Đánh thức tiềm năng nông nghiệp từ công nghệ sinh học

Lào Cai có nhiều lợi thế phát triển nông nghiệp hàng hóa, nhưng để nâng cao giá trị nông sản, cần kết hợp kinh nghiệm sản xuất với ứng dụng khoa học, công nghệ. Trong đó, công nghệ sinh học đang mở ra hướng đi mới, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, giảm chi phí, bảo vệ môi trường.

Ứng dụng công nghệ trong sản xuất nông nghiệp góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản và hướng tới phương thức canh tác bền vững.

Ứng dụng công nghệ trong sản xuất nông nghiệp góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản và hướng tới phương thức canh tác bền vững.

Thực tiễn sản xuất tại một số địa phương cho thấy, ứng dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật không chỉ giúp người nông dân thay đổi phương thức canh tác mà còn mang lại hiệu quả kinh tế và môi trường rõ nét.

Giai đoạn 2023 - 2025, tại các xã Thác Bà, Hưng Khánh, Văn Chấn, Mậu A triển khai mô hình sản xuất lúa bền vững, giảm phát thải khí nhà kính trên diện tích 24 ha, do tổ chức Stichting Oxfam Novib (Hà Lan) tài trợ. Người dân áp dụng cấy mạ thưa, tưới ngập - khô xen kẽ, giảm phân đạm hóa học, không đốt rơm rạ sau thu hoạch. Phần mềm Rice Hero được sử dụng để theo dõi lượng phát thải tại từng thửa ruộng. Nhờ đó, lượng phát thải giảm từ 70 - 73% so với canh tác truyền thống.

Ông Lương Ngọc Dũng ở thôn Đức Thịnh, xã Hưng Khánh, một trong những hộ tham gia mô hình chia sẻ: “Ban đầu gia đình còn nghi ngại khi phải thay đổi cách canh tác quen thuộc. Tuy nhiên, năng suất tăng sau vụ thu hoạch đã giúp gia đình thêm tin tưởng, chú trọng hơn đến phương thức sản xuất gắn với bảo vệ môi trường".

Cán bộ chuyên môn kiểm tra mô hình sản xuất lúa, hướng dẫn canh tác giảm phát thải khí nhà kính.

Cán bộ chuyên môn kiểm tra mô hình sản xuất lúa, hướng dẫn canh tác giảm phát thải khí nhà kính.

Vụ xuân năm 2025, mô hình “Canh tác lúa thông minh, giảm phát thải khí nhà kính” được triển khai tại các xã Khánh Yên, Dương Quỳ và Bảo Hà, quy mô 199 ha, thu hút 549 hộ tham gia. Sử dụng các giống lúa chất lượng cao, kết hợp hệ thống thâm canh lúa cải tiến (SRI), mô hình giúp giảm 2 - 2,5 triệu đồng chi phí sản xuất/ha, năng suất tăng khoảng 8 tạ/ha, thu nhập tăng 12 - 15 triệu đồng/ha/vụ so với canh tác truyền thống. Khi đạt chứng nhận quốc tế, mỗi héc-ta còn có thể tạo trung bình 3,1 tín chỉ carbon, góp phần gia tăng giá trị sản xuất.

Không chỉ trên đồng ruộng, các giải pháp sinh học còn được ứng dụng trong sản xuất rau màu. Tại Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Trung Thành, thôn Yên Dũng, xã Xuân Ái, trên diện tích hơn 2.000 m², người dân sử dụng chế phẩm vi sinh ủ phân chuồng, tận dụng rau thải, cỏ dại làm phân xanh, kết hợp hệ thống tưới nhỏ giọt, nhà kính và màng phủ sinh học. Cách làm này giúp tiết kiệm nước, giảm công lao động, hạn chế sâu bệnh và cải thiện chất lượng đất.

Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Trung Thành, xã Xuân Ái tận dụng phụ phẩm để sản xuất phân bón phục vụ trồng rau.

Hợp tác xã Nông nghiệp hữu cơ Trung Thành, xã Xuân Ái tận dụng phụ phẩm để sản xuất phân bón phục vụ trồng rau.

Ông Đinh Xuân Trung - Giám đốc Hợp tác xã cho biết: “Hợp tác xã dự kiến mở rộng thêm 5.000 m² nhà kính, tiếp tục duy trì sản xuất hữu cơ, tuần hoàn. Dù chi phí đầu tư ban đầu khoảng 200 - 300 nghìn đồng/m², nhưng đổi lại sản phẩm được sản xuất theo hướng an toàn, phụ phẩm được tận dụng để cải tạo đất”.

Người dân ứng dụng hệ thống tưới tự động trong trồng trọt.

Người dân ứng dụng hệ thống tưới tự động trong trồng trọt.

Tại vườn bưởi Đại Minh, ông Nguyễn Văn Định, thôn Minh Thân, xã Thác Bà tự chế phân hữu cơ từ ngô nghiền, kết hợp chế phẩm sinh học và hệ thống tưới thông minh để chăm sóc gần 350 gốc bưởi cổ thụ trên diện tích 1 ha. Theo ông Định, vườn bưởi không sử dụng phân bón hóa học, thuốc trừ sâu.

Những mô hình trên cho thấy, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, chế phẩm sinh học và công nghệ số có thể tạo ra thay đổi ngay từ cơ sở. Đến nay, toàn tỉnh có khoảng 520 ha sản xuất nông nghiệp công nghệ cao; vùng bưởi Đại Minh có khoảng 500 ha đạt tiêu chuẩn OCOP 4 sao; vùng dược liệu tại phường Sa Pa và xã Tả Phìn có 50 ha đạt chứng nhận GACP của Tổ chức Y tế thế giới.

Ngành chức năng kiểm tra, đánh giá chất lượng vùng chè sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ, góp phần nâng cao giá trị và chất lượng sản phẩm chè địa phương.

Ngành chức năng kiểm tra, đánh giá chất lượng vùng chè sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ, góp phần nâng cao giá trị và chất lượng sản phẩm chè địa phương.

Đặc biệt, với hệ sinh thái đa dạng, Lào Cai có nhiều dư địa phát triển công nghiệp sinh học từ chính những cây trồng, vật nuôi thế mạnh. Đây không chỉ là hướng nâng cao năng suất mà còn mở ra cơ hội chế biến sâu, gia tăng giá trị và phát triển sản phẩm đặc trưng địa phương.

Đối với cây quế, công nghệ sinh học có thể ứng dụng trong tuyển chọn, phục tráng, nhân giống chất lượng, nâng cao khả năng chống chịu sâu bệnh. Với chè, lúa chất lượng cao và cây ăn quả ôn đới, cần lựa chọn công nghệ giống phù hợp với từng loài và điều kiện sản xuất.

Trong lĩnh vực dược liệu, việc bảo tồn nguồn gen, chủ động nguồn giống và phát triển vùng nguyên liệu là yêu cầu quan trọng. Cùng với đó là định hướng sản xuất mận, lê VH6 theo tiêu chuẩn hữu cơ, VietGAP; nghiên cứu nhân giống các loài cây lâm nghiệp có giá trị như sồi phảng, màng tang, vù hương, hoàng đàn, khôi tía.

Nuôi cá lồng trên hồ Thác Bà góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng mặt nước, phát triển thủy sản hàng hóa theo hướng nâng cao giá trị kinh tế.

Nuôi cá lồng trên hồ Thác Bà góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng mặt nước, phát triển thủy sản hàng hóa theo hướng nâng cao giá trị kinh tế.

Đối với chăn nuôi, thủy sản, công nghệ sinh học được định hướng ứng dụng trong sản xuất giống, nuôi thương phẩm cá ngạnh, phát triển chuỗi liên kết cá nước lạnh và nghiên cứu sử dụng dược liệu bản địa làm thức ăn bổ sung cho gia cầm. Việc xây dựng dữ liệu di truyền, mã vạch ADN đối với các nguồn gen lâm nghiệp, dược liệu quý hiếm hướng tới bảo tồn đa dạng sinh học và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Để những tiềm năng trên trở thành giá trị thực tế, Lào Cai xác định mở rộng ứng dụng công nghệ sinh học có trọng tâm, gắn với nhu cầu sản xuất và thị trường tiêu thụ.

Ứng dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế và tài nguyên bản địa.

Ứng dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế và tài nguyên bản địa.

Theo Kế hoạch số 513/KH-UBND ngày 30/10/2026 của UBND tỉnh về phát triển công nghiệp sinh học ngành nông nghiệp và môi trường giai đoạn 2026 - 2035, tầm nhìn đến năm 2045, đến năm 2030, tỉnh phấn đấu xây dựng từ 5 - 10 mô hình ứng dụng công nghệ sinh học; nghiên cứu, tuyển chọn, phục tráng hoặc chuyển giao từ 5 - 8 giống, nguồn giống có giá trị.

Đồng thời, xây dựng từ 2 - 3 mô hình sử dụng chế phẩm sinh học xử lý chất thải, phụ phẩm nông nghiệp; từng bước số hóa tối thiểu 5 vùng sản xuất tập trung. Giai đoạn 2031 - 2035, phấn đấu phát triển từ 15 - 20 mô hình ứng dụng công nghệ sinh học, hình thành từ 3 - 5 chuỗi giá trị hoặc nhóm sản phẩm công nghiệp sinh học chủ lực.

Để triển khai, cần gắn nghiên cứu, chuyển giao với tổ chức sản xuất và tiêu thụ: doanh nghiệp kết nối thị trường; hợp tác xã tổ chức sản xuất, kết nối người dân; các viện nghiên cứu, trường đại học cung cấp giải pháp khoa học, công nghệ; Nhà nước định hướng, hỗ trợ triển khai.

Mô hình thâm canh cây lê VH6 gắn với du lịch nông nghiệp tại xã Pha Long, mở ra hướng phát triển sản xuất hàng hóa kết hợp khai thác tiềm năng du lịch địa phương.

Mô hình thâm canh cây lê VH6 gắn với du lịch nông nghiệp tại xã Pha Long, mở ra hướng phát triển sản xuất hàng hóa kết hợp khai thác tiềm năng du lịch địa phương.

Cùng với đó, cần nâng cao khả năng tiếp nhận công nghệ ở cơ sở thông qua tập huấn, xây dựng mô hình trình diễn và phát huy vai trò của hệ thống khuyến nông, tổ khuyến nông cộng đồng.

Theo bà Nguyễn Thị Hà - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh, phát triển công nghiệp sinh học phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của sản xuất. Tỉnh sẽ ưu tiên những công nghệ giải quyết các vấn đề về giống, năng suất, chất lượng, phòng trừ dịch bệnh, bảo quản, chế biến và xử lý chất thải; đồng thời chú trọng hiệu quả kinh tế và khả năng nhân rộng của từng mô hình.

Cán bộ chuyên môn hướng dẫn người dân áp dụng kỹ thuật sản xuất tại thực địa.

Cán bộ chuyên môn hướng dẫn người dân áp dụng kỹ thuật sản xuất tại thực địa.

Tiềm năng chỉ trở thành giá trị khi công nghệ được lựa chọn đúng, phù hợp với điều kiện sản xuất và người dân thực sự làm chủ quy trình. Có như vậy, những vùng quế, chè, dược liệu, cây ăn quả, lúa chất lượng cao hay thủy sản đặc sản của Lào Cai mới có thêm cơ hội nâng tầm giá trị, tạo nền tảng cho nền nông nghiệp xanh, tuần hoàn và bền vững.

Hồng Duyên

Nguồn Lào Cai: https://baolaocai.vn/danh-thuc-tiem-nang-nong-nghiep-tu-cong-nghe-sinh-hoc-post914641.html