Adobe trở lại tâm điểm tranh cãi trong giới công nghệ

Từ việc chấm dứt mô hình bán đứt phần mềm cách đây hơn một thập kỷ cho đến tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào các gói thuê bao với mức giá cao hơn, Adobe đang trở thành ví dụ điển hình cho cuộc chuyển dịch của ngành công nghệ từ "kinh tế sở hữu" sang "kinh tế thuê bao". Và trong khi doanh nghiệp hưởng lợi từ nguồn doanh thu ổn định, thì người dùng lại đặt câu hỏi rằng liệu họ có đang phải trả tiền cho những tính năng mình không cần và mất dần quyền kiểm soát các công cụ làm việc.

Làn sóng tranh luận một lần nữa bùng phát trở lại trong năm 2026, nhưng lần này không còn xoay quanh việc Adobe buộc khách hàng phải sử dụng thuê bao mà còn liên quan tới AI, giá cả và chất lượng phần mềm.

Vào năm 2025, Adobe công bố một trong những thay đổi gây tranh cãi nhất kể từ khi chuyển sang mô hình thuê bao. Từ ngày 17/6/2025, hãng đổi tên gói Creative Cloud All Apps thành Creative Cloud Pro, đồng thời tăng giá thuê bao để đi kèm hàng loạt tính năng AI tạo sinh mới.

Đổi lại, Creative Cloud Pro vẫn bao gồm toàn bộ các ứng dụng như gói All Apps trước đây nhưng được bổ sung nhiều tính năng AI. Người dùng được cấp không giới hạn lượt sử dụng các công cụ tạo ảnh bằng AI như Generate Fill trong Photoshop, cùng 4.000 tín dụng AI mỗi tháng cho các tính năng video và âm thanh cao cấp như Generative Extend trong Premiere Pro. Gói dịch vụ mới cũng cho phép người dùng lựa chọn các mô hình AI của bên thứ ba như GPT của OpenAI hay Imagen của Google.

Tuy nhiên, chính thay đổi này đã tạo ra làn sóng phản đối trong cộng đồng sáng tạo. Điểm khiến nhiều khách hàng không hài lòng là Adobe mặc định chuyển toàn bộ người dùng gói All Apps sang gói Creative Cloud Pro có giá cao hơn, thay vì để họ tự lựa chọn. Đồng thời, gói All Apps cũ cũng bị khai tử ngay sau thời điểm chuyển đổi.

Đối với nhiều nhà thiết kế, vấn đề không nằm ở việc Adobe bổ sung AI mà ở chỗ họ phải trả thêm tiền cho những công cụ không có nhu cầu sử dụng. Trên diễn đàn Reddit, chủ đề "Adobe đang tự phá hỏng các phần mềm của mình" thu hút hàng trăm bình luận. Có ý kiến cho rằng phiên bản năm 2025 là bản cập nhật tệ nhất từ trước đến nay, trong khi nhiều người dùng đồng tình rằng phần mềm xuất hiện quá nhiều cửa sổ giới thiệu AI, giao diện thay đổi không cần thiết và quy trình làm việc trở nên phức tạp hơn.

Tại chủ đề r/graphic_design, khi được hỏi có nên nâng cấp lên phiên bản 2025 hay không, nhiều người dùng cho rằng các phiên bản từ 2021 đến 2024 vẫn đáp ứng đầy đủ nhu cầu nếu không sử dụng AI. Theo họ, điểm khác biệt lớn nhất của bản mới chủ yếu nằm ở các tính năng AI, trong khi quy trình làm việc truyền thống gần như không thay đổi. Các phản ánh phổ biến khác còn bao gồm tình trạng phần mềm liên tục bị treo, mở tệp trên mạng chậm hơn trước, thay đổi quy trình làm việc quen thuộc và khiến nhiều người cân nhắc hủy gói Creative Cloud.

Không ít người cũng cho rằng Creative Cloud All Apps vốn đã không phải lựa chọn tối ưu đối với phần lớn người dùng cá nhân, bởi rất hiếm người thực sự cần sử dụng toàn bộ hơn 20 ứng dụng sáng tạo của Adobe. Vì vậy, việc tăng giá để tích hợp thêm AI càng khiến nhiều khách hàng cảm thấy họ đang phải trả tiền cho những tính năng không cần thiết. Trước đó, Canva cũng từng vấp phải phản ứng tương tự khi tăng giá các gói dịch vụ để bổ sung AI và sau đó buộc phải điều chỉnh chính sách trước sức ép từ người dùng.

Thực tế, làn sóng tranh cãi về Adobe không phải là câu chuyện mới. Trước năm 2013, Adobe hoạt động theo mô hình perpetual license, tức khách hàng chỉ cần trả tiền một lần để mua bản quyền Photoshop, Illustrator hay các phần mềm khác và có thể sử dụng vĩnh viễn phiên bản đó. Tuy nhiên, kể từ 2013, công ty chính thức chuyển sang Adobe Creative Cloud, yêu cầu người dùng trả phí theo tháng hoặc theo năm để tiếp tục sử dụng phần mềm.

Điều này đồng nghĩa nếu ngừng thanh toán, người dùng gần như mất quyền truy cập vào các công cụ mà họ vẫn sử dụng hàng ngày. Một điểm gây phẫn nộ khác là nhiều gói thuê bao được quảng bá dưới dạng trả phí theo tháng nhưng thực chất yêu cầu khách hàng cam kết hợp đồng một năm. Nếu hủy trước thời hạn, người dùng phải trả khoản phí hủy tương đối lớn.

Vào tháng 6/2024, Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC) đã khởi kiện Adobe với cáo buộc công ty không minh bạch về khoản phí này và khiến quá trình hủy thuê bao trở nên quá phức tạp. FTC cho rằng Adobe đã không công bố rõ ràng điều kiện của gói thuê bao và gây khó khăn cho khách hàng khi muốn chấm dứt dịch vụ. Adobe bác bỏ các cáo buộc và khẳng định luôn minh bạch trong chính sách thuê bao của mình.

Theo giới phân tích, Adobe chỉ là một trong nhiều công ty công nghệ đang chuyển từ mô hình bán phần mềm truyền thống sang mô hình Software as a Service (SaaS), tức là thay vì bán một sản phẩm và thu tiền một lần, doanh nghiệp thu phí định kỳ theo tháng hoặc năm. Đối với doanh nghiệp, đây là mô hình hấp dẫn vì mang lại dòng tiền ổn định và dễ dự báo hơn. Doanh thu định kỳ cũng là chỉ số được giới đầu tư đặc biệt coi trọng khi định giá các công ty công nghệ.

Tuy nhiên, từ góc độ người dùng, mô hình thuê bao lại tạo ra nhiều áp lực. Mỗi dịch vụ chỉ có mức phí vài chục USD mỗi tháng, nhưng khi cộng dồn các khoản chi cho phần mềm thiết kế, lưu trữ đám mây, công cụ làm việc, nền tảng AI và các dịch vụ giải trí, tổng chi phí có thể tăng lên đáng kể. Quan trọng hơn, người dùng không còn sở hữu phần mềm như trước mà chỉ mua quyền sử dụng trong thời gian còn duy trì thanh toán.

Một số chuyên gia cho rằng AI đang khiến xu hướng này trở nên rõ rệt hơn. Không giống các tính năng truyền thống, AI tạo sinh cần hạ tầng điện toán, máy chủ GPU và chi phí vận hành liên tục. Điều đó khiến các công ty phải tìm kiếm nguồn doanh thu ổn định hơn để bù đắp chi phí.