Ai Cập tính mua thêm 24 Rafale để thay thế dần phi đội F-16 cũ

Ai Cập ngày 1/9 gửi yêu cầu chào giá kỹ thuật và thương mại tới Dassault Aviation về việc mua thêm 24 tiêm kích Rafale. Theo La Tribune, nếu được ký kết, đây sẽ là đợt mua sắm Rafale thứ 3 của Cairo và nâng tổng số máy bay loại này trong biên chế từ 54 lên 78 chiếc.

Giới phân tích cho rằng kế hoạch triển khai tiêm kích hạt nhân Rafale tại Bỉ mang nhiều ý nghĩa chiến lược.

Động thái trên diễn ra trong bối cảnh Ai Cập phải từng bước xử lý một phi đội F-16 có tuổi đời lớn. Cairo từng mua khoảng 240 F-16 và hiện vẫn vận hành hơn 200 chiếc. Trong số này có 129 máy bay Block 15, Block 32 và Block 40 được bàn giao từ năm 1982 đến năm 1995.

Nhóm 129 chiếc F-16 này hiện đã có tuổi đời từ 31 đến 44 năm. Vì vậy, 24 Rafale mới chỉ là một phần trong bài toán hiện đại hóa lực lượng. Ngay cả khi nâng số Rafale lên 78 chiếc, Ai Cập vẫn còn khoảng cách 51 máy bay so với số F-16 thuộc các lô cũ nói trên.

Chương trình Rafale của Ai Cập bắt đầu năm 2015. Khi đó, Cairo đặt mua 24 chiếc với tổng giá trị khoảng 5,9 tỷ USD, trong gói hợp đồng bao gồm cả tàu khu trục FREMM và đạn dược. Ai Cập trở thành khách hàng xuất khẩu đầu tiên của Rafale.

Đơn hàng ban đầu gồm 16 Rafale DM 2 chỗ ngồi và 8 Rafale EM 1 chỗ ngồi. Đến tháng 5/2021, Cairo tiếp tục đặt mua 30 Rafale F3R, gồm 18 chiếc 1 chỗ và 12 chiếc 2 chỗ, nâng tổng số lên 54 chiếc.

Rafale F3R được trang bị radar mảng pha quét điện tử chủ động RBE2-AA, hệ thống tác chiến điện tử và tự bảo vệ SPECTRA. Máy bay có thể sử dụng nhiều loại vũ khí như tên lửa không đối không MICA, Meteor, tên lửa hành trình SCALP-EG, bom dẫn đường AASM Hammer và tên lửa chống hạm AM39 Exocet.

Rafale sử dụng 2 động cơ M88-2, đạt tốc độ tối đa khoảng Mach 1,8 và trần bay khoảng 15.240 m. Máy bay có khối lượng cất cánh tối đa khoảng 24,5 tấn và có thể mang khoảng 9,5 tấn vũ khí cùng thiết bị bên ngoài.

Khả năng tác chiến ngoài tầm nhìn BVR là một điểm đáng chú ý. Ai Cập từng vận hành F-16 với cấu hình tên lửa không đối không tầm trung tương đối hạn chế.

Việc tăng số lượng Rafale sẽ giúp Cairo mở rộng lực lượng tiêm kích được trang bị radar AESA, tác chiến điện tử tích hợp và tên lửa không đối không dẫn đường bằng radar chủ động.

Việc mua thêm Rafale cũng diễn ra sau cuộc tập trận Eagles of Civilization 2026 với Trung Quốc.

Trong cuộc diễn tập, Rafale Ai Cập huấn luyện cùng tiêm kích J-16 và lần đầu được tiếp nhiên liệu từ máy bay tiếp dầu YY-20A của Trung Quốc.

Ai Cập hiện không sở hữu phi đội máy bay tiếp dầu chuyên dụng với quy mô lớn. Vì vậy, khả năng tiếp cận máy bay tiếp dầu nước ngoài có thể hỗ trợ hoạt động tầm xa của lực lượng không quân.

Nếu hợp đồng 24 chiếc được ký, Cairo sẽ sở hữu 78 Rafale. Tuy nhiên, đây mới là bước mở rộng lực lượng chứ chưa thể giải quyết toàn bộ nhu cầu thay thế F-16 cũ. Ai Cập vẫn phải đưa ra thêm các quyết định về mua mới, nâng cấp hoặc loại biên trong những năm tới.