81% doanh nghiệp mất kiểm soát các Agent AI cho chính họ tạo ra

Trong nhiều năm qua, đối với các Giám đốc Công nghệ (CIO) tại các doanh nghiệp, mục tiêu chính nằm ở việc tiếp cận AI. Nhưng tính đến thời điểm hiện tại, trọng tâm đã dịch chuyển sang một bài toán phức tạp hơn, đó là khả năng kiểm soát công nghệ này.

Báo cáo Global AI Confessions Report: CIO Edition, 2026 của Dataiku công bố mới đây cho thấy một con số đáng báo động khi 81% CIO toàn cầu cho biết họ đang thiếu sự giám sát toàn diện đối với các agent AI được tạo ra từ chính doanh nghiệp. Nghĩa là sự bùng nổ của các agent AI đang vượt xa khả năng quản trị hiện hữu của các tổ chức.

Khảo sát được thực hiện trực tuyến bởi The Harris Poll thay mặt cho Dataiku từ ngày 9 - 29/7, trên tập mẫu 685 CIO tại Mỹ, Anh, Pháp, Đức, UAE, Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore.

Sự phát triển vượt rào và khoảng trống trong quản trị

Sự dịch chuyển của AI vào sâu trong các hoạt động kinh doanh đang diễn ra với tốc độ nhanh hơn khả năng theo dõi của các quy trình hiện có.

Cụ thể, 84% CIO đồng ý với thực trạng nhân viên trong tổ chức đang tạo ra các agent và ứng dụng AI nhanh hơn tốc độ quản trị của bộ phận Công nghệ Thông tin (CNTT).

Quá trình nhân rộng các agent AI tại các bộ phận và nền tảng phần lớn diễn ra trong âm thầm. Theo dữ liệu báo cáo, 83% doanh nghiệp hiện thiếu quy trình quản lý vòng đời agent chuẩn hóa. Hậu quả của sự phát triển thiếu kiểm soát này là 47% doanh nghiệp đã phải ngừng hoạt động hơn 20 agent trong năm 2026.

Việc quản lý chi phí và nguồn lực cũng đang là một thách thức. Chỉ 21% CIO xác nhận họ có khả năng theo dõi toàn diện và gần như theo thời gian thực đối với các chi phí AI, bao gồm việc phân bổ chi tiết theo từng đơn vị kinh doanh, bộ phận làm việc hoặc trường hợp sử dụng cụ thể.

Ông Florian Douetteau, Đồng sáng lập kiêm CEO Dataiku, nhận định về thực trạng này: “Ngành công nghệ đã bán cho các CIO câu chuyện về tính tự động hóa mà quên nhắc tới các hóa đơn: các hệ thống tự chủ phải được quản lý, chứ không chỉ đơn thuần là giám sát”.

Ông Florian Douetteau, Đồng sáng lập kiêm CEO Dataiku. Ảnh: Dataiku.

Theo ông, việc giám sát chỉ mang tính chất báo cáo trạng thái hoạt động của một agent, trong khi quản lý là việc xác định xem agent đó có mang lại giá trị và xứng đáng được giữ lại hay không. Ở thời điểm hiện tại, hầu như không có doanh nghiệp nào có khả năng "sa thải" một agent kém hiệu quả.

Nghịch lý giữa niềm tin giám sát và thực tế vận hành

Hiện nay, các CIO đang phải đối mặt với việc quản lý các tập hợp agent tự chủ hoạt động ở quy mô vượt xa các hệ thống quản trị hiện có. Có 67% CIO ước tính doanh nghiệp của họ đang có từ 51 agent AI trở lên hoạt động trong thực tế.

Một nghịch lý được ghi nhận trong nghiên cứu: Mặc dù có đến 90% CIO tự tin rằng họ theo dõi đầy đủ tất cả các agent này, nhưng các số liệu thực tế lại phản ánh một kết quả khác.

Gần 3/4 CIO (72%) không thể xác nhận một cách nhất quán liệu các agent đó có đang mang lại kết quả kinh doanh như mục tiêu thiết kế ban đầu (hoặc kết quả kinh doanh thực tế) hay không.

Đồng thời, 60% CIO thừa nhận họ thiếu một lớp quản trị AI tập trung bao quát trên toàn bộ các ứng dụng, công cụ và môi trường CNTT của doanh nghiệp.

Chỉ có 28% doanh nghiệp thực hiện đo lường một cách nhất quán cả hiệu suất vận hành lẫn kết quả kinh doanh trên toàn bộ các agent AI. Trong khi đó, 76% CIO cho biết tổ chức của họ thiếu hệ thống đo lường tỷ suất hoàn vốn (ROI) hiệu quả và hoàn thiện cho hầu hết hoặc toàn bộ các sáng kiến AI.

Hệ thống rào chắn quản trị chưa theo kịp thực tế còn thể hiện ở việc phân tán trách nhiệm giải trình. Khi một agent AI gặp sự cố, các CIO có góc nhìn khác nhau về chủ thể chịu trách nhiệm chính: 23% cho rằng thuộc về các đội ngũ chung, 21% chỉ định bộ phận CNTT trung tâm, 20% hướng về đội ngũ dữ liệu/AI, và 18% quy trách nhiệm cho bộ phận bảo mật, rủi ro và tuân thủ.

Áp lực bủa vây

Sự thiếu hụt trong quản trị và đo lường đang tạo ra áp lực trực tiếp lên vị trí của các CIO. Có 88% CIO cho biết uy tín chuyên môn, uy tín cá nhân và triển vọng sự nghiệp của họ sẽ bị quyết định bởi sự thành công khi triển khai dự án AI.

Áp lực này được cụ thể hóa từ Ban điều hành và Hội đồng quản trị. 97% CIO báo cáo áp lực từ Hội đồng quản trị trong việc chứng minh ROI của AI đã tăng lên (với 77% đánh giá mức tăng này ở mức đáng kể hoặc vừa phải).

Từ phía Tổng Giám đốc (CEO), 87% CIO tiết lộ CEO của họ đã bày tỏ rằng sự đảm bảo về vị trí công việc của CIO phụ thuộc vào các kết quả triển khai AI.

Các mốc thời gian đánh giá đang đến rất gần. Đối với bài toán ngân sách, 72% CIO cho biết ngân sách AI có khả năng bị đóng băng hoặc cắt giảm nếu không đạt mục tiêu hiệu suất vào cuối năm 2026.

Đối với bài toán nhân sự, 76% CIO tin rằng vị trí của họ sẽ gặp rủi ro, bị đe dọa nếu doanh nghiệp không mang lại lợi ích kinh doanh đo lường được từ AI trước cuối năm 2027.

Thông điệp dành cho các CIO được xác định rõ ràng, đó là mang lại kết quả thực tế, hoặc đối mặt với việc mất ngân sách, quyền hạn, thậm chí là công việc.

Thực tế, theo khảo sát, có 82% CIO tại Mỹ bày tỏ sự hối tiếc về ít nhất một quyết định lựa chọn nhà cung cấp hoặc nền tảng AI lớn trong 18 tháng qua.