AI viết code thay con người: Lập trình viên cạnh tranh bằng điều gì?

Không còn chỗ cho tư duy “thợ code”

Làn sóng AI đang tác động rõ rệt tới thị trường lao động công nghệ. Ngành lập trình - vốn từng được xem là “vùng an toàn” với nhu cầu tuyển dụng cao, đang dịch chuyển mạnh mẽ, những tiêu chuẩn cũ nhanh chóng trở nên lỗi thời.

Khoảng năm 2020, khi thị trường công nghệ tăng trưởng nóng, cơ hội việc làm rộng mở với phần lớn sinh viên. Chỉ cần nắm vững một ngôn ngữ lập trình, làm tốt các bài kiểm tra thuật toán và có một vài dự án cá nhân, nhiều người đã có công việc ổn định. Khi đó, năng lực viết code gần như đồng nghĩa với khả năng được tuyển dụng.

Tuy nhiên, bức tranh hiện tại đã thay đổi đáng kể. Sự phát triển nhanh chóng của các mô hình AI đã làm thay đổi cách doanh nghiệp đánh giá ứng viên. Những kỹ năng từng được xem là lợi thế, nay dần trở thành yêu cầu cơ bản. Giờ đây, nhà tuyển dụng chuyển sang đánh giá khả năng hiểu sản phẩm, tư duy giải quyết vấn đề và ứng dụng AI vào công việc.

AI có thể thực hiện rất nhiều công việc thay thế cho lập trình viên

Sự thay đổi này cũng giống hơn một thập kỷ trước, biết sử dụng Excel từng là một lợi thế trong tuyển dụng. Nhưng khi công cụ này trở nên phổ biến, nó nhanh chóng trở thành tiêu chuẩn tối thiểu đối với nhân sự văn phòng. Lập trình hiện nay đang đi theo quỹ đạo tương tự. Khi AI có thể hỗ trợ viết code nhanh và chính xác, giá trị của một lập trình viên không còn nằm ở số dòng lệnh.

Xu hướng này không phải là hiện tượng đơn lẻ. Bà Rakhee Das - Tiến sĩ Đại học Amity, chuyên gia AI quốc tế, cho rằng doanh nghiệp cũng buộc phải thay đổi để thích nghi với làn sóng công nghệ mới. Điều này kéo theo nhu cầu về nguồn nhân lực có khả năng ứng dụng AI ngày càng gia tăng, trong đó đội ngũ lập trình viên giữ vai trò tiên phong.

Theo bà Rakhee Das chỉ trong một năm, số lượng ứng dụng liên quan đến AI đã tăng hơn 400%, trong khi tổng mức đầu tư toàn cầu cho lĩnh vực này dự kiến vượt 200 tỷ USD trong năm 2025 và tiếp tục tăng trong năm 2026.

Bà Rakhee Das phân tích về xu hướng phát triển AI với các học viên Aptech tại cơ sở 285 Đội Cấn và 19 Lê Thanh Nghị

Lập trình viên cần đủ “kiềng ba chân” để tồn tại

Là đơn vị có nhiều năm kinh nghiệm đào tạo lập trình, ông Chu Tuấn Anh - Giám đốc Hệ thống Đào tạo Lập trình viên Quốc tế Aptech, cho rằng sự chuyển dịch trong nhu cầu tuyển dụng ngành lập trình là tất yếu và đã được dự báo từ trước.

Chuyên gia nhận định: “Khoảng 3 năm trước, chúng tôi đã đánh giá AI sẽ tạo ra một “cú rung lắc” đáng kể đối với ngành lập trình, thậm chí tái cấu trúc nhu cầu nhân lực. Những vị trí mang tính lặp lại, thiên về thực thi như “thợ code” thuần túy sẽ dần thu hẹp, nhường chỗ cho lực lượng có khả năng tư duy, phân tích bài toán và thiết kế hệ thống tổng thể”.

Người học công nghệ hiện nay không thể dừng lại ở việc viết code. Họ cần hiểu cách công nghệ vận hành trong một sản phẩm hoàn chỉnh và biết tận dụng AI như một công cụ để nâng cao hiệu quả.

Thực tế hiện nay cho thấy, dự đoán này đang trở thành hiện thực khi hàng loạt tập đoàn công nghệ lớn như Meta, Google, Amazon, Dell hay Intel đang tái cấu trúc nhân sự, cắt giảm các vị trí mang tính lặp lại và đẩy mạnh đầu tư vào AI. Đồng thời ưu tiên người có khả năng làm chủ công nghệ, thay vì chỉ thực hiện các tác vụ đơn lẻ.

Khả năng tư duy, thành thạo lập trình AI ứng dụng là yêu cầu mới đối với một lập trình viên hiện đại

Ông Chu Tuấn Anh cho rằng trong bối cảnh hiện nay, năng lực của một sinh viên công nghệ thông tin nếu chỉ sở hữu kỹ năng viết code sẽ giống như một chiếc kiềng chỉ có một chân và thiếu đi 2 trụ cột còn lại gồm: Năng lực phân tích, thiết kế hệ thống; Khả năng lập trình ứng dụng AI một cách thành thạo.

Khảo sát trên website chính thức của Aptech tại Việt Nam aptechvietnam.com.vn, 6 tháng trở lại đây xu hướng học Chương trình Đào tạo Lập trình viên Quốc tế AI Ứng dụng (ADSE-AI) tăng mạnh ở cả nhóm sinh viên và người đi làm.

Sau hai năm làm việc trong lĩnh vực lập trình, anh Nguyễn Minh Đức (Hà Nội) vẫn lựa chọn học thêm ADSE-AI để cập nhật kiến thức về AI ứng dụng.

“AI không chỉ giúp rút ngắn thời gian lập trình, mà còn là yếu tố quan trọng để tối ưu trải nghiệm người dùng. Nếu không cập nhật, sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội phát triển và thu nhập”, anh Đức chia sẻ.

Khi AI đang định hình lại toàn bộ ngành công nghệ, “biết code” không còn là lợi thế mà chỉ là điểm xuất phát, đòi hỏi sinh viên phải học đúng hướng để bắt kịp, và đủ sâu để không bị thay thế.