AI trở thành 'bài học' mới tại các trường học Mỹ

Biểu tượng Tập đoàn công nghệ Mỹ OpenAI. Ảnh: TTXVN

Chủ động xây dựng chương trình về AI trong trường học

Một phần của mục tiêu này là giúp các em trực tiếp nhận ra những hạn chế của công nghệ này, trong đó có hiện tượng “ảo giác” nổi tiếng của AI tạo sinh khi hệ thống tự tạo ra những thông tin không có thật hoặc không chính xác.

Năng lực sử dụng và hiểu biết về AI (AI literacy) đang trở thành một trong những từ khóa nổi bật trong mùa tựu trường năm nay. Các nhà giáo dục đang cố gắng tìm điểm cân bằng: vừa trang bị cho học sinh những kỹ năng cần thiết để thích nghi với tương lai ngày càng chịu ảnh hưởng của AI, vừa ngăn các em phó mặc việc tư duy cho chatbot.

Hiện chưa có một định nghĩa thống nhất về “năng lực AI”, cũng như chưa có cách tiếp cận chung về việc nên dạy kỹ năng này trong trường học như thế nào.

Các tập đoàn công nghệ lớn như OpenAI, Google và Anthropic hiện đang cung cấp các chương trình tập huấn, giúp nhà trường và giáo viên làm quen với cách sử dụng những công cụ AI. Tuy nhiên, ngày càng nhiều nhà giáo dục cho rằng năng lực AI không chỉ dừng ở việc biết sử dụng AI tạo sinh hay viết câu lệnh hiệu quả.

Đến nay, 37 bang của Mỹ đã ban hành hướng dẫn chính thức về AI, tạo cơ sở để các trường học xây dựng chính sách và chương trình giảng dạy.

Nhiều nghiên cứu cho thấy phần lớn thanh thiếu niên và giáo viên Mỹ đã sử dụng AI cho việc học tập, nhưng chủ yếu là tự học cách sử dụng công nghệ này. Rất ít người được đào tạo bài bản hoặc thực sự hiểu AI hoạt động như thế nào.

Điều đó khiến các trường học và phụ huynh đặc biệt thận trọng. Họ không muốn lặp lại những sai lầm từng xảy ra với mạng xã hội, khi trẻ em được tự do bước vào thế giới trực tuyến mà không được trang bị đầy đủ kiến thức về các thuật toán gây nghiện, văn hóa so sánh hay những tác động tiêu cực khác.

Những vấn đề này được cho là góp phần vào cuộc khủng hoảng sức khỏe tinh thần ở giới trẻ cũng như tình trạng suy giảm khả năng tập trung.

Với AI, các nhà giáo dục vì thế muốn định hướng học sinh ngay từ đầu, thay vì để các em tự khám phá rồi mới xử lý hậu quả. Mục tiêu không phải là ngăn học sinh sử dụng AI, mà là giúp các em hiểu cách sử dụng công cụ này đúng lúc, đúng cách và nhận thức rõ những giới hạn của nó.

Với các chương trình đào tạo, giáo viên và học sinh sẽ được hướng dẫn cả trực tuyến lẫn trực tiếp về cách AI hoạt động, đồng thời học cách sử dụng các công cụ này hiệu quả và có trách nhiệm.

Chương trình dành cho học sinh tập trung vào những tình huống quen thuộc trong học tập, chẳng hạn như nhờ chatbot hỗ trợ làm bài nghiên cứu.

Học sinh cũng được hướng dẫn về bảo mật dữ liệu. Các em được khuyến cáo không chia sẻ thông tin cá nhân với chatbot, bởi những cuộc trò chuyện này có thể được lưu trữ, sử dụng để huấn luyện AI và tiềm ẩn nguy cơ bị rò rỉ.

Một số bang đưa ra định hướng về AI trong lớp học

Trong khi nhiều học khu tự xây dựng cách tiếp cận riêng, một số bang tại Mỹ đã chủ động đưa ra định hướng ở cấp bang về việc sử dụng AI trong giáo dục. Utah là một trong những bang đi đầu với mô hình này.

Năm 2024, Utah trở thành bang đầu tiên tại Mỹ thiết lập vị trí chuyên trách việc triển khai và quản lý AI trong trường học.

Một số bang khác sau đó cũng học theo mô hình của Utah, trong đó có Maine, West Virginia và Georgia khi thành lập các vị trí chuyên trách về AI trong giáo dục.

Tuy nhiên, tại nhiều bang khác, cách tiếp cận AI lại khá phân tán, khi mỗi học khu tự xây dựng chính sách và chương trình riêng.

Việc triển khai các chương trình đào tạo AI quy mô lớn đòi hỏi nguồn lực đáng kể, làm dấy lên lo ngại rằng học sinh tại những khu vực thiếu thốn ngân sách có thể không được tiếp cận với mức độ hỗ trợ tương đương.

Tại Utah, chương trình đào tạo bắt đầu từ những kiến thức cơ bản về cách AI hoạt động. Mục tiêu là giúp giáo viên và học sinh hiểu những vấn đề cốt lõi của AI, chẳng hạn như hiện tượng “ảo giác”, các vấn đề đạo đức và yêu cầu về bảo mật dữ liệu. Sau đó, giáo viên có thể tham gia các khóa nâng cao để tìm hiểu cách sử dụng những công cụ AI cụ thể.