An toàn pin sạc dự phòng - từ xây dựng tiêu chuẩn đến phát triển hệ thống an toàn
Trong giai đoạn mới, cùng với sự phát triển của công nghệ, Việt Nam hướng tới chủ động chuẩn bị tiêu chuẩn cho những lĩnh vực mới, ưu tiên xây dựng tiêu chuẩn cho các lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển đất nước.
Các tiêu chuẩn phục vụ công nghệ chiến lược, năng lượng sạch, lưu trữ năng lượng, hạ tầng sạc xe điện, pin sạc dự phòng... bởi giá trị cuối cùng của tiêu chuẩn là sự an toàn cho người sử dụng.
Xây dựng tiêu chuẩn quốc gia về an toàn pin sạc dự phòng
Ông Trần Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết: Hiện Việt Nam đang Việt Nam đang nghiên cứu, xây dựng tiêu chuẩn quốc gia về an toàn pin sạc dự phòng. Việc xây dựng tiêu chuẩn không phải là thêm một hàng rào để làm khó doanh nghiệp, thị trường mà tiêu chuẩn để giúp doanh nghiệp làm đúng hơn, làm tốt hơn và an toàn hơn, đồng thời giúp cơ quan quản lý biết để quản lý cũng như giúp tổ chức thử nghiệm biết để đánh giá và cuối cùng là người tiêu dùng mua và sử dụng được sản phẩm cuối cùng, đó là giá trị cuối cùng của tiêu chuẩn.
Theo ông Trần Đăng Khoa, không chỉ đơn giản là một chiếc pin sạc dự phòng mà cần bảo đảm an toàn cho những sản phẩm công nghệ sử dụng pin sạc dự phòng đang ngày càng đi sâu vào cuộc sống và an toàn không nên bắt đầu từ sản phẩm gặp sự cố mà an toàn phải bắt đầu từ lúc sản phẩm được thiết kế. Hiện Việt Nam đang thúc đẩy nghiên cứu, xây dựng tiêu chuẩn quốc gia về an toàn pin sạc dự phòng trên cơ sở tiếp cận tiêu chuẩn UL2056 – Bộ tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật quốc tế được thiết kế đặc biệt dành riêng cho các sản phẩm pin sạc dự phòng. Phó Chủ tịch Trần Đăng Khoa cho rằng, đây là hướng đi cần thiết giúp Việt Nam kế thừa các tiêu chuẩn, phương pháp thử và kinh nghiệm quốc tế đã được tích lũy qua nhiều năm, đồng thời nghiên cứu, điều chỉnh để phù hợp với điều kiện thực tiễn Việt Nam.
Bà Đoàn Thanh Vân, Trưởng phòng Tiêu chuẩn Điện và Điện tử (Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam) cho biết: Viện đang trong quá trình xây dựng dự thảo “Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) về pin sạc dự phòng” và xây dựng TCVN cho pin sạc dự phòng trên cơ sở chấp nhận hoàn toàn tiêu chuẩn ANSI/CAN/UL 2056:2025. Dự thảo tập trung phòng ngừa nguy cơ cháy, nổ thông qua các yêu cầu về kết cấu, linh kiện, kiểm soát an toàn điện và nhiệt, độ bền cơ học, ghi nhãn và hướng dẫn sử dụng. Các phép thử như ngắn mạch, sạc quá mức, quá tải, nén, uốn và thả rơi được đề cập nhằm đánh giá toàn diện mức độ an toàn của sản phẩm, góp phần bảo vệ người tiêu dùng. Bà Đoàn Thanh Vân cho rằng, xu hướng tiêu chuẩn quốc tế và kinh nghiệm áp dụng tiêu chuẩn UL 2056 tại Việt Nam được chuyển hóa thành các hoạt động thiết thực trong xây dựng, áp dụng tiêu chuẩn và kiểm soát chất lượng sản phẩm. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý an toàn pin sạc dự phòng, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy môi trường sản xuất, kinh doanh an toàn, bền vững tại Việt Nam.
Trong quá trình Việt Nam xây dựng dự thảo, ông Kolin Low, Giám đốc khu vực cấp cao Tổ chức UL Standards & Engagement (ULSE) chia sẻ về Tiêu chuẩn UL đối với pin sạc dự phòng và giới thiệu Tiêu chuẩn UL2056 – tiêu chuẩn an toàn chuyên biệt dành cho pin sạc dự phòng, đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng trong việc đảm bảo an toàn cho sạc dự phòng đối với người tiêu dùng và cơ quan quản lý cũng như vai trò của tiêu chuẩn trong sàng lọc sản phẩm không an toàn, bảo vệ người tiêu dùng và thúc đẩy cạnh tranh công bằng. ULSE nhấn mạnh việc tiếp tục hỗ trợ Việt Nam nghiên cứu, xây dựng tiêu chuẩn quốc gia đối với pin sạc dự phòng trên cơ sở tiếp cận tiêu chuẩn UL 2056.
Hướng tới phát triển an toàn hệ thống
Đối với việc xây dựng tiêu chuẩn quốc gia về an toàn pin sạc dự phòng trên cơ sở tiếp cận tiêu chuẩn UL2056, ông Neil Catajay, Cục trưởng Cục Tiêu chuẩn Philippines nhấn mạnh đến việc phát triển an toàn. Thực tế nhiều sự cố liên quan đến sản phẩm pin sạc dự phòng được ghi nhận trong nước và quốc tế, vì vậy, tháng 8/2025, Philippines đã đưa UL 2056 vào hệ thống tiêu chuẩn quốc gia với tên gọi PNS UL 2056:2025. Năm 2026, Philippines tiếp tục áp dụng PNS UL 2743:2026 đối với bộ nguồn di động. Quá trình xây dựng tiêu chuẩn có sự tham gia của nhiều bên gồm cơ quan quản lý, tổ chức kiểm nghiệm, doanh nghiệp, hiệp hội nghề nghiệp, giới nghiên cứu và người tiêu dùng để việc phát triển pin sạc dự phòng đảm bảo an toàn nhất.
Bên cạnh việc áp dụng tiêu chuẩn, Philippines đang triển khai quy định chứng nhận sản phẩm bắt buộc đối với pin sạc dự phòng và bộ nguồn di động, sản phẩm thuộc diện điều chỉnh phải có dấu chứng nhận PS đối với hàng sản xuất trong nước hoặc nhãn ICC đối với hàng nhập khẩu trước khi phân phối trên thị trường. Quy định hướng tới bảo đảm chất lượng, an toàn cho người tiêu dùng và ngăn chặn sản phẩm không đạt chuẩn lưu thông, do đó cũng cần nâng cao nhận thức đối với người tiêu dùng trong quá trình sử dụng để đảm bảo an toàn.
Ông Trần Đăng Khoa, Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng quốc gia nhấn mạnh: Tiêu chuẩn quốc gia về an toàn pin sạc dự phòng trên cơ sở tiếp cận tiêu chuẩn UL2056 nhưng phải phù hợp với Việt Nam bởi không phải cứ tiêu chuẩn nước ngoài tốt thì đưa nguyên vào Việt Nam áp dụng và không phải cứ tiêu chuẩn Việt Nam phải xây dựng từ đầu với con số 0 mà việc xây dựng tiêu chuẩn cần tìm được điểm gặp nhau giữa Việt Nam và quốc tế để tạo hiệu quả trong thực tiễn phát triển công nghệ hướng tới mục tiêu thời gian tới, những chiếc pin sạc dự phòng bán trên thị trường Việt Nam an toàn hơn khi có TCVN.
Phó Chủ tịch Trần Đăng Khoa chia sẻ, khi tiêu chuẩn an toàn làm tốt công việc của nó, người tiêu dùng gần như không bao giờ biết nó tồn tại, bởi họ chỉ cắm pin sạc dự phòng vào điện thoại và dùng. Nhưng khi xảy ra cháy, nổ... thì lại là vấn đề của sản xuất và tiêu chuẩn. Do vậy, thành công của công tác tiêu chuẩn hóa chính là để những sự cố không bao giờ xảy ra. Thực tế, một viên pin là chuyện của một thiết bị nhưng hàng nghìn, hàng vạn viên pin kết nối với nhau trong một hệ thống lớn, đặt cạnh nhà máy, khu dân cư, trạm điện hay công trình quan trọng đó lại là câu chuyện về hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) và vấn đề an toàn trong phát triển hệ thống.
Lãnh đạo Ủy ban Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng quốc gia nhấn mạnh: Đối với hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin, cần hiểu rõ một chuỗi sự việc có thể xảy ra từ vấn đề nhỏ trong một cell pin đến mất kiểm soát nhiệt rồi lan sang các cell khác, lan trong module, hệ thống và trở thành sự cố mà lực lượng ứng phó rất khó kiểm soát. Lúc này vai trò của đảm bảo tiêu chuẩn rất quan trọng bởi tiêu chuẩn suy cho cùng là biến những hiểu biết về rủi ro thành yêu cầu ngăn ngừa cụ thể để đảm bảo an toàn trong thực tế.
Việt Nam đứng trước sự phát triển của công nghệ và năng lượng bằng pin còn sử dụng nhiều hơn trong những năm tới. Vì vậy vấn đề tiêu chuẩn, an toàn phải đi trước một bước để đảm bảo vừa khai thác lợi ích của công nghệ, vừa kiểm soát được rủi ro của công nghệ.


