Diễn biến thực trạng kinh tế tại châu Á trong bối cảnh bùng nổ công nghệ

Khủng hoảng nguồn cung năng lượng toàn cầu đã gây tác động nặng nề thế giới. Ảnh: Getty

Cú sốc mỏ lịch sử

Tại Hàn Quốc, cuộc khủng hoảng nguồn cung năng lượng toàn cầu đang gây tác động nặng nề.

Giới chức nước này đã khuyến nghị người dân tiết kiệm năng lượng, cắt giảm dự báo tăng trưởng và cảnh báo về hệ lụy từ lạm phát cao cũng như việc đồng nội tệ rơi xuống mức thấp nhất trong 17 năm.

Thế nhưng, các tập đoàn lớn nhất quốc gia vẫn đang thu về lợi nhuận kỷ lục và thị trường chứng khoán liên tục lập đỉnh mới. Sự trái ngược này cho thấy ở châu Á hiện tồn tại hai thực tế kinh tế song song.

Cú sốc dầu mỏ lịch sử do chiến sự tại Iran đang làm gia tăng sự phân hóa về "vận mệnh" kinh tế trong khu vực.

Khi tác động không đồng đều của tình trạng thiếu dầu tại châu Á ngày càng khoét sâu khoảng cách này, các nhà kinh tế cảnh báo hiện tượng đó sẽ kéo theo những hệ quả lớn đối với chính sách tiền tệ, ổn định chính trị và tăng trưởng kinh tế tương lai tại châu lục, cũng như tại nhiều khu vực khác trên thế giới phụ thuộc vào châu Á trong hoạt động thương mại.

“Kinh tế thế giới đang bùng nổ, thị trường chứng khoán hoạt động rất tốt, nhưng chúng tôi thấy hiệu ứng lan tỏa về của cải tới các hoạt động thường nhật trong khu vực là rất hạn chế,” ông Benson Wu, chuyên gia kinh tế phụ trách Hàn Quốc và Trung Quốc tại Ngân hàng America Merrill Lynch nhận định.

Sự chênh lệch này phản ánh tình trạng bất bình đẳng ngày càng gia tăng, vốn đã bị đại dịch Covid-19 làm trầm trọng thêm và nay tiếp tục bị khuếch đại bởi xung đột ở Trung Đông.

Hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz đã gần như đình trệ trong hai tháng qua, đẩy giá dầu lên mức cao nhất trong vòng bốn năm.

Châu Á, khu vực phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng từ Trung Đông, là nơi đầu tiên phải gánh chịu tác động của giá dầu tăng cao. Tuy nhiên, ảnh hưởng này không diễn ra đồng đều.

Các nền kinh tế phát triển, tập trung mạnh vào công nghệ ở Đông Á như Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) có nguồn dự trữ nhiên liệu lớn hơn, đồng thời đủ tiềm lực tài chính để chấp nhận mức giá cao nhằm đảm bảo thêm nguồn cung.

Trong khi đó, những quốc gia như Ấn Độ, Philippines và Thái Lan đang gặp nhiều khó khăn hơn trong việc đảm bảo nguồn nhiên liệu và bù đắp sự suy giảm hoạt động kinh tế.

“Đây là những khu vực không được hưởng lợi nhiều từ làn sóng AI hay công nghệ hiện nay. Đồng thời có khả năng chịu cú sốc lớn hơn từ áp lực lạm phát bắt nguồn từ xung đột Trung Đông. Đó là điều chúng ta cần theo dõi rất sát,” ông Benson Wu nói.

Khoảng cách ngày càng nới rộng

Người dân Ấn Độ xếp hàng nạp đầy lại các bình khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) đã cạn gần văn phòng đại lý gas ở Noida, vùng ngoại ô New Delhi, Ấn Độ. Ảnh: Getty

Ngành bán dẫn vốn đã cung cấp sức mạnh cho mọi thứ, từ điện thoại thông minh, ô tô cho đến thiết bị gia dụng. Giờ đây, làn sóng AI đang khiến nhu cầu tăng bùng nổ hơn nữa.

Một báo cáo của dự báo thị trường Hội nghị Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển ghi nhận AI toàn cầu sẽ tăng lên 4.800 tỉ USD vào năm 2033, cao gấp 25 lần so với năm 2023.

Trong khi đó, nghiên cứu của Morgan Stanley ước tính chi tiêu cho hạ tầng AI có thể vượt 3.000 tỉ USD trong hai năm tới. Những tác động kinh tế thể hiện rõ nhất tại các “thủ phủ” sản xuất chip của thế giới.

Tăng trưởng GDP quý I của Đài Loan (Trung Quốc) đạt mức cao nhất trong 39 năm, ở mức 13,69%, trong khi thị trường chứng khoán của hòn đảo này đã vượt Canada để trở thành thị trường lớn thứ sáu thế giới.

Phần lớn mức tăng đó đến từ “gã khổng lồ” sản xuất (TSMC), công ty hiện chiếm hơn 40% giá trị của Sở Giao dịch Chứng khoán Đài Loan.

Thị trường chứng khoán của Seoul cũng đã vượt qua London và Canada để trở thành thị trường lớn thứ bảy thế giới trong những tuần gần đây. Hai tập đoàn lớn nhất của Hàn Quốc là các nhà sản xuất chip Samsung và SK Hynix đã báo cáo mức lợi nhuận kỷ lục trong ba tháng đầu năm nay, và vốn hóa thị trường của Samsung đã vượt mốc 1 nghìn tỉ USD.

AI tiêu tốn rất nhiều năng lượng, và hầu hết các trung tâm công nghệ cao ở châu Á đều phải nhập khẩu nhiên liệu và nguyên liệu thô. Tuy nhiên, lượng tiền khổng lồ trong ngành này đã làm giảm bớt lo ngại về khả năng đảm bảo nguồn cung.

“Các công ty bán dẫn có thể chuyển phần chi phí tăng thêm này sang cho khách hàng cuối cùng. Cung và cầu đối với chất bán dẫn hiện đang rất mất cân đối, vì vậy việc có được sản phẩm quan trọng hơn nhiều, và họ có quyền định giá rất mạnh,” ông Jason Lui, chuyên gia từ ngân hàng Pháp BNP Paribas cho biết.