AI lấy việc của người trẻ, lao động tuổi 50 tăng ở Hàn Quốc

Kinh nghiệm làm việc ngày càng trở thành lợi thế khi doanh nghiệp đưa AI vào hoạt động. Ảnh minh họa: kowork.

Số lao động trẻ tại Hàn Quốc giảm đáng kể trong 4 năm qua, đặc biệt ở những lĩnh vực có khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cao như công nghệ thông tin, xuất bản và phát triển phần mềm.

Kết quả này được Oh Sam-il, trưởng nhóm nghiên cứu việc làm tại Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (Bank of Korea - BOK), trình bày tại hội nghị học thuật mùa thu của Hiệp hội Kinh tế Hàn Quốc (Korean Economic Research Association), tổ chức nghiên cứu kinh tế tại Hàn Quốc, ngày 12/11, theo The Chosun Daily.

Hội nghị mang chủ đề AI Transition and Market Restructuring (tạm dịch: Chuyển đổi AI và tái cấu trúc thị trường), tập trung vào tác động của AI đến việc làm, năng suất doanh nghiệp và những thay đổi trên thị trường bất động sản.

Lao động lâu năm giữ lợi thế

Dựa trên dữ liệu tham gia Quỹ Hưu trí Quốc gia Hàn Quốc, số người có việc làm trong nhóm tuổi 15-29 giảm khoảng 285.000 người từ tháng 6/2022 đến tháng 6/2026.

Trong số này, khoảng 268.000 người, tương đương 94%, thuộc các ngành có mức độ tiếp xúc cao với AI. Đây là những lĩnh vực mà công nghệ có thể đảm nhiệm hoặc hỗ trợ nhiều công việc do con người thực hiện, gồm dịch vụ thông tin, xuất bản và phát triển phần mềm.

Đáng chú ý, số việc làm trong các ngành này không giảm tương ứng với mức sụt giảm của lao động trẻ. Trong cùng giai đoạn, số lao động ở độ tuổi 50 tăng khoảng 230.000 người. Khoảng 75% mức tăng này xuất hiện tại những ngành chịu tác động cao từ AI.

Theo ông Oh, dữ liệu cho thấy các doanh nghiệp có xu hướng sử dụng nhiều lao động giàu kinh nghiệm hơn trong quá trình áp dụng công nghệ mới. Người trẻ, đặc biệt là nhóm mới bước vào thị trường lao động, có thể gặp khó khăn hơn khi cạnh tranh với nhân sự đã có kinh nghiệm làm việc và khả năng thích nghi nhanh với các công cụ AI.

Lao động lớn tuổi vẫn có cơ hội hưởng lợi từ AI nếu được trang bị thêm kỹ năng công nghệ. Ảnh minh họa: SeongJoon Cho/Bloomberg.

Ông Oh cho rằng AI không phải lý do duy nhất khiến việc làm của người trẻ giảm. Doanh nghiệp Hàn Quốc từng tuyển nhiều nhân sự trong giai đoạn Covid-19, sau đó cắt giảm để điều chỉnh quy mô. Bên cạnh đó, việc ưu tiên người có kinh nghiệm và giảm đào tạo nhân viên mới cũng khiến người trẻ khó tìm việc hơn.

Một nghiên cứu khác của Bang Hyung-jun, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Lao động Hàn Quốc (Korea Labor Institute), cho thấy AI chưa làm giảm đáng kể việc làm, kể cả ở nhóm lao động trẻ. Một số công việc chịu tác động từ AI tạo sinh còn ghi nhận mức lương tăng.

Tuy nhiên, ông cho rằng AI vẫn ở giai đoạn đầu của việc ứng dụng nên tác động lâu dài đến thị trường lao động chưa rõ.

Người trẻ chịu sức ép lớn hơn

Xu hướng lao động trẻ chịu sức ép lớn hơn từ AI cũng xuất hiện tại nhiều thị trường khác. Tại Mỹ, nghiên cứu của Stanford Digital Economy Lab, phòng nghiên cứu kinh tế số thuộc Đại học Stanford, cho thấy việc làm của nhóm 22-25 tuổi giảm rõ ở những nghề chịu tác động mạnh từ AI, trong khi lao động giàu kinh nghiệm không ghi nhận mức giảm tương tự. Theo nhóm nghiên cứu, nguyên nhân chủ yếu là doanh nghiệp tuyển ít nhân sự trẻ hơn.

Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD), Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế, cũng nhận thấy nguy cơ công việc bị AI tự động hóa có xu hướng giảm theo độ tuổi. Lao động lâu năm có lợi thế nhờ kinh nghiệm chuyên môn, hiểu quy trình và khả năng đánh giá kết quả do AI tạo ra.

Người trẻ có thể gặp bất lợi vì doanh nghiệp muốn tuyển người có thể làm việc ngay và thích nghi nhanh với AI. Ảnh minh họa: SeongJoon Cho/Bloomberg.

Tuy nhiên, kinh nghiệm không phải yếu tố duy nhất quyết định khả năng hưởng lợi từ AI. Người lao động vẫn cần kỹ năng số để sử dụng công nghệ hiệu quả, trong khi doanh nghiệp cần đủ hạ tầng, dữ liệu và nhân sự phù hợp.

Lee Ki-hwan, giáo sư Đại học Incheon, và Kim Won-gi, giáo sư Đại học Nữ Sungshin, cho rằng việc ứng dụng AI không tự động giúp doanh nghiệp tăng năng suất. Đặc biệt, các công ty nhỏ thường gặp khó vì thiếu hạ tầng công nghệ, dữ liệu và nhân sự có kỹ năng.

Hai nhà nghiên cứu đề xuất các chính sách hỗ trợ AI cần đi cùng đầu tư vào cơ sở hạ tầng, dữ liệu và đào tạo nhân lực.

Với người trẻ, Oh Sam-il, trưởng nhóm nghiên cứu việc làm tại Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (Bank of Korea - BOK), đề xuất mở rộng đào tạo nghề và các chương trình cố vấn. Đây được xem là cách giúp người trẻ thích nghi với môi trường làm việc có AI, đồng thời bù đắp phần nào hạn chế về kinh nghiệm khi mới gia nhập thị trường lao động.