AI công nghiệp và bản sao số sẽ giúp Việt Nam tự chủ, thoát bẫy gia công

Đại diện Dassault Systèmes nhận định làm chủ dữ liệu, AI công nghiệp và bản sao số sẽ giúp Việt Nam tự chủ chuỗi cung ứng, nâng cao hàm lượng giá trị gia tăng, thoát khỏi bẫy gia công.

Bên lề Diễn đàn 3DEXPERIENCE lần đầu tổ chức tại Hà Nội, ông Samson Khaou, Phó chủ tịch cấp cao khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Dassault Systèmes - tập đoàn Pháp chuyên về in 3D, phần mềm kỹ thuật đã chia sẻ về chiến lược ứng dụng AI công nghiệp (Industrial AI) và bản sao số (Virtual Twin) nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho ngành sản xuất và hạ tầng tại Việt Nam.

Theo ông Samson Khaou, quyết định lựa chọn tổ chức Diễn đàn 3DEXPERIENCE tại Việt Nam xuất phát từ tốc độ tăng trưởng kinh tế ấn tượng trong 3 quý đầu năm, vào nhóm các nền kinh tế dẫn đầu Đông Nam Á. 

Thông qua việc hợp tác với Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) để vận hành Trung tâm Xuất sắc về Trí tuệ nhân tạo và Bản sao số, hãng hướng tới ba mục tiêu: đồng hành tăng trưởng kinh tế, đào tạo nhân lực số sẵn sàng cho AI công nghiệp và đẩy nhanh chuyển đổi số sản xuất.

Ông Samson Khaou, Phó chủ tịch cấp cao khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Dassault Systèmes trong buổi chia sẻ với truyền thông đầu tháng 11. Ảnh: Du Lam

Ông Samson Khaou, Phó chủ tịch cấp cao khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Dassault Systèmes trong buổi chia sẻ với truyền thông đầu tháng 11. Ảnh: Du Lam

Kết nối thế giới ảo và thực để làm chủ sở hữu trí tuệ

Sau 20 năm hiện diện tại Việt Nam, hệ sinh thái của Dassault Systèmes đã chuyển dịch từ hỗ trợ thiết kế 3D cơ bản sang ứng dụng công nghệ bản sao ảo. Theo ông, doanh nghiệp hiện nay không chỉ dừng lại ở khâu thiết kế mẫu mã đơn thuần, mà chuyển sang mô phỏng chi tiết trong không gian ảo trước khi đưa vào sản xuất đại trà. Điều này giúp kiểm soát chất lượng sản phẩm chuẩn xác, giảm lãng phí và tối ưu chi phí.

Ông cũng chỉ ra chìa khóa để doanh nghiệp Việt thoát khỏi bẫy gia công và thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn là năng lực tạo lập tài sản trí tuệ (IP) từ chính dữ liệu nội tại. Ông dẫn chứng bài học từ trung tâm điện tử Penang (Malaysia), nơi các nhà sản xuất đối mặt với sự hội tụ công nghệ đa ngành từ ôtô sang thiết bị bay không người lái (drone) và hàng không.

"Khi một quốc gia chứng minh được năng lực tự cường trong chuỗi cung ứng bằng các IP tự phát triển, dòng vốn đầu tư quốc tế sẽ tự động tìm đến", lãnh đạo Dassault Systèmes tiếp tục.

Chia sẻ thêm, ông Patrick Ong, Giám đốc Bán hàng Cấp cao khu vực AP South nhắc lại giai đoạn chuỗi cung ứng đứt gãy vì đại dịch Covid-19, các doanh nghiệp ở Penang sử dụng nền tảng số hóa tích hợp đã lập tức mô phỏng lại thiết kế trên máy tính để chuyển đổi nguồn cung linh kiện từ Trung Quốc sang Ấn Độ. Việc kiểm soát toàn diện dữ liệu thiết kế giúp họ đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật, duy trì sản xuất thông suốt và xây dựng khả năng phục hồi cho chuỗi cung ứng.

Trong lĩnh vực hạ tầng quy mô lớn, ông Samson Khaou đánh giá 80% các chỉ số hiệu quả trọng yếu (KPI) về tính bền vững - như tiết giảm vật liệu, an toàn lao động và cắt giảm phát thải CO2 - được định hình ngay từ khâu thiết kế. 

Tương tự cách các tập đoàn xây dựng Hàn Quốc dùng bản sao ảo để tối ưu chi phí và trúng thầu tại Trung Đông hay Mỹ Latinh, các nhà thầu Việt Nam có thể ứng dụng hệ sinh thái AI và bản sao ảo vào các đại dự án quốc gia như đường sắt tốc độ cao để nâng cao năng lực quản lý vận hành đồng bộ.

Dassault Systèmes khai trương Trung tâm R&D và Trung tâm xuất sắc về AI và Bản sao số tại Việt Nam, tháng 1/2026. Ảnh: Thu Trang

Dassault Systèmes khai trương Trung tâm R&D và Trung tâm xuất sắc về AI và Bản sao số tại Việt Nam, tháng 1/2026. Ảnh: Thu Trang

Thúc đẩy AI công nghiệp và bài toán nhân lực trẻ

Dù tiềm năng lớn, ông Samson Khaou thừa nhận việc ứng dụng AI công nghiệp đang đối mặt với hai rào cản toàn cầu là độ chính xác của dữ liệu đầu vào và chi phí tài nguyên xử lý đắt đỏ nếu doanh nghiệp tự phát triển đơn lẻ. 

Để giải quyết, tập đoàn đưa ra mô hình "Trợ lý ảo đồng hành" (Virtual Companion) trên nền tảng tương tác. Kỹ sư có thể đối thoại trực tiếp bằng câu lệnh (prompt) để học hỏi các quy chuẩn tối ưu toàn cầu, đồng thời dữ liệu phản hồi từ kỹ sư sẽ tinh chỉnh mô hình AI phù hợp với quy trình riêng của từng nhà máy.

Giải đáp lo ngại AI sẽ thay thế nhân lực kỹ thuật, ông William Lee - Giám đốc Bán hàng Cấp cao khu vực AP South khẳng định "công nghệ này chỉ thay đổi phương thức làm việc". Trước đây, một kỹ sư phải phối hợp với hàng chục nhà cung ứng và vẽ thủ công 20-30 bản vẽ chế tạo khác nhau. Nay họ có thể dùng AI chuẩn hóa dữ liệu theo khuôn mẫu và xuất file tự động, giải phóng thời gian khỏi các thao tác lặp lại để tập trung giải quyết bài toán kỹ thuật phức tạp.

Để lấp đầy khoảng trống kinh nghiệm thực chiến của sinh viên khi ra trường, Dassault Systèmes triển khai chương trình SOLIDWORKS Skills Force Program, cấp miễn phí phần mềm thiết kế CAD thương mại trong 3-6 tháng thực tập.

Điều này giúp doanh nghiệp không tốn chi phí bản quyền khi nhận thực tập sinh, còn sinh viên được trực tiếp giải quyết bài toán sản xuất thực tế. Hiện Việt Nam dẫn đầu Đông Nam Á về số lượng chứng chỉ SOLIDWORKS được cấp.

Bên cạnh yếu tố công nghệ, lãnh đạo Dassault Systèmes nhấn mạnh lợi thế cơ cấu dân số trẻ và năng lực công nghệ số của Việt Nam. Tuy nhiên, đại diện tập đoàn lưu ý cần sự liên kết chặt chẽ giữa viện - trường và doanh nghiệp theo mô hình đào tạo đa tầng như tại bang Sarawak (Malaysia), đi kèm chính sách đãi ngộ tương xứng để giữ chân nhân tài trong nước.

"Việt Nam không nên sa đà vào gia công hàng loạt giá trị thấp mà cần chọn lọc các phân khúc tạo giá trị gia tăng cao. Đơn cử từ ngành sản xuất ô tô điện (EV) trong nước, việc phát triển chuỗi cung ứng linh kiện phụ trợ sẽ tạo lực hút kéo theo chuỗi công nghiệp vệ tinh, đồng thời mở rộng năng lực kỹ thuật sang lĩnh vực bán dẫn và công nghệ cao", chuyên gia khuyến nghị.

Du Lam

Nguồn VietnamNet: https://vietnamnet.vn/ai-cong-nghiep-ban-sao-so-giup-viet-nam-thoat-bay-gia-cong-2575402.html