An ninh lương thực Vùng Vịnh trước viễn cảnh El Nino quay trở lại

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu vẫn đang phải đối mặt với nhiều bất ổn địa chính trị và đứt gãy chuỗi cung ứng, giới chuyên gia cảnh báo El Nino quay trở lại sẽ làm gia tăng sức ép đối với thị trường lương thực thế giới, đặc biệt tại các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu thực phẩm như khu vực Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC).

Chuyên trang phân tích kinh tế vùng Vịnh AGBI dẫn các báo cáo khoa học cho biết, El Nino có khả năng xuất hiện từ giữa năm 2026 và kéo dài sang năm 2027. Mặc dù chưa thống nhất về mức độ, song các nhà khoa học cho rằng, ngay cả một đợt El Nino ở mức trung bình cũng có thể gây ra những tác động nghiêm trọng hơn trước đây do nhiệt độ toàn cầu đã tăng lên đáng kể.

Những đợt El Nino trước đây từng gây hạn hán, lũ lụt và nắng nóng cực đoan tại nhiều khu vực cùng lúc, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp và nguồn cung lương thực. Đợt El Nino gần nhất hình thành trong năm 2023 và được cho là một trong những nguyên nhân góp phần đẩy nhiệt độ toàn cầu lên mức cao kỷ lục.

Đối với các nước GCC, thách thức đặc biệt lớn do khu vực này hiện phải nhập khẩu khoảng 85% nhu cầu lương thực. Nếu El Nino quay trở lại với cường độ mạnh, nhiều trung tâm sản xuất nông nghiệp quan trọng trên thế giới có thể đồng thời chịu tác động tiêu cực, làm gia tăng nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và đẩy giá lương thực tăng cao.

Các chuyên gia cảnh báo sản lượng lúa mì tại một số khu vực ở châu Á và Australia, sản lượng lúa gạo tại các quốc gia phụ thuộc vào gió mùa, hoạt động đánh bắt thủy sản ngoài khơi Peru, cũng như sản lượng đường, cà phê tại Mỹ Latinh và dầu cọ tại Đông Nam Á đều có thể bị ảnh hưởng.

Nguy cơ này xuất hiện trong bối cảnh hệ thống lương thực thế giới đang phải chịu nhiều sức ép xuất phát từ những bất ổn tại Trung Đông. Sự gián đoạn về nguồn cung nhiên liệu và phân bón, cùng với việc giá năng lượng tăng cao đã đẩy chi phí sản xuất và vận chuyển thực phẩm tăng lên đáng kể trên phạm vi toàn cầu.

Trong những năm gần đây, các nước GCC đã đẩy mạnh đầu tư nhằm nâng cao khả năng chống chịu trước các cú sốc nguồn cung. Nhiều quỹ đầu tư quốc gia đã mua lại tài sản nông nghiệp ở nước ngoài, mở rộng kho dự trữ chiến lược và đầu tư vào hệ thống logistics, bảo quản thực phẩm cũng như công nghệ nông nghiệp hiện đại. Tuy nhiên, những biện pháp này khó có thể loại bỏ hoàn toàn rủi ro khi an ninh lương thực của khu vực vẫn phụ thuộc nặng nề vào bên ngoài.

Các chuyên gia cho rằng, El Nino không chỉ là lời cảnh báo về rủi ro khí hậu. Hiện tượng thời tiết cực đoan này còn cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng các hệ thống lương thực có khả năng chống chịu cao hơn trong bối cảnh thế giới đang phải đối mặt đồng thời với những thách thức về khí hậu, địa chính trị và chuỗi cung ứng.