9 cực phát triển trong tầm nhìn 100 năm của Hà Nội

Không gian Thủ đô đang hình thành theo các cực phát triển

Nhiều năm qua, phần lớn hoạt động kinh tế, dịch vụ chất lượng cao, đào tạo và việc làm tập trung tại khu vực trung tâm Hà Nội. Điều này tạo động lực tăng trưởng lớn nhưng cũng gây áp lực lên hạ tầng, giao thông và không gian đô thị.

Trong định hướng mới, Hà Nội xác định 9 cực phát triển với các chức năng riêng. Ảnh minh họa: Phạm Hùng

Trong định hướng mới, Hà Nội xác định 9 cực phát triển với các chức năng riêng, nhằm phân bổ lại không gian phát triển theo hướng hợp lý hơn. Trong đó, khu vực trung tâm hiện nay tiếp tục giữ vai trò hạt nhân văn hóa, lịch sử và chính trị của Thủ đô.

Phía Bắc gồm Đông Anh, Mê Linh, Sóc Sơn được định hướng phát triển dịch vụ quốc tế, tài chính, thương mại và logistics gắn với Cảng hàng không quốc tế Nội Bài. Đây là khu vực có lợi thế kết nối trực tiếp với các chuỗi cung ứng và thị trường quốc tế.

Phía Đông gồm Gia Lâm và Long Biên được định hướng trở thành trung tâm thương mại, dịch vụ và logistics hiện đại, gắn với trục kết nối Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh.

Phía Nam gồm Thường Tín và Phú Xuyên được xác định là khu vực phát triển công nghiệp, logistics và đầu mối giao thông đa phương thức, gắn với các trục giao thông liên vùng và định hướng đường sắt tốc độ cao trong tương lai.

Nếu các khu vực phía Bắc, Đông và Nam giữ vai trò động lực kinh tế thì Hòa Lạc được xác định là trung tâm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và giáo dục của Thủ đô. Đây là khu vực đã hình thành nền tảng với Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, Đại học Quốc gia Hà Nội và nhiều cơ sở nghiên cứu, đào tạo.

Bên cạnh đó, các khu vực Vân Đình - Đại Nghĩa và Xuân Mai - Chương Mỹ được định hướng phát triển theo hướng sinh thái, giáo dục, y tế và nghỉ dưỡng, gắn với không gian sông nước và cảnh quan tự nhiên. Sơn Tây - Ba Vì tiếp tục phát huy vai trò là cực văn hóa lịch sử, du lịch nghỉ dưỡng, gắn với đặc trưng không gian xứ Đoài.

Không gian sông Hồng được xác định là khu vực cảnh quan đặc biệt, kết hợp phát triển dịch vụ, thương mại và du lịch, đồng thời đóng vai trò kết nối các không gian đô thị hai bên bờ sông.

Nhìn tổng thể, 9 cực phát triển được xác định theo lợi thế riêng của từng khu vực, hướng tới bổ trợ thay vì cạnh tranh, tạo cấu trúc phát triển cân bằng hơn cho toàn Thủ đô.

Tạo dư địa và động lực phát triển mới cho tương lai

Theo Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh, quy hoạch tổng thể Thủ đô lần này không phải là sự tích hợp cơ học của các quy hoạch trước đây, mà là một bản quy hoạch mang tầm nhìn chiến lược, thể hiện khát vọng phát triển với tầm nhìn 100 năm. Mục tiêu là định vị Hà Nội trở thành thành phố toàn cầu, văn hiến, văn minh, hiện đại và hạnh phúc; đồng thời khắc phục những tồn tại, điểm nghẽn, tạo dư địa và động lực phát triển mới cho tương lai. Quy hoạch phải đủ tầm để không chỉ giải quyết bài toán trước mắt, mà còn dự trữ không gian phát triển cho các thế hệ mai sau, như tinh thần chỉ đạo: Quy hoạch để 100 năm sau nhìn lại vẫn còn nguyên giá trị.

Thi công cầu Tứ Liên. Ảnh: Phạm Hùng

Trên nền định hướng đó, các cực phát triển đang từng bước được cụ thể hóa bằng hệ thống dự án hạ tầng chiến lược. Tại khu vực phía Bắc, dự án cầu Tứ Liên và đường dẫn hai đầu cầu đang được đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng và thi công. Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông thành phố Hà Nội, dự án đã tiếp nhận 60,45ha trong tổng số 62,51ha diện tích cần thu hồi, đạt khoảng 96,7%.

Trong đó, phường Hồng Hà và Tây Hồ đã hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng, các khu vực còn lại đang xử lý hạ tầng kỹ thuật. Trên công trường, 84 cọc khoan nhồi tại hai trụ tháp chính đã hoàn thành. Các hạng mục bệ trụ, hầm chui Quốc lộ 5 và nút giao Nghi Tàm đang được triển khai đồng loạt. Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành công trình trước Hội nghị APEC 2027.

Tại cực phía Đông, cầu Trần Hưng Đạo - một trong những dự án trọng điểm của thành phố. Đến nay, dự án đã tiếp nhận hơn 25,5ha trong tổng số hơn 31ha diện tích cần thu hồi, đạt hơn 82%.

Riêng tại phường Hồng Hà, gần như toàn bộ diện tích đã được bàn giao. Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đã hoàn tất đối với các trường hợp thuộc diện thu hồi đất. Hàng trăm lô đất tái định cư cũng đã được bốc thăm, tạo điều kiện để người dân sớm ổn định cuộc sống.

Tại phía Nam, Dự án Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội đóng vai trò trục kết nối quan trọng giữa các khu công nghiệp, đô thị và logistics. Nhiều hạng mục trên tuyến đã được đẩy nhanh tiến độ sau gần ba năm triển khai.

Theo kế hoạch, các đoạn tuyến trên địa bàn Hà Nội dự kiến thông xe kỹ thuật trong năm 2026. Hai cầu Hồng Hà và Mễ Sở cũng đang được tăng tốc thi công theo tiến độ chung của dự án.

Tại Hòa Lạc, Khu Công nghệ cao tiếp tục được mở rộng hạ tầng, thu hút các dự án nghiên cứu và sản xuất công nghệ cao. Cùng với Đại học Quốc gia Hà Nội và hệ thống các viện nghiên cứu, khu vực này đang từng bước hình thành trung tâm khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của Thủ đô.

Từ các dự án đang triển khai, có thể thấy 9 cực phát triển không còn là định hướng trên bản đồ quy hoạch, mà đang từng bước được hiện thực hóa bằng các công trình cụ thể. Dù còn cần thời gian dài để hoàn thiện, đây là nền tảng quan trọng để tái cấu trúc không gian phát triển của Thủ đô trong tương lai.