8 hiểu lầm về HIV/AIDS vẫn tồn tại dù y học đã chứng minh điều ngược lại
Dù các tiến bộ y học hiện đại đã biến HIV thành bệnh mạn tính có thể kiểm soát, nhiều hiểu lầm vẫn tồn tại trong cộng đồng và thậm chí trong thực hành cá nhân, ảnh hưởng đến phòng ngừa, xét nghiệm và kỳ thị người sống chung với HIV.
HIV/AIDS là bệnh do virus gây suy giảm miễn dịch ở người, nếu không điều trị có thể tiến triển thành AIDS. Tuy nhiên, điều trị bằng thuốc kháng virus ARV hiện nay giúp người bệnh sống khỏe mạnh, tuổi thọ gần tương đương dân số chung.
Đáng chú ý, khái niệm "U=U" (Undetectable = Untransmittable) – tải lượng virus không phát hiện được thì không lây qua đường tình dục – đã được CDC Hoa Kỳ, WHO và nhiều hiệp hội y khoa quốc tế xác nhận. Tuy nhiên, nhiều hiểu lầm vẫn tiếp tục tồn tại, không phải ở mức "cơ bản", mà ở mức ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi phòng bệnh và điều trị.
Hiểu lầm 1: Người nhiễm HIV có thể ngừng thuốc khi tải lượng virus không còn phát hiện
Một hiểu lầm khá phổ biến hiện nay là khi tải lượng virus đã "không phát hiện được", người bệnh có thể ngừng điều trị ARV. Thực tế, ARV không chữa khỏi HIV mà chỉ ức chế virus. Khi ngừng thuốc, virus sẽ nhanh chóng tái nhân lên do HIV vẫn tồn tại trong các "ổ chứa" (reservoir) trong tế bào miễn dịch.
Lưu ý: Điều trị ARV phải duy trì suốt đời để đảm bảo kiểm soát virus bền vững và duy trì trạng thái U=U. Việc tự ý ngừng thuốc có thể dẫn đến kháng thuốc và thất bại điều trị.
HIV/AIDS là bệnh do virus gây suy giảm miễn dịch, nếu không điều trị có thể tiến triển thành AIDS.
Hiểu lầm 2: U=U nghĩa là người nhiễm HIV không cần biện pháp phòng ngừa nào nữa
U=U là một tiến bộ y học mang tính cách mạng, nhưng dễ bị hiểu sai. U=U chỉ áp dụng khi người bệnh:
Tuân thủ ARV đều đặn.
Duy trì tải lượng virus dưới ngưỡng phát hiện liên tục.
Được theo dõi y tế định kỳ.
Tuy nhiên, U=U chỉ áp dụng cho lây truyền qua đường tình dục và không thay thế các biện pháp phòng ngừa khác như phòng bệnh lây qua máu hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác. Do đó, U=U là "không lây qua đường tình dục khi điều trị hiệu quả", chứ không phải "không cần phòng ngừa nữa".
Hiểu lầm 3: Không có triệu chứng nghĩa là không có nguy cơ lây nhiễm
Một trong những hiểu lầm nguy hiểm nhất là đánh giá nguy cơ dựa trên triệu chứng lâm sàng. Giai đoạn đầu nhiễm HIV thường không có triệu chứng rõ ràng, hoặc chỉ giống cúm nhẹ. Giai đoạn "tiềm ẩn lâm sàng" có thể kéo dài nhiều năm, trong thời gian đó virus vẫn có khả năng lây truyền. Điều này khiến việc dựa vào "trông khỏe mạnh" để đánh giá an toàn là hoàn toàn không chính xác. Chỉ xét nghiệm HIV mới có thể xác định tình trạng nhiễm.
Hiểu lầm 4: Chỉ người thuộc 'nhóm nguy cơ cao' mới cần xét nghiệm HIV
Quan niệm này vẫn tồn tại ngay cả trong một số cộng đồng có hiểu biết y tế cơ bản. CDC khuyến cáo tất cả người trong độ tuổi từ 13–64 nên xét nghiệm HIV ít nhất một lần trong đời như một phần chăm sóc sức khỏe định kỳ. Những người có hành vi nguy cơ cần xét nghiệm thường xuyên hơn.
Thực tế, HIV không chỉ xuất hiện ở "nhóm nguy cơ" mà phụ thuộc vào hành vi phơi nhiễm, vốn có thể xảy ra ở bất kỳ ai. Việc giới hạn xét nghiệm trong "nhóm nguy cơ" làm chậm phát hiện và điều trị sớm.
Hiểu lầm 5: HIV luôn tiến triển nhanh thành AIDS nếu không điều trị
Hiểu lầm này xuất phát từ giai đoạn đầu của đại dịch HIV. Hiện nay, tiến triển từ HIV sang AIDS không còn "nhanh và chắc chắn" như trước. Thời gian tiến triển có thể kéo dài nhiều năm, thậm chí hàng chục năm nếu không điều trị.
Tuy nhiên, điều trị ARV sớm giúp ngăn chặn hoàn toàn tiến triển sang AIDS trong phần lớn trường hợp. Đây là lý do chiến lược "test and treat" (xét nghiệm và điều trị ngay) được áp dụng toàn cầu.
Hiểu lầm 6: Thuốc ARV có thể chữa khỏi HIV nếu dùng đủ lâu
Đây là một hiểu lầm mang tính "hy vọng sai lệch". ARV có khả năng ức chế HIV mạnh mẽ nhưng không loại bỏ hoàn toàn virus khỏi cơ thể. HIV có khả năng ẩn trong các tế bào miễn dịch dạng "ổ chứa tiềm ẩn", khiến việc chữa khỏi hoàn toàn hiện nay chưa khả thi bằng điều trị chuẩn.
Một số trường hợp "chữa khỏi chức năng" hoặc "thuyên giảm dài hạn" trong nghiên cứu vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm và chưa áp dụng rộng rãi. Vì vậy, ARV là điều trị kiểm soát lâu dài, không phải điều trị triệt để.
Hiểu lầm 7: Người nhiễm HIV không thể sinh con khỏe mạnh
Đây là một hiểu lầm gây ảnh hưởng lớn đến tâm lý và quyền sinh sản. Người nhiễm HIV nếu điều trị hiệu quả có thể mang thai và sinh con an toàn với nguy cơ lây truyền rất thấp.
Các biện pháp như: Duy trì tải lượng virus không phát hiện, theo dõi thai kỳ chặt chẽ, điều trị dự phòng cho trẻ sơ sinh… đã giúp giảm nguy cơ lây truyền mẹ – con xuống mức rất thấp ở nhiều quốc gia. Điều này cho thấy HIV không còn đồng nghĩa với việc mất quyền làm cha mẹ.
Hiểu lầm 8: Người nhiễm HIV không thể làm việc trong môi trường xã hội hoặc y tế
Đây là dạng kỳ thị nghề nghiệp hơn là hiểu lầm y khoa. WHO và UNAIDS khẳng định người sống chung với HIV, nếu được điều trị hiệu quả, không gây nguy cơ lây nhiễm trong môi trường lao động thông thường, bao gồm cả ngành y tế.
HIV không lây qua tiếp xúc xã hội, do đó việc hạn chế nghề nghiệp dựa trên tình trạng HIV là không có cơ sở khoa học và vi phạm nguyên tắc bình đẳng trong chăm sóc sức khỏe.
Các hiểu lầm về HIV ngày nay không còn nằm ở kiến thức cơ bản, mà chuyển sang những "vùng xám" trong nhận thức – nơi y học đã thay đổi nhưng niềm tin xã hội chưa theo kịp. Sự phát triển của ARV, khái niệm U=U và chiến lược điều trị sớm đã thay đổi hoàn toàn tiên lượng HIV. Tuy nhiên, theo UNAIDS, kỳ thị và hiểu sai vẫn là rào cản lớn nhất trong kiểm soát dịch HIV toàn cầu. Hiểu đúng về HIV không chỉ là vấn đề y học, mà còn là nền tảng của một xã hội công bằng, không kỳ thị và dựa trên bằng chứng khoa học.
Tin nóng
Tin nhắn, email công việc sau giờ làm khiến nhiều người luôn trong trạng thái căng thẳng, mất ngủ, kiệt sức, ranh giới giữa công việc và cuộc sống dần biến mất.
Ngứa da, nổi mề đay là những triệu chứng thường gặp trong cuộc sống và có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau như dị ứng, côn trùng đốt, thời tiết hoặc bệnh lý da liễu. Tuy nhiên, ít người biết rằng đây cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo một số bệnh lý về gan, đặc biệt khi tình trạng ngứa kéo dài.
Đối với cả nam và nữ trên 50 tuổi, sự sụt giảm tự nhiên của khối lượng cơ bắp và tích mỡ diễn ra nhanh hơn. Việc duy trì một vài thói quen lành mạnh vào mỗi buổi sáng sẽ giúp tuổi trung niên kiểm soát cân nặng hiệu quả, tăng cường độ dẻo dai và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Ở tuổi 19, sau buổi đi làm về muộn rồi tắm khuya, Hiếu đau đầu dữ dội và lịm đi. Khi tỉnh dậy cuộc đời cậu đã sang một trang khác hoàn toàn.
Vitamin D rất cần thiết cho sức khỏe xương, cơ bắp và hệ miễn dịch, nhưng nhiều người chưa đáp ứng đủ nhu cầu hằng ngày. Duy trì chế độ ăn hợp lý kết hợp tiếp xúc ánh nắng an toàn có thể giúp bổ sung vitamin D cho cơ thể.
Những thực phẩm vốn được xem là tốt cho sức khỏe nếu ăn không đúng cách cũng có thể trở thành yếu tố thúc đẩy hình thành sỏi thận.
Tin mới
Trong 'Mùa hè năm ấy' tập 1, Khánh trốn nhóm bạn đi chơi và trong cơn say đã đòi dắt chị gái ở quán karaoke về ra mắt bố mẹ.
Uống nước chanh muối ngay khi vừa ngủ dậy là thói quen phổ biến của nhiều người. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, thức uống tưởng chừng tốt cho sức khỏe này lại có thể gây tác dụng ngược.
Trong tuần mới 3-9/8, 3 con giáp này được dự báo sẽ đón nhiều tin vui về tài lộc, sự nghiệp và các mối quan hệ.
Sinh tố bơ đậu phộng là món đồ uống đang 'gây sốt' trong giới yêu ăn sạch, sống khỏe. Không chỉ có hương vị thơm béo hấp dẫn, món sinh tố này còn cung cấp lượng protein và chất béo lành mạnh hỗ trợ tăng cơ hiệu quả.
HNN - Thuốc lá từ lâu được xem là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra nhiều bệnh lý nguy hiểm, đặc biệt là các bệnh về hô hấp. Tại Bệnh viện Phổi TP. Huế, nơi tiếp nhận và điều trị hàng ngàn bệnh nhân mắc các bệnh về phổi mỗi năm, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá (PCTHTL) không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả điều trị, bảo vệ sức khỏe người bệnh và góp phần xây dựng môi trường bệnh viện xanh - sạch - an toàn.
Nghe theo lời khuyên từ hàng xóm rằng chuối có tác dụng làm sạch ruột, người đàn ông kiên trì ăn 3 quả chuối mỗi ngày. Kết quả đi khám sau đó khiến ông bất ngờ.
Với 140 hợp chất sinh học, vỏ quýt khô không chỉ là vị thuốc cổ truyền giúp bổ tỳ, lý khí và hóa đờm còn có khả năng bảo vệ tim mạch, hỗ trợ tiêu hóa và ngăn ngừa nhiều bệnh lý mãn tính.
Ở nhiều trường hợp, lỗ thông liên nhĩ có thể không gây triệu chứng rõ ràng khi còn nhỏ và bị bỏ sót trong chẩn đoán.