áp dụng cho toàn ngành thay vì chỉ nhắm vào một doanh nghiệp.

Những phát biểu trên không đồng nghĩa OpenAI thừa nhận ChatGPT đã kích động người dùng tự làm hại bản thân hoặc gây bạo lực - các cáo buộc trong đơn kiện, cần được xem xét qua quá trình tố tụng.

Đáng chú ý, trong một vụ kiện khác tại Mỹ, OpenAI đã lập luận rằng ChatGPT là một dịch vụ tương tác tạo ra nội dung theo yêu cầu, chứ không phải hàng hóa hữu hình theo cách hiểu truyền thống của luật trách nhiệm sản phẩm. Công ty cũng cho rằng các khiếu kiện dựa trên nội dung do AI tạo ra có thể vướng những vấn đề pháp lý liên quan đến quyền tự do ngôn luận.

Lập luận này thuộc một vụ kiện khác, không nên hiểu là phản hồi pháp lý chính thức của OpenAI đối với cả tám vụ kiện mới.

Vụ kiện này diễn ra trong bối cảnh OpenAI phải đối mặt với nhiều vụ kiện dân sự liên quan đến cáo buộc ChatGPT góp phần gây ra khủng hoảng sức khỏe tâm thần, hành vi tự sát hoặc bạo lực. Reuters cho biết các vụ kiện mới làm gia tăng áp lực pháp lý đối với công ty khi doanh nghiệp chuẩn bị cho kế hoạch niêm yết cổ phiếu.

Những vấn đề nổi lên qua vụ kiện

Theo Reuters, có ba vấn đề cần theo dõi trong vụ kiện này:

Trước hết là trách nhiệm của nhà phát triển AI: Nếu người dùng bị tổn hại sau những tương tác với chatbot, OpenAI phải chịu trách nhiệm đến đâu về thiết kế, cơ chế bảo vệ và cách hệ thống phản hồi?

Thứ hai, mức độ hiệu quả của các biện pháp bảo vệ: Việc doanh nghiệp tuyên bố đã triển khai cơ chế an toàn khác với việc chứng minh những cơ chế đó hoạt động hiệu quả trong các tình huống thực tế.

Cuối cùng là khả năng hình thành tiền lệ pháp lý: Nếu tòa án chấp nhận một phần yêu cầu của các bang, các công ty AI có thể phải đối mặt với những nghĩa vụ chặt chẽ hơn về bảo vệ trẻ em, minh bạch và kiểm soát rủi ro.

Hiện OpenAI vẫn chưa có phản hồi pháp lý chi tiết đối với toàn bộ nội dung trong tám đơn kiện. Vì vậy, tuyên bố công khai của người phát ngôn có thể không đồng nghĩa với lập trường pháp lý mà công ty có thể trình bày trước tòa trong thời gian tới.