Ăn gì để không bị mất cơ, giữ dáng săn chắc?

1. Vì sao chúng ta bị mất cơ?

Mất cơ xảy ra khi cơ thể không được cung cấp đủ năng lượng và chất đạm cần thiết, buộc phải phân hủy cơ bắp để duy trì các hoạt động sống. Việc tập luyện quá sức nhưng thiếu thời gian nghỉ ngơi, phục hồi cũng khiến cơ bắp không kịp tái tạo và dần suy yếu. Bên cạnh đó, căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ làm rối loạn nội tiết, thúc đẩy quá trình phá hủy mô cơ.

Từ sau tuổi 30, quá trình lão hóa tự nhiên khiến khối lượng cơ giảm dần, nhất là khi ít vận động hoặc ăn uống thiếu đạm. Ngoài ra, hệ tiêu hóa hoạt động kém cũng làm giảm khả năng hấp thu dưỡng chất, khiến cơ bắp không được nuôi dưỡng đầy đủ.

Từ sau tuổi 30, cơ thể bắt đầu mất đi một lượng nhỏ khối lượng cơ mỗi năm.

2. Nguyên tắc xây dựng thực đơn duy trì khối lượng cơ

Trước khi đi vào chi tiết, chúng ta cần nắm vững các trụ cột cốt lõi của một chế độ ăn duy trì cơ:

Ưu tiên chất đạm hoàn chỉnh: Cung cấp đầy đủ axit amin thiết yếu từ cả nguồn động vật và thực vật để tối ưu hóa quá trình tổng hợp mô cơ.
Kiểm soát nguồn năng lượng: Sử dụng tinh bột hấp thụ chậm để tránh tình trạng cơ thể phân hủy cơ bắp làm nhiên liệu hoạt động.
Cung cấp vi chất phục hồi:Bổ sung đầy đủ các loại khoáng chất và vitamin từ rau củ để giảm tình trạng viêm và hỗ trợ hệ miễn dịch.
Duy trì trạng thái đủ nước:Nước là môi trường quan trọng để vận chuyển chất dinh dưỡng và duy trì độ căng của tế bào cơ.

2.1 Chất đạm là thành phần thiết yếu nhất trong việc duy trì khối lượng cơ

Trong cơ thể luôn diễn ra hai quá trình song hành: Phân hủy và tổng hợp chất đạm tại cơ bắp. Để giữ cơ, chúng ta cần đảm bảo tốc độ tổng hợp luôn ở mức cao hơn hoặc ít nhất là bằng tốc độ phân hủy.

Nguồn đạm từ động vật:Các loại thực phẩm như ức gà, thịt bò nạc, trứng và cá cung cấp đầy đủ các axit amin thiết yếu mà cơ thể không tự tổng hợp được.

Nguồn đạm từ thực vật:Với những người ưu tiên thực phẩm tự nhiên, các loại đậu, hạt chia và hạt lanh là những lựa chọn bổ trợ hữu ích. Chúng không chỉ cung cấp đạm mà còn mang lại chất xơ hỗ trợ hệ tiêu hóa khỏe mạnh.

Tần suất nạp đạm khoa học:Thay vì tập trung lượng đạm vào một bữa lớn, việc chia nhỏ ra 4-5 bữa trong ngày giúp duy trì nồng độ axit amin trong máu ổn định. Điều này tạo môi trường thuận lợi nhất để bảo vệ mô cơ khỏi tình trạng tiêu hủy năng lượng khi cơ thể đói.

Thức ăn giàu đạm.

2.2 Tinh bột và chất béo

Một sai lầm phổ biến là cắt bỏ hoàn toàn tinh bột khi muốn duy trì cơ nạc. Thực tế, tinh bột đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc tiết kiệm và bảo toàn lượng chất đạm sẵn có.

Tinh bột phức hợp:Các nguồn thực phẩm như yến mạch, khoai lang và gạo lứt cung cấp nguồn năng lượng dự trữ trong cơ bắp dưới dạng đường đa. Khi nguồn dự trữ này đầy đủ, cơ thể sẽ ưu tiên sử dụng tinh bột để hoạt động thay vì phải phân hủy các mô cơ để lấy năng lượng.

Chất béo lành mạnh:Các loại chất béo từ quả bơ, các loại hạt và cá béo giúp điều hòa hệ thống nội tiết. Chúng hỗ trợ duy trì nồng độ các nội tiết tố nam giới, yếu tố chủ chốt giúp bảo vệ khối lượng cơ và thúc đẩy sự phục hồi hoàn toàn sau vận động.

2.3 Nhóm vi chất phục hồi và hỗ trợ miễn dịch cho cơ bắp

Quá trình duy trì cơ bắp không thể tách rời việc phục hồi sau mỗi buổi tập. Các vi chất dinh dưỡng đóng vai trò là tác nhân thúc đẩy các phản ứng sinh hóa, giúp sợi cơ nhanh chóng trở lại trạng thái tốt nhất.

Vitamin C và Kẽm: Có nhiều trong cam quýt, ớt chuông và các loại hạt, bộ đôi này thúc đẩy quá trình sản sinh sợi đạm cấu trúc và chữa lành các tổn thương nhỏ trong sợi cơ phát sinh sau khi tập luyện.

Axit béo không bão hòa:Tìm thấy nhiều trong cá hồi và hạt chia, dưỡng chất này giúp giảm tình trạng viêm nhiễm tự nhiên và giảm hiện tượng đau nhức cơ bắp kéo dài. Điều này cho phép bạn duy trì tần suất vận động đều đặn để kích thích cơ phát triển.

Hỗ trợ hệ tiêu hóa: Việc bổ sung sữa chua hoặc thực phẩm lên men chứa lợi khuẩn giúp hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru. Hệ tiêu hóa khỏe mạnh đảm bảo nguồn dưỡng chất thực sự thẩm thấu vào tế bào cơ thay vì bị đào thải lãng phí.

2.4 Nước

Khoảng 75% khối lượng cơ bắp là nước. Khi cơ thể thiếu nước nhẹ cũng có thể khiến cơ bắp trở nên yếu ớt và dễ bị dị hóa. Uống đủ nước mỗi ngày giúp các khối cơ duy trì được độ căng và đàn hồi, đồng thời hỗ trợ gan thận đào thải các chất cặn bã từ quá trình chuyển hóa đạm.

BS. Nguyễn Trần Bình