Nga chật vật tìm chỗ chứa ngũ cốc vì xuất khẩu gián đoạn

Ảnh minh họa - Ảnh: Hromadske

Năm nay, nông dân Nga có thể lưu trữ tới 1/3 lượng ngũ cốc xuất khẩu của cả nước trong những chiếc túi nhựa chân không khổng lồ. Công nghệ này do Argentina phát minh vào thập niên 1990, đôi khi được gọi là túi silo Argentina.

Với chi phí thấp và dễ triển khai, túi nhựa là giải pháp thay thế cho các kho chứa ngũ cốc truyền thống. Phương pháp này đã phổ biến tại Mỹ và nhiều nơi khác.

Trước đây, Nga cũng từng áp dụng phương pháp này, nhưng mức độ sử dụng gần đây tăng vọt khi xuất khẩu gián đoạn khiến lượng ngũ cốc tồn đọng trong nước ngày càng lớn.

Kể từ đầu tháng 7, khối lượng ngũ cốc xuất khẩu của Nga giảm khoảng 1/3 so với mức thông thường. Nguyên nhân là Nga và Ukraine liên tục tấn công cảng và tàu của nhau, khiến tuyến vận chuyển ngũ cốc qua Biển Đen - một trong những tuyến nhộn nhịp nhất thế giới - phải đóng cửa.

Công ty tư vấn IKAR ước tính lượng ngũ cốc dư thừa chưa xuất khẩu của Nga năm nay lên tới 20 triệu tấn. Số ngũ cốc này cần được bảo quản trong khi chờ các bên đạt được thỏa thuận do quốc tế làm trung gian nhằm chấm dứt các cuộc tấn công và nối lại hoạt động xuất khẩu.

“Việc sử dụng loại túi mà người ta gọi là túi silo Argentina đã tăng lên đáng kể. Chúng tôi cho rằng lượng nông sản Nga lưu trữ trong loại túi này có thể lên tới 20 triệu tấn”, ông Dmitry Rylko, CEO IKAR, nhận định với hãng tin Reuters.

Theo ông Dmitry Garnov, Phó CEO Aeon Agro, công ty sở hữu đất tại vùng Penza, miền Trung nước Nga, lượng ngũ cốc được doanh nghiệp này bảo quản trong túi nhựa đã tăng gấp 8 lần kể từ năm 2023, lên 180.000 tấn. Trao đổi với Reuters, ông cho biết con số này tương đương hơn một nửa tổng sản lượng của công ty.

Nhu cầu sử dụng túi nhựa còn xuất phát từ những hạn chế của hệ thống kho chứa hiện tại của Nga. Tổng sức chứa ngũ cốc của Nga đạt khoảng 160 triệu tấn, nhưng phần lớn cơ sở được xây dựng từ thời Liên Xô. Theo ước tính của các chuyên gia, chỉ khoảng 40% hệ thống lưu trữ này đáp ứng tiêu chuẩn hiện đại. Phần còn lại chỉ phù hợp để lưu trữ ngắn hạn và có nguy cơ thất thoát cao.

Các cơ sở lưu trữ cũng phân bố không đồng đều trên lãnh thổ rộng lớn của Nga. Kho chứa nằm quá xa cánh đồng có thể khiến nông dân khó tiếp cận hoặc tốn kém chi phí vận chuyển. Trong khi đó, túi nhựa cho phép bảo quản ngũ cốc ngay tại ruộng.

Các khu vực miền Trung và quanh sông Volga, vốn nằm xa các cảng trên Biển Đen và Biển Azov, là những nơi đi đầu trong việc sử dụng túi nhựa do thiếu kho chứa thông thường. Phương pháp này hiện được dự báo sẽ mở rộng sang các khu vực khác.

“Các khu vực phía Nam năm nay không còn lựa chọn nào khác ngoài việc lưu trữ lượng ngũ cốc dư thừa ở đâu đó. Tôi nghĩ công nghệ này giờ sẽ được đưa xuống đó”, ông Garnov nói.

Trong bối cảnh lãi suất tại Nga vẫn ở mức cao, nhiều nông dân không đủ khả năng đầu tư xây thêm kho chứa ngũ cốc dài hạn. Vì vậy, túi nhựa trở thành lựa chọn duy nhất họ có thể chi trả, dù mức thất thoát có thể cao hơn so với kho chứa dài hạn.

Theo ông Garnov, phương pháp này có những rủi ro riêng. Các nếp gấp hoặc nếp nhăn trên túi có thể tạo lối cho chuột xâm nhập. Nông dân cũng cần sử dụng thiết bị phát tiếng nổ chuyên dụng, tương tự loại dùng tại sân bay, để xua đuổi chim.

Bà Alla Novikova, chuyên gia tại trung tâm nghiên cứu của cơ quan giám sát nông nghiệp Nga, cho biết điều kiện bảo quản ngũ cốc khác nhau tùy từng trang trại và khu vực. Vì vậy, nông dân cần thường xuyên kiểm tra các túi chứa để kịp thời phát hiện hư hỏng, hạn chế thất thoát ngũ cốc. Dù vậy, theo bà, các nghiên cứu cho thấy nếu túi được bảo quản đúng cách thì rủi ro thất thoát khi lưu trữ ngũ cốc trong túi nhựa tương đương trong kho chứa ngũ cốc. Tuy nhiên, thời gian lưu trữ trong túi ngắn hơn.

Trong giai đoạn 2020-2025, ba công ty tại Nga đã bắt đầu sản xuất loại túi chứa ngũ cốc khổng lồ có hình dạng giống chiếc xúc xích. Mỗi túi có thể chứa tối đa 200 tấn ngũ cốc.

Công ty hóa dầu Sibur, đơn vị cung cấp polyethylene cho các nhà sản xuất túi, cho biết ngũ cốc có thể được bảo quản theo phương pháp này trong tối đa 18 tháng.

Ông Maxim Kanunnikov, người đứng đầu mảng nông nghiệp của Sibur, cho biết một nghiên cứu tại Tatarstan trong giai đoạn 2025-2026 ghi nhận cả 5 loại ngũ cốc chủ chốt được lưu trữ trong túi đều đảm bảo được chất lượng.

Theo ước tính của Hiệp hội Ngũ cốc Nga, khoảng 10 triệu tấn ngũ cốc, tương đương 7% sản lượng thu hoạch hàng năm của nước này, hiện được bảo quản trong túi nhựa.