AI đang viết lại bài toán năng lượng toàn cầu như thế nào?

Chưa từng có trong lịch sử năng lượng

Mặc dù trí tuệ nhân tạo thường xuyên bị chỉ trích vì ảnh hưởng tiêu thụ năng lượng lớn gắn với việc sử dụng, IEA nhấn mạnh rằng: “Hiệu quả năng lượng của AI đang được cải thiện với tốc độ chưa từng có trong lịch sử năng lượng”. Cụ thể, những tiến bộ về phần mềm và phần cứng đã “giúp giảm mức tiêu thụ năng lượng cho mỗi tác vụ AI ít nhất một bậc độ lớn mỗi năm trong những năm gần đây”.

Các truy vấn văn bản đơn giản hiện nay “thường tiêu thụ ít điện hơn so với việc vận hành một chiếc tivi trong cùng khoảng thời gian”, theo IEA. Theo tính toán của cơ quan này, nếu toàn bộ các tìm kiếm “truyền thống” trên Internet trên toàn thế giới được thực hiện bằng những truy vấn văn bản như vậy thông qua AI, thì mức tiêu thụ điện sẽ dưới 4 TWh mỗi năm, tương đương chưa đến 1% mức tiêu thụ hàng năm của các trung tâm dữ liệu hiện nay.

Tuy nhiên, dù mức tiêu thụ năng lượng cho mỗi truy vấn AI đã “giảm đáng kể”, các dạng sử dụng tiêu tốn năng lượng hơn rất nhiều lại đang gia tăng: Tạo video, các tác vụ tự động hóa,… Những loại tác vụ này có thể “tiêu thụ năng lượng cao hơn hàng trăm, thậm chí hàng nghìn lần cho mỗi truy vấn so với việc tạo văn bản đơn giản”, IEAcảnh báo.

Nhu cầu điện toàn cầu của các trung tâm dữ liệu - hạ tầng thiết yếu để huấn luyện và vận hành các mô hình AI - đã tăng 17% trong năm 2025, đúng như các dự báo trước đó.

Ba xu hướng “nhanh và khó lường”

Trong kịch bản cơ sở, IEA vẫn dự báo mức tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu trên toàn cầu sẽ gần như tăng gấp đôi vào năm 2030 (ước đạt 950 TWh - tương đương khoảng 3% tổng tiêu thụ điện toàn cầu vào thời điểm đó - so với 485 TWh năm 2025). Chi tiết hơn, mức tiêu thụ của các trung tâm dữ liệu tập trung vào triển khai AI còn tăng nhanh hơn nữa: theo dự báo của cơ quan này, có thể tăng gấp ba trong cùng giai đoạn.

Tuy vậy, cơ quan này cũng lưu ý rằng sự bùng nổ của AI có thể thúc đẩy đổi mới trong ngành điện lực, xét đến các khoản đầu tư và nhu cầu năng lượng đi kèm. Bên cạnh đó, AI còn “có tiềm năng trở thành một công cụ quan trọng để tăng cường an ninh và tính bền vững năng lượng”, chẳng hạn thông qua các công nghệ AI giám sát lưới điện.

Cuối cùng, báo cáo mới nhấn mạnh rằng ảnh hưởng năng lượng của AI phụ thuộc vào “ba xu hướng diễn biến nhanh và khó dự đoán: Sự cải thiện hiệu quả, mức độ ứng dụng ngày càng tăng, và sự phát triển năng lực của các mô hình - những yếu tố có thể mở ra các trường hợp sử dụng mới, thường tiêu tốn năng lượng hơn nhiều”.

Để nâng cao độ tin cậy của các dự báo về “dấu chân năng lượng” của AI, IEA nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì trong tương lai “công tác theo dõi chặt chẽ, cập nhật thường xuyên và hợp tác với ngành công nghệ, đặc biệt là tăng cường minh bạch về mức tiêu thụ năng lượng”.