AI dự báo xâm nhập mặn: Hướng đi mới cho nông nghiệp xanh Đồng bằng sông Hồng

Quỹ VinFuture và Trường Đại hội Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội chính thức công bố hợp tác triển khai Dự án. Ảnh PV

Tích hợp công nghệ, nâng cao năng lực dự báo

Dự án “Tích hợp mô hình vật lý và mô hình dựa trên dữ liệu trong giám sát và dự báo xâm nhập mặn phục vụ phát triển nông nghiệp xanh tại một số khu vực ven biển Đồng bằng sông Hồng” do Quỹ VinFuture và Trường Đại học Khoa học Tự nhiên phối hợp triển khai là một trong những sáng kiến trọng điểm nhằm nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu.

Điểm cốt lõi của dự án là xây dựng hệ thống giám sát và dự báo tích hợp đa công nghệ. Thay vì phụ thuộc vào một nguồn dữ liệu đơn lẻ, hệ thống kết hợp đồng thời mô hình vật lý, trí tuệ nhân tạo (Machine Learning, Deep Learning), dữ liệu viễn thám, thiết bị bay không người lái (UAV) cùng mạng lưới cảm biến IoT. Toàn bộ dữ liệu đa nguồn được đồng bộ trên nền tảng không gian - thời gian DataCube, tạo nền tảng phân tích thống nhất và liên tục.

Khi kết hợp với hệ thống WebGIS, nền tảng này cho phép xây dựng bản đồ số theo dõi và cảnh báo xâm nhập mặn ở mức gần thời gian thực nhất. Đây là công cụ có ý nghĩa quan trọng đối với các địa phương ven biển, giúp nâng cao khả năng giám sát, dự báo và ra quyết định trong điều kiện biến đổi khí hậu ngày càng khó lường.

Đáng chú ý, hệ thống có khả năng đưa ra cảnh báo sớm từ 1 đến 5 ngày. Khoảng “thời gian vàng” này giúp nông dân chủ động điều chỉnh lịch thời vụ, xây dựng phương án tích trữ và quản lý nguồn nước, qua đó giảm thiểu thiệt hại kinh tế do xâm nhập mặn gây ra.

Chủ nhiệm dự án, PGS.TS Nguyễn Hữu Duy, Phó Trưởng Bộ môn Địa nhân văn và Quy hoạch, Khoa Địa lý, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên cho biết, việc tích hợp giữa mô hình vật lý và mô hình dữ liệu là hướng đi cần thiết để nâng cao độ chính xác, tính ứng dụng của dự báo trong bối cảnh hiện nay.

PGS.TS Nguyễn Hữu Duy, Chủ nhiệm dự án. Ảnh PV

Rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến thực tiễn

Không chỉ dừng lại ở công nghệ, dự án hướng tới mục tiêu quan trọng hơn là đưa kết quả nghiên cứu đến gần với người sử dụng cuối cùng. Thay vì những bộ số liệu phức tạp, hệ thống tập trung chuyển hóa dữ liệu thành các khuyến cáo trực quan, dễ hiểu, giúp người dân có thể áp dụng trực tiếp vào sản xuất.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Duy, sự hỗ trợ từ Quỹ VinFuture không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho triển khai thực địa mà còn giúp mở rộng phạm vi ứng dụng của dự án. Quan trọng hơn, thông qua sự kết nối, lan tỏa, các kết quả nghiên cứu có cơ hội tiếp cận gần hơn với người dân, cơ quan quản lý và doanh nghiệp, từ đó nâng cao tác động xã hội.

Ở góc độ đơn vị đồng hành, Tiến sĩ Lê Thái Hà, Giám đốc Điều hành Quỹ VinFuture, nhấn mạnh: Dự án không chỉ góp phần nâng cao năng lực giám sát, dự báo xâm nhập mặn mà còn hỗ trợ thiết thực cho quá trình ra quyết định của người dân và cơ quan quản lý. Qua đó, thúc đẩy chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp xanh, bền vững và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.

PGS.TS Nguyễn Hữu Duy đang khảo sát đo độ mặn tại cánh đồng tỉnh Hưng Yên. Ảnh PV

Dự án dự kiến triển khai trong 2 năm với sự tham gia của nhiều tổ chức trong và ngoài nước như: Trường Đại học Thủy Lợi, Viện Khoa học Tài nguyên nước, Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore) và Đại học Edinburgh (Scotland). Sự phối hợp này được kỳ vọng sẽ tạo nên nền tảng liên ngành, nâng cao chất lượng nghiên cứu và khả năng ứng dụng thực tiễn.

Với cách tiếp cận tích hợp và định hướng ứng dụng rõ ràng, dự án không chỉ dừng ở một mô hình nghiên cứu mà hướng tới trở thành “lá chắn số” thực sự cho người dân vùng ven biển. Xa hơn, đây cũng là bước đi quan trọng trong quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp xanh, thích ứng bền vững với biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Hồng.