Ai có cơ hội nhận 1.500 học bổng toàn phần đi đào tạo ở nước ngoài?

Một học sinh THPT đoạt giải học sinh giỏi, sinh viên năm nhất có thành tích nổi bật, người đã tốt nghiệp đại học loại giỏi hay một nhà khoa học trẻ có công bố quốc tế đều có thể nằm trong nhóm được xem xét cho chương trình học bổng toàn phần đào tạo ở nước ngoài vừa được Chính phủ phê duyệt.

Hình minh họa (AI)

Tuy nhiên, 1.500 không phải số học bổng được mở đăng ký ngay trong năm nay. Đây là mục tiêu tuyển chọn trong cả giai đoạn từ 2027 đến hết năm 2035, hướng tới xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược của Việt Nam.

1.500 người được đào tạo ở 4 trình độ

Theo Quyết định 1600/QĐ-TTg ngày 18/8/2026, chương trình dự kiến cấp học bổng toàn phần cho 1.500 người đi học tập, nghiên cứu tại nước ngoài.

Cơ cấu dự kiến gồm:

100 người đào tạo trình độ đại học;
400 người đào tạo trình độ thạc sĩ;
500 người đào tạo trình độ tiến sĩ;
500 người thực hiện nghiên cứu sau tiến sĩ.

Con số tại từng trình độ không phải chỉ tiêu cố định tuyệt đối. Đề án cho phép điều chỉnh theo nhu cầu nhân lực thực tế và khả năng cân đối ngân sách nhà nước.

Như vậy, cơ hội không chỉ dành cho học sinh, sinh viên. Phần lớn quy mô của đề án thực tế hướng đến đào tạo sau đại học và nghiên cứu, khi nhóm thạc sĩ, tiến sĩ và sau tiến sĩ chiếm khoảng 1.400 trong tổng số 1.500 người dự kiến.

Học sinh THPT nào có thể có cơ hội?

Đối với học bổng đào tạo trình độ đại học, đối tượng đầu tiên đáng chú ý là học sinh THPT hoặc sinh viên đại học năm thứ nhất có thành tích cao.

Theo đề án, nhóm này phải thuộc diện được bộ, ngành, địa phương hoặc doanh nghiệp nhà nước giới thiệu, cử dự tuyển và ưu tiên tuyển dụng sau khi tốt nghiệp. Đồng thời, ứng viên phải từng đoạt giải nhất, nhì hoặc ba ở một trong các kỳ thi phù hợp với ngành công nghệ chiến lược, gồm kỳ thi học sinh giỏi cấp tỉnh, kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật cấp quốc gia hoặc các kỳ thi quốc tế do Bộ GD&ĐT cử tham dự.

Điểm đáng chú ý ở đây là không phải cứ đạt giải học sinh giỏi bất kỳ môn nào sẽ tự động đủ điều kiện. Thành tích của ứng viên phải phù hợp với ngành, lĩnh vực phục vụ phát triển công nghệ chiến lược.

Một nhóm khác là sinh viên năm thứ nhất tại các trường thuộc lực lượng vũ trang. Những sinh viên này cần có kết quả học tập và rèn luyện từ loại giỏi trở lên, đồng thời được Bộ Công an hoặc Bộ Quốc phòng giới thiệu, cử dự tuyển.

Do đó, với học sinh lớp 11, lớp 12 đang quan tâm chương trình, cách chuẩn bị không đơn giản là “săn học bổng du học”. Thành tích học tập, giải thưởng, định hướng ngành học và khả năng đáp ứng yêu cầu đầu vào của trường đại học nước ngoài đều sẽ là những mắt xích quan trọng.

Tốt nghiệp đại học loại giỏi có cơ hội học thạc sĩ

Ở trình độ thạc sĩ, phạm vi ứng viên rộng hơn.

Đối tượng có thể là người đang làm việc tại cơ quan nhà nước, doanh nghiệp nhà nước, cơ sở giáo dục đại học; hoặc người được bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp nhà nước giới thiệu, cử dự tuyển và ưu tiên tuyển dụng sau khi hoàn thành chương trình.

Điều kiện học thuật đáng chú ý là ứng viên phải tốt nghiệp đại học loại giỏi trở lên hoặc tương đương, thuộc ngành phù hợp với yêu cầu phát triển công nghệ chiến lược.

Như vậy, một sinh viên đang học các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, tự động hóa, công nghệ sinh học hay các ngành công nghệ chiến lược khác có thể tính đến việc xây dựng hồ sơ từ khi còn ngồi trên giảng đường, thay vì đợi tới lúc có thông báo tuyển học bổng mới bắt đầu chuẩn bị.

Học tiến sĩ cần điều kiện gì?

Đối với trình độ tiến sĩ, đối tượng cũng gồm người đang làm việc tại cơ quan nhà nước, doanh nghiệp nhà nước, cơ sở giáo dục đại học hoặc người được các cơ quan, địa phương, doanh nghiệp nhà nước giới thiệu, cử dự tuyển.

Điều kiện học thuật được đặt cao hơn: ứng viên phải tốt nghiệp thạc sĩ ở ngành phù hợp, với kết quả học tập từ 8,0/10 trở lên hoặc tương đương.

Tuy nhiên, điểm số chưa phải toàn bộ câu chuyện.

Khi tổ chức tuyển chọn, đề án yêu cầu thành lập hội đồng chuyên môn theo từng lĩnh vực để xem xét năng lực ứng viên, sự cần thiết của ngành đào tạo, chất lượng trường dự kiến theo học, người hướng dẫn, kế hoạch học tập hoặc nghiên cứu và đặc biệt là khả năng đóng góp sau đào tạo.

Điều này cho thấy một hồ sơ cạnh tranh có thể cần chứng minh được không chỉ “học tốt” mà còn trả lời được câu hỏi: kiến thức sau khi đào tạo sẽ được sử dụng như thế nào cho nhu cầu phát triển công nghệ của Việt Nam?

Nhà khoa học trẻ muốn làm sau tiến sĩ cần gì?

Nhóm thứ tư là người thực hiện nghiên cứu sau tiến sĩ, với quy mô dự kiến 500 người.

Ứng viên thuộc nhóm này phải đang công tác tại cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ hoặc doanh nghiệp nhà nước.

Năng lực nghiên cứu có thể được thể hiện thông qua công bố khoa học trên các tạp chí quốc tế có uy tín, bằng độc quyền sáng chế hoặc sản phẩm khoa học - công nghệ đã được ứng dụng. Ngoài ra, ứng viên cần có kinh nghiệm chuyên môn và tiềm năng phát triển để thực hiện nghiên cứu chuyên sâu, tiến tới dẫn dắt nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.

Đây cũng là nhóm cho thấy mục tiêu của chương trình không đơn thuần là gửi người ra nước ngoài lấy bằng, mà còn hướng đến hình thành lực lượng có khả năng nghiên cứu, làm chủ và chuyển giao công nghệ khi trở về.

Học những ngành nào?

Chương trình không mở cho tất cả ngành đào tạo.

Các ngành được lựa chọn phải liên quan trực tiếp hoặc phục vụ phát triển các công nghệ chiến lược theo Quyết định 21/2026/QĐ-TTg, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Danh mục hiện gồm 10 nhóm công nghệ chiến lược:

Công nghệ số, trong đó có AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, Internet vạn vật, chuỗi khối...
Công nghệ mạng di động thế hệ sau.
Robot và tự động hóa.
Công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến.
Công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến.
Công nghệ chip bán dẫn.
Công nghệ an ninh mạng và lượng tử.
Công nghệ biển, đại dương và lòng đất.
Công nghệ hàng không vũ trụ.
Công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Trong trường hợp cần thiết, Bộ GD&ĐT có thể phối hợp các cơ quan liên quan báo cáo Thủ tướng xem xét bổ sung những ngành, lĩnh vực khác phục vụ đổi mới mô hình tăng trưởng mà năng lực đào tạo trong nước chưa đáp ứng.

Không phải trường nước ngoài nào cũng nằm trong chương trình

Một điểm khác rất đáng lưu ý với người có ý định chuẩn bị hồ sơ: đề án đặt ra tiêu chí khá cao đối với cơ sở đào tạo.

Người được lựa chọn sẽ học toàn thời gian tại các cơ sở giáo dục nước ngoài có thế mạnh ở lĩnh vực tương ứng, thuộc nhóm 500 hàng đầu thế giới theo ngành hoặc lĩnh vực đào tạo trên các bảng xếp hạng quốc tế có uy tín tại thời điểm xét tuyển. Chương trình đào tạo cũng phải được kiểm định hoặc công nhận chất lượng theo quy định nước sở tại và có điều kiện để nghiên cứu, tiếp cận, chuyển giao công nghệ.

Điều này cũng có nghĩa không nên hiểu “top 500” là top 500 tổng thể của mọi bảng xếp hạng đại học. Tiêu chí được đề án nêu là xếp hạng theo ngành, lĩnh vực đào tạo.

1.500 suất sẽ được tuyển thế nào?

Đề án xác định việc tuyển chọn phải được thực hiện cạnh tranh, công khai trên phạm vi toàn quốc, công khai tiêu chí, chỉ tiêu và kết quả.

Bộ GD&ĐT sẽ xác định chỉ tiêu hằng năm theo từng trình độ dựa trên nhu cầu nhân lực, số lượng và chất lượng ứng viên, khả năng tiếp nhận của trường nước ngoài cũng như nguồn lực có thể cân đối. Hội đồng chuyên môn theo từng lĩnh vực sẽ tham gia đánh giá ứng viên.

Vì vậy, không có chuyện một học sinh chỉ cần đạt giải hay một người tốt nghiệp loại giỏi là đương nhiên được nhận học bổng. Những điều kiện nói trên mới là điều kiện để nằm trong nhóm có khả năng dự tuyển, còn ứng viên vẫn phải cạnh tranh qua quy trình tuyển chọn cụ thể.

Có thể đăng ký học bổng ngay bây giờ không?

Chưa.

Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý để tránh hiểu nhầm sau khi thông tin “1.500 học bổng toàn phần” được công bố.

Theo đề án, việc tuyển chọn và cử người đi nước ngoài bắt đầu từ năm 2027 và kéo dài đến năm 2035. Trước khi thực hiện, các cơ quan phải hoàn thiện đồng bộ cơ chế học bổng, tiêu chuẩn và quy trình tuyển chọn, danh mục cơ sở đào tạo, phương án sử dụng nhân lực sau đào tạo, nghĩa vụ cống hiến, cơ chế bồi hoàn và nguồn lực tài chính.

Do đó, ở thời điểm tháng 8/2026, chưa nên sử dụng những tiêu đề như “mở đăng ký 1.500 học bổng” hay “nộp hồ sơ nhận 1.500 suất du học toàn phần”.

“Học bổng toàn phần” sẽ chi trả những khoản nào?

Đề án xác định đây là chương trình học bổng toàn phần, với nguồn lực từ ngân sách nhà nước, nguồn hỗ trợ, tài trợ, học bổng của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước cùng các nguồn hợp pháp khác. Tuy nhiên, cơ chế cấp học bổng cụ thể cho từng nhóm đối tượng, trình độ và hình thức đào tạo vẫn cần tiếp tục được xây dựng.

Vì vậy, hiện chưa có cơ sở để khẳng định một mức tiền chung hoặc tự liệt kê các khoản như học phí, sinh hoạt phí, vé máy bay, bảo hiểm... cho tất cả 1.500 trường hợp nếu hướng dẫn triển khai cụ thể chưa được công bố.

Đây sẽ là nội dung người quan tâm cần theo dõi trong các thông báo tuyển chọn từ năm 2027.

Học bổng đi kèm trách nhiệm sau khi trở về

Một chi tiết dễ bị bỏ qua khi chỉ nhìn vào cụm từ “học bổng toàn phần” là chương trình còn đặt trọng tâm vào sử dụng nhân lực sau đào tạo.

Đề án yêu cầu theo dõi kết quả học tập, nghiên cứu, việc thực hiện trách nhiệm theo cam kết và mức độ đóng góp của người được cấp học bổng. Trước khi bắt đầu tuyển người từ năm 2027, cơ chế về nghĩa vụ cống hiến và bồi hoàn cũng phải được hoàn thiện.

Như vậy, với người muốn theo đuổi chương trình, câu hỏi cần chuẩn bị không chỉ là “tôi có đủ thành tích để nhận học bổng hay không?”, mà còn là “tôi muốn dùng chuyên môn này để giải quyết bài toán nào khi trở về?”.

Với 1.500 vị trí đào tạo dự kiến đến năm 2035 và trọng tâm trải từ AI, bán dẫn đến công nghệ sinh học, lượng tử, hàng không vũ trụ hay đường sắt tốc độ cao, chương trình mở ra một con đường đáng chú ý cho những người trẻ có thành tích nổi bật. Nhưng đây sẽ là cuộc tuyển chọn dài hạn và cạnh tranh, thay vì một đợt học bổng đại trà mở ngay sau khi đề án được phê duyệt.