80 năm dưới lá cờ 'Trung với nước, hiếu với dân' - Bài 2: Từ lời thề năm ấy đến những chiến công (Tiếp theo và hết)

Kiếm rèn trong lửa máu

Nhà truyền thống của Trường Sĩ quan Lục quân 1 tọa lạc ở vị trí trung tâm. Trong tiếng ve râm ran, chúng tôi chầm chậm bước trên từng bậc thềm vào tham quan hiện vật. Ấn tượng đầu tiên là cụm biểu tượng Bác Hồ trao tặng nhà trường lá cờ “Trung với nước, hiếu với dân”. Khi giới thiệu về truyền thống nhà trường với chúng tôi, Đại tá, PGS, TS Nguyễn Quang Chung, Chủ nhiệm Chính trị Trường Sĩ quan Lục quân 1 cho biết: “80 năm qua, “Trung với nước, hiếu với dân” trở thành truyền thống tiêu biểu của nhà trường. Mỗi lần ngẫm về lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh càng thêm hiểu những giá trị kết tinh có ý nghĩa vô cùng sâu sắc”.

Học viên tặng hoa chúc mừng giảng viên nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam (tháng 11-2025). Ảnh: CHU HUYỀN

Thuyết minh trong Nhà truyền thống, Thượng tá QNCN Chu Thị Ngọc Huyền, nhân viên Nhà văn hóa, Ban Tuyên huấn (Phòng Chính trị, Trường Sĩ quan Lục quân 1) dẫn lại lời phát biểu của đồng chí Giám đốc Hoàng Đạo Thúy trong Lễ khai giảng khóa 1, Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn ngày 26-5-1946: “Cụ Chủ tịch viết cho trường chúng ta 6 chữ: “Trung với nước, hiếu với dân”. Chữ cũ, nhưng ý mới của Cụ là: Trong khi nước gặp nguy nan, thì cả trung cả hiếu đều phục vụ dân nước. Sáu chữ ấy đã được khắc lên giảng đường của chúng ta và đã được thêu bằng nét vàng lên lá cờ đào mà Cụ trao cho chúng ta”.

Lời phát biểu của đồng chí Hoàng Đạo Thúy trong buổi lễ trang trọng đã toát lên ý nghĩa sâu sắc lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trung, hiếu là những phẩm chất truyền thống của dân tộc. Bước sang thời cuộc mới, vận hội mới thì phẩm chất đó được phát huy để phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân. “Trung với nước” là trung thành với lợi ích của quốc gia, dân tộc, với sự nghiệp đấu tranh cách mạng của Ðảng, quyết tâm bảo vệ Tổ quốc. Quân đội ta từ nhân dân mà ra, thế nên “hiếu với dân” là hiếu với cội nguồn sinh ra mình. Từ hiếu với cha mẹ được mở rộng ra là hiếu với nhân dân, với toàn dân tộc. Mối quan hệ nước-dân, dân-nước theo lời Bác dạy hòa quyện với nhau trong một thể thống nhất.

Để quyết tâm hành động theo lời Bác, đồng chí Hoàng Đạo Thúy kêu gọi các huấn luyện viên, học viên bằng những lời đanh thép: “Trung với nước, hiếu với dân là lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, là mệnh lệnh hành quân...". Không khí trang nghiêm, lời thề vang vọng như truyền lửa tới toàn thể học viên. Hiện nay, trong Nhà truyền thống nhà trường treo trang trọng bức trướng in lời thề của những học viên khóa 1, Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn: “Tạc vào tim lời Bác/ Nối chí Hưng Đạo vương/ Kiếm rèn trong lửa máu/ Đơm hoa đẹp mái trường”.

Mang tinh thần “Kiếm rèn trong lửa máu”, những học viên của nhà trường đã lên đường chiến đấu. Thượng tá QNCN Chu Thị Ngọc Huyền giới thiệu về cuốn hồi ký của đồng chí Nguyễn Văn Bồng, nguyên học viên khóa 1. Trong đó, đồng chí Bồng đã viết: "Cuối tháng 10-1946, tình thế giữa ta và Pháp đang rất căng thẳng. Vừa từ Pháp trở về, Bác Hồ lại tranh thủ đến trường vào đúng lúc chúng tôi sắp kết thúc khóa học. Bác nói: ... Các chú sắp ra trường, sắp tham gia vào thực hiện nhiệm vụ ấy. Bác dặn dò các chú: Phải quán triệt “quân sĩ nhất trí”, cán bộ, chiến sĩ đoàn kết, đồng lòng. Phải nắm vững “quân dân một lòng”, phải nhớ “dân là chủ”, phải làm cho “đi dân nhớ, ở dân thương”.

Sau ngày bế giảng, gần 300 học viên được đào tạo chính quy tại Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn đã tỏa đi khắp các chiến trường, đóng góp xương máu vào cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc.

Giữa những ngày sục sôi kháng chiến, giương cao tinh thần “Trung với nước, hiếu với dân”, nhà trường vừa đào tạo, vừa tham gia chiến đấu. Năm 1947, quân Pháp nhảy dù xuống Bắc Kạn với âm mưu hình thành hai gọng kìm, tiến công vào cơ quan đầu não để tiêu diệt lực lượng chủ lực của ta. Nhà trường được biên chế thành Trung đoàn 79 có nhiệm vụ phối hợp với lực lượng chủ lực bẻ gãy các đợt tiến công của địch. Trong trận đánh tại Đầm Hồng-Bản Thi, cán bộ, giáo viên, học viên nhà trường đã lập kỷ lục về xạ kích, với 72 viên đạn tiêu diệt 38 tên giặc. Tiêu biểu là đồng chí Vũ Hải Đường chiến đấu anh dũng đến hơi thở cuối cùng. Nhà trường lập nhiều chiến công xuất sắc và vinh dự được Bác Hồ tặng danh hiệu “Trung dũng, quyết thắng”.

Trong những năm cả dân tộc “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, nhà trường thực hiện quyết tâm “coi khóa học như một chiến dịch, mỗi khoa mục như một trận chiến đấu”. Nhà trường cử nhiều đoàn cán bộ, giáo viên đi thực tế chiến đấu và tăng cường cho các chiến trường. “Kiếm sắc” của nhà trường được tôi rèn trong “lửa máu”. Nhiều đồng chí đã mưu trí, dũng cảm, lập chiến công xuất sắc, như tấm gương Thiếu úy Phạm Ngọc Khánh. Vào đêm 28, rạng ngày 29-6-1968, trên cao điểm 698, nằm trong tập đoàn cứ điểm Tà Cơn-Khe Sanh, đồng chí Khánh trong đội hình đơn vị chiến đấu với đại đội thủy quân lục chiến Mỹ. Dù bị thương nặng nhưng đồng chí không rời trận địa. Vừa chỉ huy vừa chiến đấu, đồng chí Khánh cùng đồng đội đã diệt 21 tên địch, phá 4 hầm ngủ, 2 hầm đại liên. Với thành tích đặc biệt xuất sắc, Thiếu úy, liệt sĩ Phạm Ngọc Khánh được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân.

Qua những chặng đường lịch sử, tinh thần “Trung với nước, hiếu với dân” đã thấm sâu trong tư tưởng, hành động của mỗi học viên nhà trường và được thể hiện trong quá trình học tập, rèn luyện, chiến đấu, trưởng thành.

Đắp xây truyền thống hào hùng

Đi giữa khuôn viên Trường Sĩ quan Lục quân 1 hôm nay, những dãy giảng đường khang trang là nơi học viên chuyên cần học tập. Ngoài quảng trường thênh thang, đội hình học viên bước đi điều lệnh rầm rập theo nhịp “mốt-hai”. Phía thao trường chang chang sắc nắng, những học viên trẻ áp bầu ngực căng tràn sức xuân trên cỏ biếc để ngắm bắn súng, để hô tiếng “xung phong” vang núi đồi. Dẫu hành quân vất vả, mồ hôi thấm đất, nước da sạm nắng nhưng không một ai sờn lòng.

Trường Sĩ quan Lục quân 1 tổ chức giáo dục truyền thống cho học viên. Ảnh: NGUYỄN HUYỀN

Đại tá Phạm Văn Minh, Phó chủ nhiệm Chính trị Trường Sĩ quan Lục quân 1 chia sẻ: “Khắc ghi lời Bác căn dặn “Trung với nước, hiếu với dân", cán bộ, giảng viên, học viên, nhân viên, chiến sĩ nhà trường tỏ rõ bản lĩnh, ý chí chiến đấu, ra sức học tập, rèn luyện. “Trung với nước, hiếu với dân” trở thành mục tiêu cao quý, tình cảm cách mạng, động lực phấn đấu để vượt qua khó khăn, gian khổ, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ”.

Đến thăm nhà trường vào tháng 5 lịch sử, không khí thi đua học tập, công tác lan tỏa trong các cơ quan, khoa, đơn vị. Tinh thần ấy bắt nguồn từ nhận thức chính trị sâu sắc và lòng tự hào được học tập, công tác dưới mái trường có bề dày truyền thống. Trung tướng, TS Lê Văn Duy, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Trường Sĩ quan Lục quân 1 khẳng định: “Khắc ghi lời Bác dạy, việc phát huy truyền thống “Trung với nước, hiếu với dân” trước hết phải được thể hiện bằng kết quả và chất lượng giáo dục, đào tạo. Đảng ủy, Ban giám hiệu nhà trường tập trung lãnh đạo đổi mới mạnh mẽ nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục, đào tạo theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa; gắn lý luận với thực tiễn huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu của đơn vị cơ sở; gắn đào tạo với sự phát triển của nghệ thuật quân sự Việt Nam trong điều kiện chiến tranh hiện đại. Mỗi học viên khi tốt nghiệp ra trường có bản lĩnh vững vàng, lý tưởng sáng trong, tinh thông nghiệp vụ, gắn bó với nhân dân”.

Đến nay, học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đã trở thành phong trào sâu rộng trong toàn trường. Nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo, gương người tốt, việc tốt được nhân rộng ở các cơ quan, khoa, đơn vị; tiêu biểu như: “Mỗi cán bộ, giảng viên là một tấm gương sáng về đạo đức, tinh thần say mê học tập, công tác, sáng tạo”, “Giờ giảng hay, bài giảng tốt”, “Ánh đèn đêm, học thêm ngoại ngữ”... Thượng sĩ Trần Tuấn Anh, học viên Đại đội 22, Tiểu đoàn 8, cho biết: “Tiếp bước truyền thống, chúng tôi thi đua phấn đấu thực hiện “4 tiêu chí”: Lý tưởng kiên trung-học tập tích cực-nếp sống chính quy-hành động kiểu mẫu và 4 quy tắc trong giao tiếp, ứng xử: Chào hỏi-giúp đỡ-xin lỗi-cảm ơn, xây dựng hình ảnh đẹp về thanh niên Quân đội thời kỳ mới”.

Hơn 80 năm qua, nhà trường đào tạo 93 khóa học, cung cấp gần 12 vạn cán bộ, sĩ quan cho Quân đội; đào tạo hàng nghìn cán bộ quân sự cho các nước châu Á, châu Phi, châu Mỹ Latin. Hơn 400 đồng chí trở thành tướng lĩnh, cán bộ cao cấp giữ những trọng trách của Đảng, Nhà nước và Quân đội. Nhiều đồng chí là nhà khoa học, nghệ sĩ, vận động viên tiêu biểu phá kỷ lục quốc gia, quốc tế trong các môn thể thao quân sự, mang vinh quang về cho Tổ quốc.

Giữa mùa sen tháng 5, trở về mái trường lục quân, chúng tôi nghe vang lên những giai điệu tha thiết trong ca khúc về trường do Đại tá Đỗ Xuân Đô, nguyên Chủ nhiệm Chính trị Trường Sĩ quan Lục quân 1 sáng tác: “Bao ngày nắng, ngày mưa luyện rèn ý chí/ Bao truyền thống lừng danh tuổi trẻ ghi nhớ/ Trường Lục quân mến yêu, từ thẳm sâu trái tim hát lên khúc hát về trường...”. Qua bao năm tháng, các thế hệ cán bộ, học viên kế tiếp nhau hát vang về mái trường thân yêu, cùng đắp xây truyền thống hào hùng, nâng bước quân hành.