AI nhắm mục tiêu lên ngôi, Bộ Quốc phòng Mỹ trao vai trò cốt lõi cho Palantir

Đây là động thái đảm bảo việc sử dụng lâu dài công nghệ nhắm mục tiêu của Palantir Technologies trong toàn quân đội Mỹ.

Trong bức thư gửi các lãnh đạo cấp cao của Lầu Năm Góc và các chỉ huy quân sự Mỹ, Steve Feinberg cho biết việc tích hợp hệ thống AI Maven Smart System của công ty Palantir Technologies sẽ cung cấp cho các chiến binh “những công cụ mới nhất cần thiết để phát hiện, răn đe và áp đảo đối thủ trên mọi lĩnh vực”.

Quyết định này dự kiến có hiệu lực vào cuối năm tài chính hiện tại, kết thúc vào tháng 9.2026, theo bức thư mà hãng tin Reuters xem xét và chưa từng được công bố trước đó.

Các mục tiêu được xác định trên giao diện Maven Smart System

Project Maven là chương trình quân sự của Bộ Quốc phòng Mỹ nhằm đưa AI vào hoạt động tác chiến và phân tích tình báo.

Được khởi động từ năm 2017, mục tiêu của Project Maven là sử dụng AI để xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ từ chiến trường, đặc biệt là hình ảnh và video từ máy bay không người lái (drone). Thay vì con người phải xem thủ công từng khung hình, AI có thể tự động phát hiện, nhận diện và đánh dấu các mục tiêu nghi ngờ, giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao độ chính xác.

Ban đầu Project Maven có sự tham gia của Google, nhưng sau đó được chuyển giao cho Palantir Technologies - công ty hiện đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển và triển khai hệ thống này.

Theo thời gian, Project Maven đã phát triển vượt xa mục tiêu ban đầu. Từ một công cụ phân tích hình ảnh, Project Maven trở thành nền tảng AI toàn diện phục vụ chiến tranh hiện đại, có thể kết hợp dữ liệu từ nhiều nguồn (vệ tinh, drone, radar, tình báo…), hỗ trợ xác định và ưu tiên mục tiêu, gợi ý phương án tác chiến, tăng tốc quá trình ra quyết định quân sự.

Một trong những hệ thống tiêu biểu được xây dựng từ Project Maven là Maven Smart System - nơi các công cụ AI được đưa vào sử dụng thực tế trên chiến trường.

Maven Smart System được sử dụng trực tiếp trên chiến trường, giúp quân đội tổng hợp và phân tích dữ liệu từ nhiều nguồn như ảnh vệ tinh, video từ drone, dữ liệu radar và thông tin tình báo theo thời gian thực.

Thông qua việc tích hợp các mô hình AI, Maven Smart System có khả năng tự động phát hiện, nhận diện và thu hẹp danh sách mục tiêu tiềm năng, đồng thời gợi ý phương án tấn công tối ưu. Hệ thống này cũng hỗ trợ lựa chọn phương tiện và vũ khí phù hợp, từ đó giúp các chỉ huy đưa ra quyết định nhanh và chính xác hơn.

Điểm đáng chú ý là Maven Smart System cho phép hợp nhất toàn bộ quy trình tác chiến, từ phát hiện mục tiêu, phân tích, ra quyết định cho đến triển khai tấn công, vào trong một nền tảng duy nhất. Nếu trước đây quy trình này có thể mất hàng giờ và phải xử lý qua nhiều hệ thống khác nhau, thì với Maven Smart System, thời gian đã được rút ngắn đáng kể, góp phần thay đổi cách thức vận hành chiến tranh hiện đại.

Theo một số nguồn tin, Maven Smart System đã được quân đội Mỹ sử dụng để thực hiện hàng nghìn cuộc tấn công có mục tiêu nhắm vào Iran trong ba tuần qua.

Việc chỉ định Maven Smart System là chương trình chính thức sẽ giúp đơn giản hóa việc áp dụng nó trên tất cả quân chủng và cung cấp nguồn tài trợ ổn định, dài hạn, Steve Feinberg cho hay.

Bản ghi nhớ yêu cầu chuyển quyền giám sát Maven Smart System từ Cơ quan Tình báo Địa không gian Quốc gia sang Văn phòng Trí tuệ Nhân tạo và Kỹ thuật số cấp cao của Lầu Năm Góc trong vòng 30 ngày. Việc ký kết hợp đồng với Palantir Technologies trong tương lai sẽ do Lục quân Mỹ đảm nhiệm, theo bức thư.

“Điều cấp thiết là chúng ta phải đầu tư ngay từ bây giờ, một cách tập trung, để tăng cường tích hợp AI trên toàn lực lượng liên quân và thiết lập việc ra quyết định dựa trên AI làm nền tảng chiến lược”, Steve Feinberg viết.

Palantir Technologies tiếp tục mở rộng ảnh hưởng tại Lầu Năm Góc

Chỉ thị của Steve Feinberg là một thắng lợi lớn cho Palantir Technologies, công ty đang giành được ngày càng nhiều hợp đồng với chính phủ Mỹ, gồm cả một thỏa thuận với Lục quân Mỹ vào mùa hè năm ngoái trị giá lên tới 10 tỉ USD. Những hợp đồng này đã giúp giá cổ phiếu Palantir Technologies tăng gấp đôi trong năm qua, nâng giá trị thị trường công ty lên gần 360 tỉ USD.

Là hệ điều hành AI chủ đạo của quân đội Mỹ,Maven Smart System có thể nhanh chóng phân tích khối lượng dữ liệu khổng lồ từ vệ tinh, drone, radar, cảm biến và các báo cáo tình báo, đồng thời sử dụng AI để tự động xác định các mối đe dọa hoặc mục tiêu tiềm năng, như phương tiện quân sự đối phương, các tòa nhà và kho vũ khí.

Trong một bài thuyết trình tại hội nghị AIPCon 9 của Palantir Technologies ở bang Maryland (Mỹ) gần đây, ông Cameron Stanley, Giám đốc kỹ thuật số và AI của Bộ Quốc phòng Mỹ, đã trình diễn cách Maven Smart System có thể được sử dụng để nhắm mục tiêu ở Trung Đông, đồng thời cho thấy các ảnh chụp bản đồ nhiệt từ hệ thống.

“Sau khi phát hiện mục tiêu cần tấn công, đây là những gì chúng tôi làm. Nhấp chuột trái, nhấp chuột phải, nhấp chuột trái”, ông Cameron Stanley nói trong bài trình bày.

Palantir Technologies đăng một video về màn trình diễn của Cameron Stanley, cho thấy Maven Smart System có thể sử dụng ảnh vệ tinh cùng nhiều nguồn dữ liệu khác, trong đó có hệ thống theo dõi chuyến bay.

Bằng hệ thống này, ông minh họa cách danh sách các mục tiêu tiềm năng có thể được thu hẹp xuống chỉ còn một chiếc ô tô cụ thể trong bãi đỗ xe.

Trong một phần khác của màn trình diễn, Cameron Stanley cho thấy AI được dùng để xác định “tài sản tốt nhất” để thực hiện cuộc tấn công. Trong ví dụ minh họa, đó là súng máy hạng nặng M2 Browning cỡ nòng .50 gắn trên xe chiến đấu bọc thép Stryker.

“Chúng ta đã đi từ việc xác định mục tiêu, đến đưa ra phương án hành động, rồi thực thi tấn công mục tiêu - tất cả trong cùng một hệ thống. Đây là một bước tiến mang tính cách mạng”, Cameron Stanley tuyên bố.

“Trước đây, quá trình này phải thực hiện trên 8 hoặc 9 hệ thống khác nhau, khi con người phải chuyển dữ liệu phát hiện mục tiêu qua lại để đạt được trạng thái mong muốn. Trong trường hợp này là hoàn tất chuỗi tiêu diệt”, ông nói khi chỉ vào đoạn video chiến đấu của cuộc tấn công.

“Khi chúng tôi mới bắt đầu, phải mất hàng giờ để thực hiện những gì bạn vừa thấy”, Cameron Stanley ám chỉ toàn bộ quy trình từ phát hiện mục tiêu, xác định mục tiêu, ra quyết định cho đến triển khai tấn công. “Giờ đây chúng tôi đã rút ngắn đáng kể thời gian đó”, ông nói.

Tài liệu của Lục quân Mỹ cho biết Maven Smart System là một phần của “những năng lực tiên tiến nhất” mà binh sĩ dựa vào để hỗ trợ xác định mục tiêu và thực hiện các cuộc tấn công.

Theo tài liệu, dù Maven Smart System có thể hỗ trợ mạnh mẽ cho quá trình ra quyết định, các sĩ quan tham mưu vẫn cần hiểu cơ bản cách những hệ thống mới này hoạt động để nắm được khả năng và hạn chế của chúng.

Palantir Technologies: Phần mềm của chúng tôi không đưa ra quyết định gây chết người

Các hội đồng chuyên gia của Liên Hợp Quốc đã cảnh báo rằng việc sử dụng AI để nhắm mục tiêu mà không có sự can thiệp của con người đặt ra các rủi ro về đạo đức, pháp lý và an ninh, do AI có thể tiếp thu những thành kiến vô tình từ các tập dữ liệu được sử dụng để huấn luyện nó.

Palantir Technologies cho biết phần mềm của họ không đưa ra quyết định gây chết người và con người vẫn chịu trách nhiệm lựa chọn, phê duyệt mục tiêu.

Năm 2024, Lầu Năm Góc đã trao cho Palantir Technologies hợp đồng trị giá tối đa 480 triệu USD. Cùng năm đó, Shyam Sankar, Giám đốc Công nghệ của Palantir Technologies, nói với Ủy ban Quân vụ Hạ viện rằng Maven Smart System có “hàng chục nghìn” người dùng và kêu gọi Quốc hội tăng thêm ngân sách. Đến tháng 5.2025, Lầu Năm Góc đã nâng trần hợp đồng lên 1,3 tỉ USD.

Một trở ngại tiềm tàng với việc mở rộng áp dụng Maven Smart System là phần mềm này sử dụng mô hình AI Claude do công ty khởi nghiệp Anthropic phát triển.

Anthropic đang bị Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth xem là rủi ro chuỗi cung ứng sau khi từ chối cung cấp cho Lầu Năm Góc quyền sử dụng không hạn chế các mô hình Claude.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cho tất cả cơ quan liên bang thời hạn 6 tháng để ngừng sử dụng tất cả sản phẩm của Anthropic.

Đáp lại, Anthropic đã khởi kiện Lầu Năm Góc, Văn phòng Tổng thống Mỹ cùng nhiều cơ quan liên bang khác nhằm ngăn chặn các lệnh của ông Pete Hegseth và Trump.

Sơn Vân