An Giang chống khai thác IUU: Từ chiến dịch 30 ngày đến kỷ cương nghề cá bền vững

Khép khoảng trống quản lý, không để vi phạm kéo dài

Ngày 19/10/2026, Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Hồ Văn Mừng chủ trì cuộc họp Ban Chỉ đạo chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), chỉ đạo triển khai chiến dịch cao điểm trong 30 ngày, tập trung khắc phục những tồn tại, hạn chế và nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá trên địa bàn.

An Giang phát động chiến dịch 30 ngày cao điểm chống khai thác IUU, siết kỷ luật thực thi, đề cao trách nhiệm người đứng đầu, hướng tới nghề cá minh bạch và bền vững.

Điểm đáng chú ý trong chỉ đạo của người đứng đầu chính quyền tỉnh là yêu cầu xác định rõ nhiệm vụ, tiến độ và trách nhiệm của từng cơ quan, địa phương; người đứng đầu phải chịu trách nhiệm đối với lĩnh vực được phân công. Đây là điều kiện quan trọng để chuyển các chủ trương chống khai thác IUU thành kết quả thực chất, thay vì dừng ở tuyên truyền, kiểm tra hay những đợt ra quân ngắn hạn.

Theo số liệu của Ban Chỉ đạo IUU tỉnh, An Giang đã đăng ký, cấp giấy phép khai thác thủy sản và thực hiện các thủ tục liên quan cho 10.898 tàu cá. Trong số 3.539 tàu cá tham gia khai thác hải sản, có 3.531 tàu đã lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Tuy nhiên, tỉnh vẫn còn 1.690 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, gồm 742 tàu đã đăng ký và 948 tàu chưa đăng ký.

Những con số này cho thấy quy mô nhiệm vụ quản lý vẫn rất lớn. Việc rà soát, phân loại và kiểm soát tàu cá phải được thực hiện đồng bộ, bảo đảm tàu không đủ điều kiện không thể tiếp tục khai thác trái quy định; dữ liệu quản lý phải chính xác, cập nhật và có khả năng phục vụ giám sát, xử lý vi phạm.

Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mừng yêu cầu rà soát, xóa đăng ký đối với tàu cá không đủ điều kiện hoạt động theo quy định; khẩn trương cập nhật dữ liệu tàu cá và các trường hợp vi phạm VMS lên hệ thống Trung tâm Giám sát, điều hành thông minh (IOC) của tỉnh. Đồng thời, nghiên cứu giải pháp kỹ thuật tự động gửi cảnh báo đến chủ tàu và tập trung xử lý dứt điểm các vụ việc vi phạm VMS trong 10 ngày tới.

Yêu cầu này đặt ra đòi hỏi rõ ràng: công nghệ phải đi cùng trách nhiệm con người. Dữ liệu chỉ phát huy giá trị khi được cập nhật đầy đủ, cảnh báo được chuyển đến đúng đối tượng và vi phạm được xác minh, xử lý kịp thời. Nếu tàu mất kết nối kéo dài, hồ sơ tồn đọng hoặc thông tin giữa các lực lượng thiếu đồng bộ, hiệu quả kiểm soát trên biển sẽ bị hạn chế.

Đặc biệt, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị không thể chỉ chịu trách nhiệm về tiến độ báo cáo mà phải chịu trách nhiệm về chất lượng thực hiện nhiệm vụ, kết quả xử lý và những tồn tại thuộc phạm vi quản lý.

Không chỉ xử phạt, phải thiết lập nền nếp nghề cá có trách nhiệm

Theo số liệu được công bố tại cuộc họp, từ đầu năm đến ngày 15/10/2026, lực lượng chức năng đã phát hành 263 thông báo liên quan đến 836 lượt vi phạm của 522 tàu cá mất kết nối VMS hoặc vượt ranh giới cho phép khai thác trên biển. Qua đó, lập biên bản vi phạm hành chính đối với 218 lượt vi phạm của 114 tàu cá, ban hành 109 quyết định xử phạt với tổng số tiền hơn 6,6 tỷ đồng.

An Giang siết kỷ luật chống khai thác IUU: 30 ngày cao điểm, trách nhiệm không thể trì hoãn.

Kết quả xử lý cho thấy các lực lượng chức năng đã triển khai nhiều biện pháp kiểm soát. Tuy nhiên, số lượt vi phạm và số tàu liên quan cũng đặt ra yêu cầu phải nâng cao hiệu quả phòng ngừa, phát hiện sớm và ngăn chặn tái phạm. Xử phạt là cần thiết, nhưng mục tiêu cuối cùng phải là chấm dứt hành vi khai thác bất hợp pháp và bảo đảm mọi hoạt động khai thác đều được kiểm soát theo quy định.

Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Mừng nhấn mạnh yêu cầu xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, nhất là những trường hợp tái phạm nhiều lần; xem xét xử lý hình sự khi đủ căn cứ theo quy định pháp luật. Cùng với đó, tỉnh phải rà soát việc hỗ trợ lắp đặt thiết bị VMS và chuyển đổi nghề, bảo đảm đúng đối tượng, hiệu quả; tăng cường tuyên truyền pháp luật, mức xử phạt và kết quả xử lý để nâng cao ý thức chấp hành của ngư dân.

Đây là cách tiếp cận cần thiết để kết hợp kỷ cương pháp luật với sinh kế bền vững. Chống khai thác IUU không thể chỉ dựa vào những biện pháp hành chính đối với từng tàu cá, mà cần tạo chuyển biến trong nhận thức, hành vi của chủ tàu, thuyền trưởng và cộng đồng ngư dân. Việc hỗ trợ chuyển đổi nghề, nếu được triển khai đúng đối tượng và gắn với sinh kế khả thi, sẽ góp phần giảm áp lực khai thác, hạn chế nguy cơ tái phạm và bảo vệ nguồn lợi thủy sản lâu dài.

Một nút thắt khác nằm ở khâu kiểm soát tàu ra, vào cảng và truy xuất nguồn gốc thủy sản. Đến nay, An Giang đã công bố mở 4 cảng cá do ngân sách nhà nước đầu tư; có 8.448/10.898 tàu cá đăng ký tài khoản truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT), nhưng còn 2.450 tàu đã đăng ký mà chưa đăng nhập hệ thống. Việc kiểm soát sản lượng qua cảng vẫn gặp khó khăn do ngư dân còn neo đậu, bốc dỡ thủy sản tại các bến truyền thống.

Để khắc phục, tỉnh thống nhất bổ sung 26 bến cá, điểm lên cá tạm bên cạnh hai cảng cá chỉ định Tắc Cậu và An Thới, nâng tổng số lên 28 điểm. Các điểm dự kiến được công bố đồng loạt ngày 22/10, gắn với lễ phát động chiến dịch cao điểm chống khai thác IUU.

Việc mở rộng các điểm kiểm soát có ý nghĩa thiết thực, nhưng hiệu quả không chỉ nằm ở số lượng địa điểm được công bố. Điều quan trọng là phải bảo đảm hoạt động cập cảng, bốc dỡ, xác nhận sản lượng và truy xuất nguồn gốc được thực hiện thống nhất, minh bạch; hạn chế tình trạng thủy sản đi qua những điểm chưa được kiểm soát đầy đủ.

Chiến dịch 30 ngày vì vậy cần được nhìn nhận như một đợt rà soát toàn diện năng lực quản trị nghề cá của địa phương. Mỗi nhiệm vụ phải có đầu mối chịu trách nhiệm, thời hạn hoàn thành và cơ chế kiểm tra kết quả; những tồn tại kéo dài phải được nhận diện rõ nguyên nhân để xử lý đến cùng.

Với An Giang, chống khai thác IUU còn gắn trực tiếp với yêu cầu bảo vệ hệ sinh thái biển, duy trì sinh kế ngư dân và nâng cao uy tín thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Một nghề cá có trách nhiệm không chỉ giúp ngăn chặn vi phạm mà còn tạo nền tảng cho khai thác hợp pháp, truy xuất minh bạch và sử dụng bền vững tài nguyên biển.

30 ngày cao điểm sẽ chỉ thực sự có ý nghĩa khi những chuyển biến đạt được được duy trì sau chiến dịch. Kỷ luật thực thi phải trở thành nền nếp thường xuyên; dữ liệu phải đi cùng kiểm soát thực địa; xử lý vi phạm phải gắn với phòng ngừa tái phạm. Và trên hết, trách nhiệm của từng cơ quan, địa phương phải được đo bằng kết quả cụ thể, không phải bằng số lượng văn bản hay báo cáo đã hoàn thành.