An ninh mạng đối với doanh nghiệp: Năng lực cạnh tranh trong môi trường số

Đây là cách nhìn nhận sai lầm của nhiều doanh nghiệp hiện nay. Vì vậy, các chuyên gia cho rằng, để nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường số, các doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn kịch bản ứng phó với các tình huống liên quan đến an ninh mạng.

Các chuyên gia tham gia diễn đàn “Tương lai số an toàn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa” do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia tổ chức, ngày 15-4. Ảnh: Thanh Hà

Tội phạm mạng chuyển hướng sang doanh nghiệp nhỏ

Với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, dữ liệu khách hàng, thông tin nhân sự, hồ sơ giao dịch hay dữ liệu vận hành đều là những tài sản vô hình nhưng có giá trị sống còn. Song dữ liệu đã, đang trở thành đích ngắm cuối cùng của tội phạm mạng. Khi xảy ra sự cố lộ, lọt dữ liệu, thiệt hại không chỉ dừng ở tổn thất tài chính, gián đoạn hoạt động hay mất uy tín thương hiệu, mà còn có thể kéo theo rủi ro pháp lý.

Theo phân tích của chuyên gia Ngô Tuấn Anh (Hiệp hội An ninh mạng quốc gia), sai lầm đầu tiên và khá phổ biến của nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa là khi cho rằng, đơn vị mình quá nhỏ để bị tấn công, dữ liệu của đơn vị mình không có gì quý giá. Điều này dẫn đến thiếu sự chuẩn bị ứng phó với hành vi tấn công mạng. Trong khi đó, kết quả nghiên cứu của tạp chí Cybercrime Magazine, có tới 60% doanh nghiệp nhỏ và vừa trên toàn cầu phải đóng cửa trong 6 tháng sau khi bị tấn công mã hóa dữ liệu đòi tiền chuộc (ransomware), có nghĩa là chỉ một cuộc tấn công mạng nhưng có thể dẫn đến chuyện một doanh nghiệp ngừng hoạt động. Còn số liệu khảo sát của Hiệp hội An ninh mạng quốc gia năm 2025, có tới 52% doanh nghiệp và tổ chức tại Việt Nam đã từng bị tấn công mạng, gây ra tổn hại thực tế.

Tổng Giám đốc Công ty cổ phần An toàn thông tin CyRadar Nguyễn Minh Đức cho biết, hầu hết các cuộc tấn công mạng từ đầu năm 2026 đến nay đều nhằm vào các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Sở dĩ tội phạm mạng chuyển hướng sang nhằm vào khối này vì nhiều doanh nghiệp chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc bảo vệ dữ liệu cũng như chưa quan tâm đầu tư cho an toàn, an ninh mạng…

Với góc độ nghiên cứu, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (Ban Chính sách, chiến lược Trung ương) Nguyễn Hoa Cương cho rằng, các doanh nghiệp ngày càng hiểu rõ về tầm quan trọng của chuyển đổi số. Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp đang phải đối mặt với các rào cản vẫn còn lớn, như: hạn chế về tài chính, công nghệ, nhân lực…

An ninh mạng là điều kiện nền tảng

Thiệt hại do tấn công mạng không chỉ nằm ở khía cạnh tài chính, mà còn tác động trực tiếp đến khả năng vận hành, uy tín doanh nghiệp và sự tồn tại lâu dài của tổ chức. Một cuộc tấn công nếu không được phát hiện, xử lý và khắc phục kịp thời hoàn toàn có thể đẩy doanh nghiệp vào khủng hoảng. Thực tế nhiều doanh nghiệp, tổ chức tại Việt Nam đã từng bị tấn công mạng gây tổn hại nghiêm trọng…

Đưa ra giải pháp bảo đảm an ninh mạng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, theo chuyên gia Ngô Tuấn Anh (Hiệp hội An ninh mạng quốc gia), doanh nghiệp trước tiên cần thay đổi tư duy, từ không nghĩ mình là mục tiêu của tin tặc sang trạng thái luôn sẵn sàng trước nguy cơ bị tấn công. Trong đó, doanh nghiệp cần ưu tiên hai nguyên tắc quan trọng là kiểm soát truy cập và sao lưu dữ liệu. Mỗi một doanh nghiệp không nên mặc định tin cậy tuyệt đối với bất kỳ người dùng hay thiết bị nào, kể cả ở bên trong hệ thống nội bộ. Việc kiểm soát quyền truy cập, theo dõi bất thường và siết chặt các kênh có nguy cơ làm rò rỉ dữ liệu là yêu cầu rất quan trọng. Song song với đó, doanh nghiệp cần có phương án sao lưu dữ liệu (backup) bài bản để bảo đảm khả năng phục hồi khi sự cố xảy ra.

Ngoài ra, do nguồn lực và nhân sự cho nhiệm vụ an ninh mạng còn hạn chế, nên khối doanh nghiệp nhỏ và vừa nên cân nhắc sử dụng các dịch vụ bảo mật thuê ngoài, kết hợp với giải pháp bảo vệ thiết bị đầu cuối, chống thất thoát dữ liệu và lưu trữ an toàn. Đây là hướng đi phù hợp để doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng thủ mà vẫn bảo đảm tính khả thi trong tổ chức thực hiện.

Tổng Giám đốc Công ty cổ phần An toàn thông tin CyRadar Nguyễn Minh Đức cho rằng, doanh nghiệp nhỏ và vừa cần tiếp cận bài toán an ninh mạng trên ba trụ cột. Thứ nhất là con người, gồm cả lãnh đạo và đội ngũ nhân sự vận hành hằng ngày, bởi rất nhiều rủi ro xuất phát từ chính hành vi của người dùng. Thứ hai là quy trình, bởi nếu không có quy trình kiểm soát, xác minh và vận hành rõ ràng, doanh nghiệp rất dễ phát sinh sơ hở trong quá trình sử dụng dữ liệu và hệ thống số. Thứ ba là công nghệ, với yêu cầu không phải đầu tư dàn trải, mà lựa chọn các giải pháp đơn giản, tinh gọn nhưng đủ khả năng bảo vệ hệ thống ở mức cần thiết.

Ở môi trường số, an ninh mạng không còn phân biệt ranh giới địa lý hay quy mô doanh nghiệp. Dữ liệu của doanh nghiệp hôm nay có thể chưa được nhìn nhận là quan trọng, nhưng nếu hệ thống bị xâm nhập và mã độc âm thầm “nằm vùng”, đến khi doanh nghiệp phát triển lớn hơn, có thương hiệu hơn, hoạt động kinh doanh giá trị hơn, thì chính lúc đó rủi ro sẽ bộc lộ rõ nét. Do vậy, cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa cần nhìn nhận đúng bản chất của an ninh mạng trong kỷ nguyên số không còn là một hạng mục kỹ thuật đứng bên lề vận hành, mà là điều kiện nền tảng để doanh nghiệp phát triển an toàn, có trách nhiệm và bền vững.