AI có thể tác động tới 11,5 triệu việc làm tại Việt Nam
Khoảng 11,5 triệu việc làm tại Việt Nam, tương đương 20,8% tổng số việc làm, có khả năng chịu tác động của trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao kỹ năng lao động, đổi mới mô hình quản trị doanh nghiệp và bảo đảm người lao động thích ứng với quá trình chuyển đổi công nghệ.

AI có thể làm thay đổi cách thức thực hiện công việc. (Ảnh minh họa)
Theo ước tính của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), năm 2024, khoảng 11,5 triệu việc làm tại Việt Nam, tương đương 20,8% tổng số việc làm, có khả năng chịu tác động của AI tạo sinh. Đáng chú ý, lao động nữ chiếm tỷ lệ cao hơn đáng kể trong các nhóm nghề có mức độ chịu tác động lớn, cho thấy những thách thức không đồng đều mà quá trình chuyển đổi công nghệ có thể tạo ra đối với thị trường lao động.
Tuy nhiên, việc một công việc có khả năng chịu tác động của AI không đồng nghĩa với việc công việc đó sẽ bị thay thế. Thay vào đó, AI có thể làm thay đổi cách thức thực hiện công việc, yêu cầu về kỹ năng và tổ chức lao động, đồng thời mở ra cơ hội nâng cao năng suất và chất lượng việc làm nếu được ứng dụng phù hợp.
Đây là một trong những vấn đề trọng tâm được thảo luận tại hội nghị “Thúc đẩy chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo vì việc làm thỏa đáng tại Việt Nam”, do Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp tổ chức tại Hà Nội ngày 18/11.
Trong bối cảnh Việt Nam xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng cho phát triển, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã đặt ra định hướng khai thác tiềm năng công nghệ nhằm nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia. AI vì vậy không chỉ là công cụ hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh mà còn có thể tạo ra những thay đổi sâu rộng trong cấu trúc doanh nghiệp và thị trường lao động.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, ứng dụng AI có thể giúp tự động hóa các công việc lặp đi lặp lại, cải thiện quản lý thông tin và hỗ trợ ra quyết định. Tuy nhiên, đầu tư công nghệ không đồng nghĩa với việc năng suất sẽ tự động tăng lên. Doanh nghiệp cần đồng thời đổi mới quy trình vận hành, nâng cao năng lực quản trị và trang bị kỹ năng cần thiết cho người lao động.
Ông Nguyễn Tiến Huy, Giám đốc Văn phòng Doanh nghiệp vì sự Phát triển Bền vững và Tổng Thư ký Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển Bền vững Việt Nam thuộc VCCI, cho rằng doanh nghiệp cần xác định rõ những lĩnh vực AI có thể tạo ra giá trị thực chất, đồng thời củng cố năng lực tổ chức và phát triển kỹ năng cho lực lượng lao động. Đây là điều kiện để chuyển những cải tiến về công nghệ thành thành quả tăng năng suất bền vững.
Ở góc độ thị trường lao động, việc tăng cường dữ liệu và thông tin có ý nghĩa quan trọng trong việc nhận diện những thay đổi do AI tạo ra, dự báo xu hướng chuyển dịch nghề nghiệp và xác định nhu cầu kỹ năng mới. Hội nghị cũng trao đổi về khả năng ứng dụng AI trong kết nối người tìm việc với nhà tuyển dụng, nâng cao hiệu quả hoạt động của các dịch vụ việc làm công, trên cơ sở chia sẻ kinh nghiệm từ Cơ quan Thông tin Việc làm Hàn Quốc (KEIS).
Từ phía người lao động, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm quyền và lợi ích của người lao động trong quá trình chuyển đổi công nghệ. Ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, cho rằng cần đặc biệt quan tâm trang bị kiến thức, kỹ năng cho những nhóm lao động dễ bị tổn thương, để không ai bị bỏ lại phía sau.
Theo bà Sinwon Park, Giám đốc Văn phòng ILO tại Việt Nam, thành công của ứng dụng AI không chỉ được đo bằng tốc độ chuyển đổi công nghệ hay mức tăng năng suất, mà còn phải được nhìn nhận qua những cơ hội việc làm tốt hơn và điều kiện làm việc được cải thiện. Muốn đạt được mục tiêu này, cần đầu tư phát triển kỹ năng song song với đầu tư công nghệ, củng cố thể chế thị trường lao động và thúc đẩy đối thoại thực chất giữa Chính phủ, người sử dụng lao động và người lao động.
Từ những vấn đề đặt ra, có thể thấy thách thức của Việt Nam không đơn thuần là thúc đẩy doanh nghiệp ứng dụng AI nhanh hơn, mà là bảo đảm công nghệ được khai thác hiệu quả, tạo ra giá trị kinh tế thực chất và mở rộng cơ hội việc làm có chất lượng. Khi năng lực công nghệ đi cùng năng lực con người, AI mới thực sự trở thành động lực nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế.


