AI gia tăng nguy cơ tin giả, tấn công mạng đối với báo chí

Tại hội thảo “Dữ liệu và công nghệ số: Nền tảng an toàn cho báo chí Công an nhân dân” sáng 23/10 tại Hà Nội, chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) cảnh báo trí tuệ nhân tạo (AI) đang khiến việc tạo lập nội dung giả mạo ngày càng dễ dàng, tinh vi.

Ông Hiếu nhấn mạnh các đối tượng không chỉ dùng AI tạo hình ảnh, video giả để thu hút lượt xem, trục lợi quảng cáo mà còn mạo danh cá nhân, tổ chức nhằm lừa đảo, bôi nhọ hoặc phát tán thông tin sai sự thật.

Chuyên gia an ninh mạng Ngô Minh Hiếu chia sẻ tại hội thảo.

Nếu trước đây, đối tượng lừa đảo chủ yếu sử dụng cuộc gọi, tin nhắn giả danh cơ quan chức năng hoặc ngân hàng, hiện nay các đối tượng có thể tạo cuộc gọi video với hình ảnh, giọng nói được làm giả bằng AI.

“Bây giờ ‘mắt thấy, tai nghe’ thì chưa chắc là đúng”, ông Hiếu nói, cho rằng sự phát triển của deepfake (giả mạo khuôn mặt) đang làm thay đổi cách con người đánh giá độ tin cậy của thông tin.

AI còn giúp đối tượng vượt qua rào cản ngôn ngữ, tạo website giả mạo và sản xuất nội dung lừa đảo mà không cần kiến thức kỹ thuật quá chuyên sâu. Điều này đặt ra thách thức đối với báo chí khi hình ảnh, video và âm thanh trên mạng có thể bị chỉnh sửa hoặc tạo mới để đánh lừa người tiếp nhận.

Để hạn chế nguy cơ sử dụng tư liệu giả, ông Hiếu giới thiệu quy trình xác minh gồm ba bước. Đầu tiên là kiểm tra siêu dữ liệu của tệp, như thời gian, thiết bị và thông tin liên quan đến quá trình tạo lập nội dung. Tiếp đó, sử dụng công cụ phân tích để tìm dấu hiệu bất thường trong hình ảnh, âm thanh, video. Cuối cùng là truy vết nguồn gốc, đối chiếu với tư liệu gốc hoặc các nguồn độc lập.

Tuy nhiên, ông Hiếu lưu ý siêu dữ liệu có thể bị xóa khi tệp được chỉnh sửa hoặc đăng lên mạng xã hội. Công cụ phát hiện deepfake cũng không bảo đảm chính xác tuyệt đối, bởi các đối tượng liên tục tìm cách vượt qua hệ thống nhận diện.

Theo ông Hiếu, trong môi trường AI, người làm báo cần dành đủ thời gian kiểm chứng trước khi chia sẻ hoặc xuất bản nội dung, tránh chạy theo tốc độ mà lan truyền thông tin chưa được xác thực.

Không chỉ tin giả, an ninh hạ tầng công nghệ cũng là vấn đề được đặt ra tại hội thảo. Theo thông tin tại hội thảo, quá trình số hóa hoạt động sản xuất, biên tập và phân phối nội dung làm gia tăng nguy cơ tấn công bằng mã độc tống tiền, chiếm đoạt tài khoản quản trị, đánh cắp dữ liệu hoặc can thiệp luồng phát sóng.

Những cuộc tấn công này có thể gây gián đoạn hoạt động, ảnh hưởng đến tài sản số và uy tín cơ quan báo chí. Nguy cơ hiện diện trên nhiều khâu, từ thiết bị ghi hình, hệ thống dựng phim, kho lưu trữ đến nền tảng xuất bản và truyền dẫn nội dung.

Trung tướng Đỗ Triệu Phong, Cục trưởng Cục Truyền thông Công an nhân dân, phát biểu tại hội thảo.

Trong bài phát biểu, Trung tướng Đỗ Triệu Phong, Cục trưởng Cục Truyền thông Công an nhân dân, Bộ Công an, nhấn mạnh an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu phải được đặt ở vị trí trung tâm trong quá trình chuyển đổi số báo chí.

Các đơn vị được yêu cầu chủ động đánh giá mức độ an toàn của hệ thống, quản lý tài khoản và phân quyền truy cập, sao lưu dữ liệu, cập nhật bản vá bảo mật, đồng thời xây dựng phương án ứng phó khi xảy ra sự cố.

Bên cạnh giải pháp kỹ thuật, cơ quan báo chí cần phân loại dữ liệu theo mức độ nhạy cảm, xác định rõ trách nhiệm quản lý, quyền truy cập và mục đích sử dụng. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu phải đi đôi với bảo vệ thông tin cá nhân và bí mật Nhà nước.

Đối với ứng dụng AI, Trung tướng Phong cho rằng công nghệ có thể hỗ trợ tìm kiếm tư liệu, phân tích dữ liệu, sản xuất nội dung đa nền tảng nhưng phải có cơ chế kiểm soát.

“Không được tuyệt đối hóa kết quả do công nghệ tạo ra; không để máy móc thay thế trách nhiệm nghề nghiệp của nhà báo”, lãnh đạo Cục nhấn mạnh.

Cùng với đó, đội ngũ phóng viên, biên tập viên cần được đào tạo kỹ năng kiểm chứng dữ liệu, nhận diện nội dung giả mạo, sử dụng AI có trách nhiệm và xử lý tình huống mất an toàn thông tin.

Hội thảo do Cục Truyền thông Công an nhân dân tổ chức trong khuôn khổ Liên hoan Truyền hình, Phát thanh, Điện ảnh Công an nhân dân lần thứ XV, diễn ra tại Hà Nội từ ngày 22 đến 27/10. Ngoài chuyên gia Ngô Minh Hiếu, chương trình có sự tham gia của đại diện CyRadar và Viện Khoa học Quản trị nhân lực và Ứng dụng trí tuệ nhân tạo, trao đổi về bảo vệ hạ tầng truyền hình số và khai thác dữ liệu bằng AI.