Ấn Độ xuất xưởng xe tăng tốt nhất thế giới thứ 1.000 của Nga

Con số 1.000 đánh dấu gần hai thập kỷ triển khai chương trình sản xuất T-90 theo giấy phép của Nga, một trong những dự án hợp tác quốc phòng lớn nhất giữa hai nước.

Xe tăng T-90 của Ấn Độ. (Nguồn: MW)

Thỏa thuận được ký kết năm 2006, Nga cho phép Ấn Độ sản xuất 1.000 xe tăng T-90 trong nước, với chiếc đầu tiên xuất xưởng vào năm 2009. Qua nhiều năm, tỷ lệ nội địa hóa liên tục được nâng cao khi ngành công nghiệp quốc phòng Ấn Độ phát triển mạnh hơn. Hiện nay, khoảng 80% linh kiện trên các xe tăng T-90 được sản xuất trong nước.

Nhà máy Avadi từ lâu đã là trung tâm sản xuất xe bọc thép chủ lực của Ấn Độ. Trước khi chuyển sang chế tạo T-90, cơ sở này từng sản xuất xe tăng T-72 của Liên Xô theo giấy phép từ năm 1961.

T-90 trở thành xương sống của lực lượng thiết giáp Ấn Độ

Trước khi xung đột Nga - Ukraine bùng nổ năm 2022, quân đội Ấn Độ được xem là lực lượng vận hành xe tăng T-90 lớn nhất thế giới. Trong khi đó, Nga chỉ trang bị số lượng tương đối hạn chế do ưu tiên nâng cấp các xe tăng T-72B thời Liên Xô và kỳ vọng chuyển sang thế hệ xe tăng mới T-14 Armata.

Hiện quy mô thực tế của chiến đội T-90 Nga vẫn khó xác định. Dù sản lượng đã tăng mạnh kể từ khi chiến sự nổ ra, những tổn thất đáng kể trên chiến trường cũng khiến việc đánh giá số lượng đang hoạt động trở nên phức tạp.

Một bước ngoặt quan trọng của chương trình T-90 là sự ra đời của biến thể T-90S dành cho Ấn Độ. So với các phiên bản đầu tiên được đưa vào biên chế từ đầu thập niên 1990, T-90S được đánh giá vượt trội hơn đáng kể. Những chiếc đầu tiên được bàn giao cho New Delhi từ năm 2004 và thiết kế này sau đó trở thành nền tảng để Nga phát triển phiên bản T-90M hiện đại, chính thức đi vào hoạt động từ năm 2020.

Hơn 1.300 xe tăng T-90 đang phục vụ trong quân đội Ấn Độ

Hiện Ấn Độ đang vận hành khoảng 1.300 xe tăng T-90. Trong số này, 124 chiếc đầu tiên được Nga bàn giao hoàn chỉnh, còn phần lớn được nhập dưới dạng bộ linh kiện để lắp ráp trong nước.

Một trong những ưu điểm lớn của T-90 là mức độ tương đồng rất cao với T-72, dòng xe tăng từng giữ vai trò chủ lực trong lực lượng thiết giáp Ấn Độ suốt nhiều năm. Điều này giúp quá trình huấn luyện, bảo dưỡng và vận hành trở nên thuận lợi hơn đáng kể.

Quyết định mua sắm T-90 với số lượng lớn của New Delhi cũng xuất phát từ những khó khăn của chương trình xe tăng nội địa Arjun. Dù được kỳ vọng sẽ trở thành biểu tượng của ngành công nghiệp quốc phòng Ấn Độ, Arjun liên tục gặp vấn đề về tiến độ, chi phí vận hành cao và hiệu quả thực tế gây nhiều tranh cãi.

Song song với việc mở rộng hạm đội T-90, Ấn Độ hiện vẫn duy trì khoảng 2.500 xe tăng T-72. Bộ Quốc phòng Ấn Độ đang lên kế hoạch loại dần một phần số xe tăng cũ, đồng thời thay thế chúng bằng các đơn vị T-90 hiện đại hơn ở tuyến đầu.

Đối mặt thách thức từ các thế hệ xe tăng mới

Dù từng được xem là một trong những xe tăng hiện đại nhất thế giới khi ra mắt, vị thế của T-90 hiện không còn áp đảo như trước.

Sự xuất hiện của xe tăng Type 99 đã giúp Trung Quốc tạo ra lợi thế đáng kể về năng lực thiết giáp. Khoảng cách này tiếp tục được nới rộng khi Bắc Kinh đưa vào biên chế xe tăng thế hệ mới Type 100 trong năm 2025. Đây được nhiều đánh giá xem là một trong những thiết kế xe tăng tiên tiến nhất hiện nay và là đại diện tiêu biểu cho thế hệ xe tăng chiến đấu chủ lực mới.

Type 100 được cho là có một số điểm tương đồng với dự án T-14 Armata của Nga, nhưng được phát triển trong thời gian ngắn hơn và sở hữu nhiều công nghệ hiện đại hơn ở một số lĩnh vực.

Trong bối cảnh đó, tương lai của lực lượng xe tăng Ấn Độ vẫn là dấu hỏi lớn. Một số nhà phân tích cho rằng New Delhi có thể cân nhắc hỗ trợ hoàn thiện chương trình T-14 Armata của Nga, trước khi tiến tới sản xuất hoặc lắp ráp dòng xe tăng này theo giấy phép trong tương lai.