An Giang gỡ nút thắt vật liệu, khơi thông dòng vốn đầu tư công

Chiều 9/9, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Nguyễn Thị Minh Thúy chủ trì cuộc họp kiểm tra tình hình giải ngân vốn đầu tư công của các đơn vị thuộc phạm vi Đoàn kiểm tra số 5.

Theo Sở Tài chính, năm 2026 Thủ tướng Chính phủ giao An Giang kế hoạch vốn đầu tư công 28.892,404 tỷ đồng. Tỉnh đã phân bổ chi tiết 27.913,209 tỷ đồng, gồm 13.297,744 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương và 14.615,465 tỷ đồng ngân sách địa phương.

Riêng các đơn vị thuộc phạm vi Đoàn kiểm tra số 5 được giao quản lý hơn 1.059 tỷ đồng. Đến ngày 7/9, mới giải ngân 324,849 tỷ đồng, đạt 30,66% kế hoạch.

Vật liệu xây dựng trở thành “nút thắt” của tiến độ

Tại cuộc họp, một trong những vấn đề được đặt ra trực tiếp là tình trạng nguồn cung cát, đá và vật liệu xây dựng chưa đáp ứng nhu cầu, ảnh hưởng đến tiến độ thi công và khả năng giải ngân vốn.

Thiếu cát, đá và vật liệu xây dựng đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ thi công, giải ngân.

Đây là điểm nghẽn cần được nhìn nhận không chỉ dưới góc độ một loại vật tư phục vụ xây dựng, mà trong mối quan hệ với toàn bộ chuỗi thực hiện dự án. Khi vật liệu không đủ, nhà thầu không thể tổ chức thi công liên tục; khối lượng hoàn thành không đạt kế hoạch; hồ sơ thanh toán không phát sinh tương ứng và dòng vốn đầu tư công vì thế bị chậm lại.

Sở Tài chính kiến nghị rà soát, điều tiết nguồn vật liệu, trong đó ưu tiên bảo đảm đá xây dựng cho các công trình đang triển khai. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Minh Thúy yêu cầu những địa phương còn thiếu vật liệu phải thống kê cụ thể chủng loại, khối lượng đá cần sử dụng để cơ quan chuyên môn tổng hợp, cân đối nguồn.

Cách xử lý này cho thấy tỉnh đang chuyển từ việc đôn đốc giải ngân theo tỷ lệ sang nhận diện những “điểm nghẽn vật chất” phía sau con số giải ngân.

Bởi trên thực tế, không thể yêu cầu nhà thầu tăng tốc nếu nguồn cung vật liệu chưa được bảo đảm. Ngược lại, việc điều tiết vật liệu cũng phải được thực hiện trên cơ sở nhu cầu thực tế, tiến độ từng dự án và khả năng cung ứng, tránh tình trạng nơi thừa, nơi thiếu hoặc phát sinh chi phí vận chuyển quá lớn.

Đáng chú ý, yêu cầu thống kê cụ thể chủng loại và khối lượng đá cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý nguồn vật liệu: phải có dữ liệu về nhu cầu, nguồn cung và khả năng đáp ứng để phục vụ điều hành đầu tư công theo hướng chủ động, thay vì chờ công trình phát sinh thiếu hụt mới xử lý.

Không để thiếu vật liệu kéo dài thành “điểm nghẽn” giải ngân

Tỷ lệ giải ngân 30,66% tại các đơn vị thuộc Đoàn kiểm tra số 5 cho thấy áp lực tăng tốc trong những tháng cuối năm là rất lớn. Một số địa phương có tỷ lệ khá cao như Vĩnh Thuận 77,1%, Tây Phú 72%, An Châu 66,2% và Sơn Kiên 65,2%; trong khi Vĩnh Hanh mới đạt 17,5%, được đánh giá khó hoàn thành cam kết trong quý III.

Trong bối cảnh áp lực giải ngân vốn đầu tư công những tháng cuối năm ngày càng lớn, An Giang đang tập trung xử lý từng điểm nghẽn, nâng trách nhiệm chủ đầu tư và biến nguồn vốn ngân sách thành động lực tăng trưởng.

Sự chênh lệch này cho thấy năng lực tổ chức thực hiện và mức độ tháo gỡ điểm nghẽn ở từng địa phương có tác động trực tiếp đến khả năng hấp thụ vốn.

Trong đó, vật liệu xây dựng là một mắt xích đặc biệt quan trọng. Nếu nguồn cung được bảo đảm, nhà thầu có điều kiện tổ chức thi công liên tục, tạo khối lượng hoàn thành và thúc đẩy thanh toán vốn. Ngược lại, công trình dù đã được bố trí vốn vẫn có thể rơi vào tình trạng “có tiền nhưng không thể làm”.

Vì vậy, yêu cầu hiện nay không đơn thuần là giải ngân nhanh, mà phải đồng thời bảo đảm nguồn vật liệu hợp pháp, ổn định và phù hợp tiến độ.

Đây cũng là bài toán cần được đặt trong yêu cầu quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Việc tháo gỡ thiếu vật liệu không thể đồng nghĩa với khai thác bằng mọi giá; việc cân đối nguồn cung phải gắn với quy hoạch, công suất khai thác được cấp phép, khoảng cách vận chuyển và các yêu cầu về môi trường.

Cùng với vật liệu, tỉnh cũng yêu cầu các chủ đầu tư bám sát tiến độ, tăng cường trách nhiệm của nhà thầu; trường hợp nhà thầu chậm tiến độ, không đáp ứng yêu cầu có thể xem xét các biện pháp xử lý, kể cả cắt hợp đồng theo quy định.

Như vậy, từ câu chuyện giải ngân vốn đầu tư công, An Giang đang phải giải đồng thời bài toán vốn – vật liệu – tiến độ – trách nhiệm.

Đây là điều kiện quan trọng để hàng chục nghìn tỷ đồng vốn đầu tư công được chuyển hóa thành những công trình cụ thể, thay vì nằm lại trên kế hoạch. Và khi nguồn vật liệu được quản lý chủ động, minh bạch, đúng quy định, việc tăng tốc đầu tư công không chỉ tạo động lực tăng trưởng mà còn góp phần hạn chế nguy cơ khai thác tài nguyên thiếu kiểm soát, phát sinh chi phí và lãng phí trong quá trình đầu tư.