Trung Quốc siết chặt quản lý ứng dụng giao đồ ăn để loại bỏ 'nhà hàng ma'

Mục tiêu cốt lõi của đợt thanh tra này là nhổ tận gốc những cơ sở kinh doanh mảng giao đồ ăn gian lận mạo danh địa chỉ vật lý hoặc đang lén lút hoạt động mà không có bất kỳ giấy phép nào. Động thái kiên quyết này được kỳ vọng sẽ giải quyết triệt để những lo ngại ngày càng tăng của người tiêu dùng về vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm trên không gian thương mại điện tử.

Trung Quốc tuyên chiến với những tiêu cực trong lĩnh vực giao đồ ăn trực tuyến.

Xóa sổ nạn quảng cáo sai sự thật và những chiêu trò lách luật của dịch vụ giao đồ ăn

Cơ quan Quản lý Thị trường Quốc gia Trung Quốc sẽ bắt đầu áp dụng hàng loạt quy định mới vào đầu tuần tới. Những quy định này đặt ra yêu cầu vô cùng nghiêm ngặt đối với các tập đoàn công nghệ lớn đang vận hành các ứng dụng giao đồ ăn. Theo đó, các đơn vị chủ quản nền tảng phải thường xuyên và chủ động xác minh tính chính xác của thông tin do đối tác cung cấp. Tên của các cơ sở kinh doanh hiển thị trên ứng dụng phải khớp tuyệt đối với địa điểm hoạt động thực tế trên đường phố và giấy phép kinh doanh của họ phải trong tình trạng còn hiệu lực pháp lý.

Đối với những cơ sở kinh doanh hoàn toàn không có cửa hàng thật sự, tức là chỉ chuyên phục vụ khách mua mang đi, họ bắt buộc phải ghi chú thật rõ ràng trên danh sách hiển thị rằng mình không phải là một địa điểm kinh doanh dịch vụ ăn uống phục vụ trực tiếp.

Mục đích lớn nhất của đợt siết chặt pháp lý này là ngăn chặn tình trạng các doanh nghiệp cố tình quảng cáo sai sự thật về việc sở hữu một mặt bằng kinh doanh khang trang khi họ hoàn toàn không có thực. Điều này cũng nhắm thẳng vào các hành vi lừa dối người tiêu dùng thông qua việc mượn tạm giấy phép của các cơ sở khác hoặc làm giả mạo các loại giấy tờ vận hành.

Nguồn cơn của những quy định giám sát gắt gao này bắt nguồn từ một sự cố đáng chú ý xảy ra vào tháng 7 năm ngoái. Một khách hàng sinh sống tại Bắc Kinh đã gửi báo cáo khiếu nại về vấn đề an toàn thực phẩm sau khi vô tình phát hiện những bông hoa tươi được sử dụng để trang trí ngay trên chiếc bánh kem mà họ vừa đặt mua qua mạng.

Quá trình điều tra sâu hơn của nhà chức trách đã lật tẩy một sự thật gây rúng động dư luận. Cơ sở bán chiếc bánh kem này dù luôn tự xưng là một thương hiệu lớn sở hữu khoảng 380 cửa hàng trên toàn quốc, nhưng thực chất lại không hề có bất kỳ một địa điểm kinh doanh vật lý nào tồn tại. Toàn bộ hệ thống giấy phép hoạt động của họ đều là đồ giả mạo được làm ra để đánh lừa cả nền tảng lẫn khách hàng.

Cuộc điều tra nhanh chóng được giới chức trách mở rộng trên phạm vi toàn quốc và đã phơi bày một hệ thống ngầm khổng lồ. Hàng loạt "nhà hàng ma" đã sử dụng thủ thuật nhận đơn đặt hàng thông qua các ứng dụng nổi tiếng, sau đó bí mật đẩy các đơn hàng này cho các dịch vụ của bên thứ ba. Đơn vị hoặc cá nhân nào chào giá thấp nhất sẽ được giao đơn (như kiểu bán cho thầu phụ) để hoàn thành món ăn đó, dẫn đến chất lượng và vệ sinh bị bỏ ngỏ. Theo báo cáo chi tiết từ hãng thông tấn Tân Hoa Xã, cuộc điều tra quy mô lớn này đã phát hiện ra hơn 67 nghìn "nhà hàng ma" và khoảng 3,6 triệu đơn đặt hàng bánh kem hoàn toàn bất hợp pháp.

Các án phạt nặng nề và sự chung tay từ phía nền tảng

Nguyên nhân sâu xa dẫn đến tình trạng hỗn loạn nêu trên xuất phát từ việc các nhà cung cấp ứng dụng giao đồ ăn đã trở nên lỏng lẻo trong khâu sàng lọc và quản lý đối tác. Trong cuộc chạy đua khốc liệt, họ đã quá ưu tiên cho mục tiêu mở rộng thị phần mà bỏ quên đi trách nhiệm kiểm soát chất lượng. Theo số liệu từ Trung tâm Thông tin Mạng Internet Trung Quốc, số lượng người sử dụng dịch vụ giao đồ ăn trực tuyến tại quốc gia này đã đạt đến con số 629,79 triệu người vào tháng 12 năm ngoái.

Mức này tăng 6% so với cùng kỳ năm trước và tương đương với 56% tổng số người sử dụng Internet nội địa. Sự cạnh tranh trên thị trường ngày càng trở nên gay gắt hơn do mức tiêu dùng có phần chững lại dưới tác động của sự yếu kém trong nhu cầu tiêu thụ nội địa. Để thu hút khách hàng, các nền tảng tin rằng việc đưa lên ứng dụng một danh sách đa dạng với vô số nhà hàng và sản phẩm sẽ giúp họ giữ chân người dùng tốt hơn.

Sự buông lỏng đó đã phải trả một cái giá rất đắt. Vào tháng 4 vừa qua, các cơ quan chức năng đã quyết định xử phạt bảy công ty thương mại điện tử và giao đồ ăn trực tuyến lớn, trong đó bao gồm những cái tên đình đám như Pinduoduo, Meituan và JD.com. Tổng mức phạt tài chính được áp dụng lên tới 3,6 tỉ nhân dân tệ, tương đương khoảng 531 triệu USD, do các đơn vị này đã thất bại trong việc xác minh tính hợp lệ của giấy phép từ các cơ sở kinh doanh thực phẩm trên nền tảng của mình.

Tân Hoa Xã nhấn mạnh rằng đây là một trong những án phạt tài chính có quy mô lớn nhất từng được giáng xuống các doanh nghiệp thực phẩm kể từ khi đạo luật an toàn thực phẩm sửa đổi chính thức có hiệu lực vào năm 2015.

Ngay sau khi nhận án phạt, đại diện của Meituan đã đưa ra tuyên bố khẳng định họ sẽ thực hiện các biện pháp khắc phục triệt để và làm mọi cách để bảo đảm an toàn thực phẩm. Nền tảng này đã lập tức đưa vào áp dụng một hệ thống xác minh giấy phép vận hành có sự phối hợp trực tiếp với các cơ quan chức năng.

Song song đó, công ty cũng tiên phong triển khai một hệ thống kiểm tra nhà bếp thông minh bằng sức mạnh của trí tuệ nhân tạo đối với các nhà hàng. Hệ thống hiện đại này được tích hợp một tính năng chuyên biệt giúp tự động nhận diện các bức ảnh chụp không gian nhà hàng bị làm giả hoặc cắt ghép.

Việc quản lý một số lượng khổng lồ các nhà hàng trải dài khắp đất nước luôn là một bài toán vô cùng nan giải đối với các cơ quan quản lý. Để khắc phục điểm yếu trong khâu giám sát diện rộng, giới chức trách và các công ty công nghệ đã bắt đầu đẩy mạnh hợp tác với chính những tài xế giao hàng để thu thập thông tin về các cơ sở kinh doanh gian lận.

Những người giao hàng làm việc trực tiếp trên đường phố hiện được khuyến khích báo cáo mọi vấn đề bất thường mà họ tận mắt chứng kiến. Nếu phát hiện ra các cơ sở kinh doanh có dấu hiệu lừa đảo và thông tin được xác thực, những tài xế này sẽ nhận được một khoản tiền thưởng xứng đáng. Biện pháp huy động sức mạnh từ cộng đồng này đang đóng góp một phần quan trọng vào việc làm sạch môi trường kinh doanh ẩm thực trực tuyến.