AI thúc đẩy đổi mới dạy học và quản trị nhà trường

Phòng học thông minh của Trường THCS Nha Trang (phường Phan Đình Phùng, tỉnh Thái Nguyên).

Từ quản trị số đến lớp học số

Tại Trường TH&THCS 915 Gia Sàng (phường Gia Sàng, tỉnh Thái Nguyên), chuyển đổi số được gắn với đặc thù yêu cầu công việc đơn vị. Toàn bộ hồ sơ của cán bộ, giáo viên được số hóa; giáo án được duyệt trên hệ thống; quá trình triển khai công việc được đồng bộ để việc kiểm tra, nắm bắt, tương tác và phản hồi diễn ra khoa học, minh bạch hơn.

ClassDojo là công cụ quản lý lớp học và truyền thông tương tác, hỗ trợ giáo viên khen thưởng các kỹ năng, thái độ tích cực cũng như chia sẻ nhật ký hoạt động lớp. Phụ huynh dễ dàng theo dõi sự tiến bộ và các khoảnh khắc học tập của con qua bảng tin lớp học và tin nhắn trực tiếp, trong khi hồ sơ và hình ảnh của mỗi học sinh luôn được bảo đảm an toàn, riêng tư.

Bà Bùi Thị Thanh Hoàn, Hiệu trưởng Trường TH&THCS 915 Gia Sàng (giữa) giới thiệu về hệ thống phần mềm được sử dụng trong quản trị công việc.

Nhưng điều đáng chú ý hơn nằm ở cách công nghệ đã đi sâu vào hoạt động dạy học. 100% giáo viên của nhà trường sử dụng thành thạo hệ thống OLM. Từ chỗ có thể được hiểu đơn giản là một kênh giao bài trực tuyến, OLM đã trở thành kênh tương tác giữa giáo viên và học sinh, đồng thời là kho học liệu chung của các tổ, nhóm chuyên môn.

Khi hạ tầng công nghệ được bảo đảm với phòng máy tính cấu hình cao và đường truyền internet tốt, nhà trường còn tổ chức thi trực tuyến một số môn như Tin học, Công nghệ, Khoa học, Tiếng Anh và là đơn vị đầu tiên của tỉnh triển khai hình thức này.

Những thay đổi ấy cho thấy công nghệ không chỉ giúp một công việc được thực hiện nhanh hơn. Nó làm thay đổi cả cách thông tin được lưu chuyển trong nhà trường, cách giáo viên phối hợp với nhau, cách phụ huynh theo dõi việc học của con và cách kết quả học tập được ghi nhận trong cả một quá trình.

Theo bà Bùi Thị Thanh Hoàn, Hiệu trưởng nhà trường, kết quả công việc của cán bộ, giáo viên được cập nhật theo tuần, trong khi việc đánh giá học sinh được thực hiện cụ thể, chi tiết, vừa giúp theo dõi cả quá trình, vừa hướng tới sự minh bạch, khách quan và công bằng. Phụ huynh vì thế có điều kiện gắn kết thường xuyên hơn với nhà trường.

Một hoạt động dạy học ứng dụng AI tại Trường TH&THCS 915 Gia Sàng.

Đáng chú ý, từ nền tảng ấy, nhà trường đang tiến thêm một bước mới. Ban Giám hiệu đặt ra các vấn đề cần giải quyết theo đặc thù công việc đơn vị, để nhóm giáo viên cốt cán chuyên sâu của nhà trường tự lập trình phần mềm quản trị riêng, bắt đầu triển khai ngay trong năm học mới 2026-2027.

Theo đó, việc đánh giá kết quả công việc của cán bộ giáo viên được cập nhật theo tuần, đảm bảo tính khoa học và hệ thống. Công tác đánh giá xếp loại học sinh rất cụ thể, chi tiết, vừa giúp nắm theo dõi cả quá trình, vừa đảm bảo tính minh bạch, khách quan, công bằng. Phụ huynh học sinh cũng nắm bắt được tình hình, quá trình học tập của con và có sự gắn kết thường xuyên chặt chẽ hơn với nhà trường.

“Nhờ cách vận hành quản trị qua hệ thống phần mềm mới, đội ngũ cán bộ giáo viên nhà trường sẽ tiếp tục đổi mới tư duy làm việc theo hướng đồng bộ, có quy tắc, đồng thời vẫn đảm bảo tính phù hợp với đặc thù từng môn học hay từng nội dung công việc”, bà Bùi Thị Thanh Hoàn nhấn mạnh.

Khi AI phục vụ quá trình dạy - học có định hướng

Tại Trường THCS Nha Trang (phường Phan Đình Phùng, tỉnh Thái Nguyên), với quy mô lớn, số lượng cán bộ, giáo viên, lớp học và học sinh đông, lại phải bảo đảm sự đồng bộ giữa trường chính và phân hiệu, nhà trường đã sử dụng hệ thống phần mềm để cập nhật dữ liệu, giao việc, theo dõi tiến độ, duyệt nội dung bài giảng… Theo bà Phạm Thị Thanh Hải, Hiệu trưởng nhà trường, hệ thống giúp công việc được giao và nắm bắt kịp thời hơn, quá trình tương tác, trao đổi thường xuyên hơn; đồng thời phụ huynh cũng có điều kiện theo dõi đầy đủ quá trình học tập của con.

Bà Phạm Thị Thanh Hải, Hiệu trưởng Trường THCS Nha Trang triển khai công việc qua hệ thống phần mềm.

Nền tảng đó được hỗ trợ bởi hệ thống cơ sở vật chất gồm một phòng học thông minh, hai phòng máy tính và 100% phòng học có tivi kết nối internet. 100% giáo viên có laptop cá nhân phục vụ giảng dạy, tập huấn và tiếp cận các chuyên đề ứng dụng theo môn học. Đáng chú ý, nhiều giáo viên còn chủ động tham gia các khóa học trả phí để nâng cao năng lực ứng dụng AI.

Nhà trường tập trung triển khai chuyên đề giáo dục AI cốt lõi với thời lượng 12 tiết/lớp/năm/học theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Bà Phạm Thị Thanh Hải nhấn mạnh, mục tiêu trọng tâm của nhà trường là định hướng giúp học sinh cấp THCS sử dụng công cụ AI để tạo sản phẩm số, giải quyết vấn đề học tập; hiểu nền tảng về cách AI hoạt động; tăng khả năng kiểm chứng và ý thức trách nhiệm.

Cô giáo Trần Thị Thơm, giáo viên môn Khoa học Tự nhiên, cho biết thường sử dụng các phần mềm trả phí để hỗ trợ thiết kế tình huống, xây dựng học liệu, làm video, tạo hình ảnh. “AI đặc biệt hữu ích trong nghiên cứu và tổng hợp tài liệu. Tuy nhiên, công cụ hỗ trợ này không thể thay thế vai trò kiểm chứng, quyết định và định hướng của giáo viên”, cô Trần Thị Thơm nêu quan điểm.

Như vậy, trước xu thế chuyển đổi số trong giáo dục, giáo viên cần xác định rõ và sâu hơn vai trò xác định mục tiêu học tập, lựa chọn điều phù hợp với học sinh, kiểm chứng thông tin, đặt vấn đề, định hướng tư duy và chịu trách nhiệm về quyết định giáo dục.