AI, thương mại và đất hiếm định là tâm điểm thượng đỉnh Mỹ - Trung

Chiều 21/9, Bộ Ngoại giao Trung Quốc xác nhận Chủ tịch Tập Cận Bình sẽ thăm Mỹ từ ngày 23 đến 25/9, chuyến thăm đầu tiên của ông tới nước này kể từ năm 2015.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn cho biết chuyến thăm có ý nghĩa quan trọng, tạo điều kiện để lãnh đạo hai nước trao đổi sâu rộng về quan hệ song phương cũng như các vấn đề liên quan đến hòa bình và phát triển.

“Việc hai nguyên thủ thăm lẫn nhau trong vòng nửa năm sẽ là một dấu mốc có ý nghĩa lịch sử”, ông Quách nói tại cuộc họp báo thường kỳ ngày 21/9, đồng thời nhấn mạnh vai trò của ngoại giao cấp cao trong quan hệ Trung - Mỹ.

Ông Tập và Tổng thống Donald Trump gặp nhau gần nhất tại Bắc Kinh hồi tháng 5. Khi đó, hai bên cam kết theo đuổi “mối quan hệ mang tính xây dựng dựa trên ổn định chiến lược”.

Trước thềm chuyến thăm, theo Tân Hoa Xã, trong cuộc đàm phán ngày 20/9, các quan chức Mỹ và Trung Quốc đã thảo luận về những vấn đề kinh tế, thương mại và công nghệ trọng tâm, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI).

Cuộc đàm phán do Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Phó thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong chủ trì, với sự tham gia của Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer và nhà đàm phán Trung Quốc Lý Thành Cương.

Theo Bloomberg, tại cuộc gặp sắp tới, ông Trump và ông Tập dự kiến thảo luận về thương mại, đất hiếm và AI.

Phái đoàn hai nước do Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong dẫn đầu tại cuộc đàm phán ngày 20/9. Ảnh: Reuters, Bloomberg.

Đối thoại AI Mỹ - Trung

Phát biểu với báo giới sau cuộc họp kéo dài khoảng 8 giờ tại trụ sở JPMorgan Chase & Co. ở New York, nhà đàm phán thương mại hàng đầu Trung Quốc Lý Thành Cương mô tả cuộc thảo luận diễn ra trong “bầu không khí tốt đẹp”. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cũng đánh giá các cuộc đàm phán về thương mại và AI là “rất thành công”.

Theo Reuters, hai bên đã thảo luận việc thiết lập một kênh liên lạc mang tên “Đối thoại AI Mỹ - Trung” để trao đổi về những rủi ro và quan ngại liên quan đến công nghệ này. Washington đề xuất xây dựng cơ chế thông báo giữa hai nước về các sự cố AI có khả năng ảnh hưởng đến an ninh quốc gia. Hai bên nhất trí tiếp tục gặp gỡ để thảo luận về vấn đề này, trong đó có khả năng thiết lập đường dây liên lạc dành cho các sự cố AI nghiêm trọng.

Bên cạnh AI, hai nước cũng trao đổi về khả năng gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại và một số vấn đề kinh tế, chiến lược khác, trong nỗ lực duy trì ổn định quan hệ song phương.

Về thương mại, giới chức Mỹ cho biết hai bên tiếp tục bàn về khả năng giảm thuế đối với một số nhóm hàng, đồng thời xác định những mặt hàng ít nhạy cảm để xem xét theo cơ chế riêng. Các nhóm hàng được đề cập có thể gồm hàng tiêu dùng của Trung Quốc cùng thiết bị y tế, nông sản và năng lượng của Mỹ.

Trong lĩnh vực năng lượng, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) được xem là một trong những vấn đề đáng chú ý. Là nhà nhập khẩu LNG lớn nhất thế giới, Trung Quốc có nhu cầu đa dạng hóa nguồn cung dài hạn, trong khi các doanh nghiệp Mỹ muốn mở rộng thị trường xuất khẩu.

Theo Bloomberg, Trung Quốc hiện có các hợp đồng mua khoảng 14 triệu tấn LNG của Mỹ mỗi năm, với tổng giá trị ước tính khoảng 6 tỷ USD. Tuy nhiên, hoạt động nhập khẩu vẫn chịu tác động từ các rào cản thuế quan giữa hai nước.

Công tác chuẩn bị và nghi thức đón tiếp hiếm thấy

Theo Reuters, phía Mỹ xác nhận Tổng thống Donald Trump sẽ đích thân đón Chủ tịch Tập Cận Bình và phu nhân Bành Lệ Viện tại Căn cứ Liên hợp Andrews khi chuyên cơ của nhà lãnh đạo Trung Quốc dự kiến hạ cánh lúc 16h ngày 23/9 (giờ địa phương). Việc tổng thống Mỹ trực tiếp ra sân bay đón một nguyên thủ nước ngoài là nghi thức hiếm thấy.

Các hoạt động chính trong chuyến thăm dự kiến diễn ra ngày 24/9, trước khi ông Tập rời Mỹ ngày 25/9. Nhà lãnh đạo Trung Quốc dự kiến không tham dự các phiên họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tại New York trong thời gian này.

Ngày 24/9, ông Tập và ông Trump dự kiến tiến hành hội đàm song phương và tham dự quốc yến tại Nhà Trắng.

Tối cùng ngày, Tổng thống Trump và Đệ nhất phu nhân Melania Trump sẽ tổ chức quốc yến chào đón phái đoàn Trung Quốc tại Phòng phía Đông của Nhà Trắng. Hai nhà lãnh đạo dự kiến phát biểu mở đầu buổi tiệc.

Ngày 17/9, bà Melania đăng một đoạn video ngắn ghi lại công tác chuẩn bị cho quốc yến, kèm chú thích “Quốc yến tại Nhà Trắng”. Bà cho biết từng chi tiết đã được chuẩn bị kỹ lưỡng để chào đón những vị khách “đặc biệt”.

Đoạn video cho thấy các bộ ly pha lê, hoa trang trí, thẻ ghi chỗ ngồi và tấm thiệp in lời chào mừng từ Tổng thống và Đệ nhất phu nhân Mỹ nhân chuyến thăm của Chủ tịch Tập Cận Bình và phu nhân Bành Lệ Viện.

Phái đoàn Mỹ trong chuyến thăm Bắc Kinh hồi tháng 5. Ảnh: Reuters, SCMP.

Chủ tịch Hội đồng quản trị Apple Tim Cook, CEO OpenAI Sam Altman và CEO Nvidia Jensen Huang nằm trong số các lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ được cho là có thể tham dự quốc yến.

Bắc Kinh cũng đang chuẩn bị một phái đoàn doanh nghiệp tới Mỹ, với quy mô dự kiến tương đương nhóm lãnh đạo doanh nghiệp từng tháp tùng Tổng thống Trump trong chuyến công du Trung Quốc hồi tháng 5.

Trước đó, South China Morning Post đưa tin lãnh đạo một số doanh nghiệp lớn, trong đó có hãng xe điện BYD và tập đoàn công nghệ Xiaomi, nhiều khả năng sẽ tháp tùng Chủ tịch Tập Cận Bình.

Theo Reuters, đội danh dự Mỹ đã tập luyện tại Nhà Trắng từ ngày 15/9. Các binh sĩ trong quân phục nghi lễ diễn tập trên lối xe vào và bãi cỏ, chuẩn bị cho lễ đón chính thức dành cho Chủ tịch Tập Cận Bình.

Các thành viên đội danh dự quân đội Mỹ diễn tập nghi thức đón tiếp với quốc kỳ Mỹ và Trung Quốc trước chuyến thăm cấp nhà nước của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới Nhà Trắng. Ảnh: Reuters.

Một sân đỗ trực thăng bằng đá granite trên bãi cỏ phía Nam Nhà Trắng cũng được hoàn thiện ngay trước chuyến thăm. Trước đó, Tổng thống Donald Trump từng bày tỏ mong muốn công trình kịp hoàn tất trước khi ông Tập tới Mỹ. Trong khi đó, dự án phòng khiêu vũ mới tại Nhà Trắng, với chi phí được công bố khoảng 400 triệu USD, vẫn đang được xây dựng.