Amazon bắt tay với mỏ khai thác đồng để nuôi tham vọng AI

Tham vọng AI của các Big Tech rất cần nguồn cung đồng

Tuy nhiên, Amazon đã đi một nước cờ hiếm thấy khi quyết định mua kim loại này trực tiếp từ một khu mỏ ở tây nam nước Mỹ. Thỏa thuận này minh chứng cho cơn khát tài nguyên đang ngày càng gia tăng, buộc các gã khổng lồ công nghệ phải can thiệp sâu vào chuỗi cung ứng vật liệu thô thay vì thông qua nhiều lớp trung gian như trước đây để đảm bảo tiến độ xây dựng cơ sở hạ tầng.

Công nghệ khai thác vi khuẩn đáp ứng tham vọng AI

Khu mỏ Johnson Camp nằm cách thành phố Tucson thuộc bang Arizona khoảng một giờ lái xe về phía đông. Tại đây, những chiếc xe tải khổng lồ chạy liên tục ngày đêm để chuyên chở quặng đồng từ khu vực khai thác đến các cơ sở xử lý ngay trong khuôn viên, nhằm chiết xuất và tinh chế kim loại một cách nhanh chóng nhất.

Hoạt động sản xuất đồng tại đây được đảm nhận bởi Nuton, một liên doanh trực thuộc tập đoàn khai khoáng quy mô toàn cầu Rio Tinto của Anh và Australia. Điểm đặc biệt của Nuton nằm ở công nghệ độc quyền sử dụng vi khuẩn để đẩy nhanh các phản ứng hóa học tự nhiên, từ đó thu hồi được lượng đồng lớn hơn nhiều từ quặng thô so với các phương pháp nung chảy truyền thống.

Vào tháng 1 vừa qua, tập đoàn Amazon đã chính thức đạt được thỏa thuận mua đồng từ mỏ Johnson Camp. Đây là một ví dụ hiếm hoi về việc một công ty công nghệ trực tiếp ký hợp đồng với đơn vị vận hành của một khu mỏ cụ thể để đảm bảo nguồn nguyên liệu. Lượng kim loại quý giá này sẽ được sử dụng trực tiếp để sản xuất các linh kiện quan trọng trong hệ thống máy chủ và trung tâm dữ liệu của hãng, bao gồm hệ thống cáp điện hạ thế và cao thế, máy biến áp công suất lớn và các bảng mạch in tinh vi.

Nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển các hệ thống trí tuệ nhân tạo ngày càng cao, Amazon đang tăng cường mức chi tiêu vốn hơn một nửa trong năm nay, vươn lên con số khổng lồ 200 tỉ USD. Khi tập đoàn tiến hành xây dựng thêm hàng loạt trung tâm dữ liệu quy mô lớn, nhu cầu sử dụng đồng của họ cũng tăng lên tương ứng và liên tục tạo sức ép lên thị trường.

Sự bùng nổ của công nghệ máy học đang thúc đẩy nhu cầu sử dụng đồng tăng vọt trên toàn cầu. Vật liệu dẫn điện xuất sắc này được dùng trực tiếp trong các trung tâm dữ liệu và phủ khắp cơ sở hạ tầng điện lực đi kèm để cung cấp năng lượng. Hiện tại, giá đồng đang dao động quanh mức 13 nghìn USD mỗi tấn, tăng gần 40% so với thời điểm cùng kỳ năm ngoái.

Công ty nghiên cứu S&P Global ước tính nhu cầu đồng trên toàn thế giới sẽ phình to thêm 50% trong giai đoạn từ năm 2025 đến năm 2040, đạt mức 42 triệu tấn. Nếu các nhà sản xuất không có biện pháp gia tăng đáng kể về nguồn cung trong những năm tới, sự chênh lệch này có thể tạo ra mức thiếu hụt lên tới 10 triệu tấn vào năm 2040, đe dọa trực tiếp đến nỗ lực phát triển công nghệ.

Vượt rào cản pháp lý và định hình lại chuỗi cung ứng cốt lõi

Tuy nhu cầu rất lớn, việc mở rộng nguồn cung lại là một nhiệm vụ vô cùng nan giải và tốn nhiều thời gian. Những quy định bảo vệ môi trường khắt khe cùng quy trình phê duyệt hồ sơ vô cùng phức tạp khiến các dự án mới gặp rất nhiều trở ngại pháp lý. Theo các báo cáo thống kê, việc xin cấp phép và mở một khu mỏ mới có thể mất tới 29 năm tại Mỹ và 22 năm ngay cả ở Chile, một quốc gia xuất khẩu đồng chủ lực trên thế giới.

Do đó, khu mỏ mà Amazon đang hợp tác thu mua đại diện cho nguồn cung cấp đồng mới đầu tiên tại Mỹ trong hơn một thập kỷ qua. Liên doanh Nuton đang tận dụng khéo léo các thiết bị sẵn có tại mỏ, kết hợp cùng công nghệ vi khuẩn độc quyền của mình để tối ưu hóa quá trình sản xuất mà không vướng phải những rào cản xây dựng từ đầu.

Theo ông Adam Burley, giám đốc điều hành phụ trách mảng tăng trưởng và phát triển hoạt động kinh doanh đồng của Rio Tinto, việc sử dụng các giấy phép hiện có của khu mỏ đã tạo điều kiện vô giá cho quá trình sản xuất tiến triển trong một thời gian rất ngắn. Việc liệu công nghệ này có thể được áp dụng rộng rãi cho các khu mỏ khác hay không vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng.

Tuy nhiên, ông Burley chia sẻ rằng công ty hy vọng có thể sớm áp dụng phương pháp này tại các mỏ ở bang Nevada và nhiều khu vực lân cận khác. Nếu vi khuẩn của Nuton thực sự có thể giúp tăng sản lượng ở quy mô công nghiệp, các công ty khai khoáng hoàn toàn có thể chiết xuất thêm đồng từ những khu mỏ vốn đã bị giới chuyên môn coi là cạn kiệt.

Sự đột phá này mang nhiều nét tương đồng với cuộc cách mạng đá phiến của nền kinh tế Mỹ vào những năm 2000, vốn đã mở ra khả năng tiếp cận các trữ lượng dầu và khí đốt tự nhiên nằm sâu dưới lòng đất. Dù công nghệ của Nuton hiện vẫn ở quy mô khiêm tốn, nó mang lại tiềm năng to lớn để thay đổi hoàn toàn cấu trúc ngành sản xuất đồng toàn cầu. Những biến đổi lớn trong phương thức sản xuất thường có tác động sâu sắc đến nhu cầu về khoáng sản thiết yếu.

Một nhân viên của Rio Tinto đã so sánh tình hình hiện tại của thị trường đồng với thời điểm hãng xe điện Tesla bắt đầu đẩy mạnh thu mua trực tiếp lithium cho các phương tiện của mình vào khoảng năm 2020. Tầm quan trọng của kim loại này càng được khẳng định, khi chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump vào năm ngoái đã chính thức xếp đồng vào danh sách khoáng sản thiết yếu. Giới chức Mỹ kết luận rằng bất kỳ sự gián đoạn nào đối với hoạt động nhập khẩu đồng tinh chế đều sẽ gây tổn hại nặng nề đến hoạt động kinh tế trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo và nhiều ngành công nghiệp mũi nhọn khác.