An Giang: Khám phá Hang Mo So – 'thạch đạo' kỳ vĩ giữa lòng núi đá, nơi thiên nhiên và lịch sử cùng vọng tiếng

Hang Mo So nằm dưới chân núi đá vôi Bãi Voi, nổi bật giữa vùng đồng bằng ven biển Tây Nam. Ảnh: Toan Tran

Nằm dưới chân dãy núi đá vôi Bãi Voi thuộc xã Kiên Lương, Hang Mo So từ lâu được xem là một trong những hệ thống hang động tự nhiên đặc sắc của vùng Tây Nam Bộ. Tên gọi “Mo So” bắt nguồn từ tiếng Khmer, mang nghĩa “đá trắng”, gắn với địa hình núi đá vôi trải dài giữa vùng đồng bằng ven biển.

Qua quá trình xâm thực của sóng biển, mưa gió suốt hàng triệu năm, nơi đây đã hình thành nên quần thể hang động nối tiếp nhau với cấu trúc phức tạp, nhiều nhánh ăn sâu vào lòng núi. Không gian bên trong mở ra một thế giới gần như tách biệt với bên ngoài: nhiệt độ mát lạnh quanh năm, mặt nước phẳng lặng phản chiếu ánh sáng cùng những khối thạch nhũ mang hình thù kỳ lạ phủ kín các vách đá.

Cầu gỗ hình chữ Y dẫn du khách khám phá hai nhánh hang sâu trong lòng núi đá Mo So. Ảnh: Đức Linh

Càng đi sâu, cảm giác khám phá càng rõ nét. Có đoạn đường gỗ men theo lòng hang, có đoạn phải cúi thấp người để vượt qua khe đá hẹp, cũng có đoạn phải lội nước để tiếp tục hành trình. Tất cả tạo nên trải nghiệm vừa mềm mại, huyền bí, vừa như đang bước vào một “thạch đạo” tự nhiên giữa lòng núi.

Lối đi xuyên hang được đắp bằng bao cát, bên dưới là làn nước trong vắt, phía trên là những tầng đá được bào mòn qua hàng triệu năm. Ảnh: Sưu tầm

Trong hệ thống hơn 20 hang lớn nhỏ tại Mo So, Hang Quân Y là điểm được nhiều du khách lựa chọn khám phá nhất. Không gian hang khá rộng, đường đi tương đối thuận lợi với các đoạn cầu gỗ và lối dẫn được gia cố để khách tham quan dễ dàng di chuyển. Dưới ánh đèn vàng phản chiếu lên mặt nước, những khối nhũ đá hiện ra với nhiều hình dáng độc đáo. Sự kết hợp giữa đá, nước và ánh sáng khiến toàn bộ không gian mang vẻ đẹp huyền ảo nhưng vẫn giữ được nét nguyên sơ vốn có.

Nếu Hang Quân Y phù hợp với phần lớn du khách, thì Hang Vân Hà lại mang đến trải nghiệm khám phá rõ nét hơn. Từ ngã ba trong hang, hành trình tiếp tục qua những đoạn nước ngập đến đầu gối, len lỏi giữa các khối đá và những khoảng không mở sâu trong lòng núi. Điểm nhấn đặc biệt của nhánh hang này là hố sụt tự nhiên nằm giữa quần thể đá vôi, tạo nên khung cảnh vừa kỳ vĩ vừa tĩnh lặng. Những khối thạch nhũ vẫn đang tiếp tục hình thành theo thời gian càng làm nổi bật giá trị địa chất độc đáo của khu vực.

Bảng giới thiệu Khu di tích lịch sử và thắng cảnh Mo So cùng lối dẫn vào Hang Cơ Yếu – một địa điểm gắn với thời kỳ kháng chiến. Ảnh: Đông Dương

Ngoài những điểm được nhiều du khách biết đến như Hang Quân Y hay Hang Hậu Cần, quần thể Hang Mo So còn có nhiều hang gắn với hoạt động kháng chiến như Hang Cơ Yếu, Hang Huyện Đội, Hang Công binh Xưởng, hang Điện Đài… Những tên gọi ấy phần nào phản ánh chức năng của từng khu vực trong thời chiến, tạo nên một hệ thống căn cứ tồn tại sâu trong lòng núi đá suốt nhiều năm kháng chiến.

Không chỉ mang giá trị thắng cảnh, Hang Mo So còn là địa danh gắn liền với lịch sử, nơi lưu giữ ký ức của một thời kháng chiến và từng là căn cứ cách mạng trong suốt hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, nơi đây từng là địa điểm hoạt động của Công binh xưởng 18 thuộc Khu 9 – nơi chế tạo và cải tiến vũ khí phục vụ chiến trường Tây Nam Bộ. Đến giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, hệ thống hang động hiểm trở tiếp tục trở thành căn cứ quan trọng của lực lượng cách mạng địa phương.

Năm 1969, Huyện ủy Hà Tiên đã đưa lực lượng về Mo So xây dựng căn cứ phòng thủ trong lòng núi đá. Những hang động tự nhiên khi ấy vừa là nơi trú quân, cứu chữa thương binh, vừa là điểm bảo vệ tuyến chi viện từ Bắc vào Nam.

Khu vực tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ đặt bên trong Hang Mo So, gợi nhắc về những năm tháng chiến đấu hào hùng. Ảnh: Đức Linh

Ngày nay, bên trong hang vẫn còn khu vực tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ cùng nhiều bảng thông tin tái hiện cuộc sống và tinh thần chiến đấu của quân dân năm xưa. Giữa không gian tĩnh lặng của núi đá, những dấu tích ấy khiến Mo So không chỉ là điểm tham quan, mà còn là nơi nhắc nhớ về lịch sử và sự hy sinh của nhiều thế hệ đi trước.

Hiện nay, đường vào Hang Mo So đã thuận tiện hơn cho du khách tham quan. Nơi đây đang dần trở thành điểm dừng chân được nhiều du khách lựa chọn khi đến khu vực Hà Tiên – Kiên Lương. Theo nhiều người có kinh nghiệm khám phá, mùa nắng là thời điểm thích hợp nhất để tham quan vì mực nước trong hang thấp, việc di chuyển thuận lợi hơn. Tuy nhiên, chính sự nguyên sơ và những yếu tố tự nhiên gần như còn nguyên vẹn lại là điều khiến Mo So giữ được sức hút riêng.

Rễ cây len qua các khe đá và vòm hang, tạo nên vẻ đẹp hoang sơ đặc trưng của hệ sinh thái núi đá vôi Mo So. Ảnh: Đông Dương

Giữa vùng đất biên viễn phía Tây Nam, Hang Mo So không chỉ là thắng cảnh thiên nhiên kỳ thú, mà còn là nơi hội tụ giá trị của địa chất, lịch sử và ký ức chiến tranh. Trong bóng tối tĩnh lặng của lòng núi đá, thiên nhiên và lịch sử dường như vẫn đang cùng vọng lại những thanh âm của thời gian.