Ấn tượng Tuyền Châu, nơi khởi nguồn 'Con đường tơ lụa trên biển'

“Thủ đô văn hóa Đông Á” đầu tiên

Thành phố Tuyền Châu nằm ở khu vực duyên hải Đông Nam tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc. Dân số thường trú khoảng 9 triệu người, diện tích đất liền và vùng biển đều đạt 11 nghìn km2. Nơi đây có khí hậu ôn hòa, thuộc kiểu khí hậu gió mùa cận nhiệt đới hải dương. Tuyền Châu là một trong những điểm khởi đầu quan trọng của “Con đường tơ lụa trên biển” thời cổ đại, là một trong 24 thành phố lịch sử văn hóa đầu tiên được Quốc vụ viện Trung Quốc công bố là “Thủ đô văn hóa Đông Á” đầu tiên.

Vào thời Tống - Nguyên, cảng Thích Đồng tại đây đã được mệnh danh là cảng biển lớn nhất phương Đông, giao thương với hơn 100 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tháng 7/2021, UNESCO đã đưa Tuyền Châu vào danh sách Di sản thế giới nhờ vai trò lịch sử “Trung tâm thương mại hàng hải thế giới thời Tống - Nguyên của Trung Quốc”.

Tuyền Châu có hệ thống Di sản văn hóa phi vật thể phong phú: Hiện có 8 di sản văn hóa phi vật thể cấp thế giới, 36 di sản cấp quốc gia, 44 đơn vị bảo tồn di tích văn hóa cấp quốc gia, và là thành phố duy nhất tại Trung Quốc sở hữu cả ba loại hình di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO.

Đây cũng là thành phố có nhiều Hoa kiều nhất Trung Quốc. Có khoảng 10 triệu người gốc Tuyền Châu hiện đang sinh sống và làm việc tại 170 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, chiếm gần 1/6 tổng số người Hoa kiều trên toàn cầu.

Tuyền Châu cũng có nền kinh tế tư nhân phát triển vô cùng mạnh mẽ. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của thành phố năm 2024 đạt 1,31 nghìn tỷ NDT (khoảng 156,9 tỷ Euro), nằm trong top 10 thành phố công nghiệp hàng đầu quốc gia.

Tuyền Châu sở hữu chín cụm ngành công nghiệp quy mô nghìn tỷ NDT bao gồm: Dệt may, giày da, hóa dầu, điện tử tin học, thiết bị cơ khí, vật liệu xây dựng nội thất, đồ ăn thức uống, sản phẩm thủ công mỹ nghệ, giấy và in ấn, cùng với ngành du lịch văn hóa cũng đạt quy mô trên nghìn tỷ NDT. Khi còn công tác tại tỉnh Phúc Kiến, Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã bảy lần đến khu vực Tấn Giang (thuộc thành phố Tuyền Châu) để khảo sát, nghiên cứu và đúc kết, đề xuất “Kinh nghiệm Tấn Giang”.

“Dám đi đầu thiên hạ”

Tọa lạc ở bờ biển phía Đông Nam của tỉnh Phúc Kiến, Tấn Giang (thuộc thành phố Tuyền Châu) được xem là một trong những hình mẫu tiêu biểu cho thành công của công cuộc cải cách mở cửa tại Trung Quốc. Trước năm 1978, đây vốn là một huyện nông nghiệp nghèo, với GDP bình quân đầu người và thu nhập bình quân đầu người đều thấp hơn mức trung bình cả nước.

Tuy nhiên, nhờ nắm bắt cơ hội từ làn sóng cải cách mở cửa, phát huy lợi thế về vị trí địa lý, nguồn nhân lực cùng truyền thống văn hóa “dám đi đầu thiên hạ”, Tấn Giang đã mạnh dạn phá bỏ những ràng buộc của cơ chế kinh tế kế hoạch, thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân và từng bước hình thành mô hình phát triển được gọi là “Kinh nghiệm Tấn Giang”.

“Nhân dân Tấn Giang trong lịch sử đã dám đánh đổi, thích phấn đấu, giỏi xoay sở và dám đi đầu thiên hạ” - Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

Cốt lõi của “Kinh nghiệm Tấn Giang” là xử lý hài hòa năm mối quan hệ lớn, bao gồm giữa kinh tế hữu hình và vô hình, giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp vừa và nhỏ, giữa công nghệ cao và ngành nghề truyền thống, giữa công nghiệp hóa và đô thị hóa, cũng như giữa phát triển kinh tế thị trường và xây dựng chính quyền phục vụ.

Đồng thời, địa phương này luôn kiên trì sáu nguyên tắc phát triển, trong đó gồm lấy phát triển lực lượng sản xuất làm mục tiêu trọng tâm, phát triển kinh tế theo định hướng thị trường, phát huy tinh thần khởi nghiệp, đề cao chữ tín, tận dụng lợi thế địa phương và nâng cao vai trò định hướng, hỗ trợ của chính quyền.

Trải qua hơn bốn thập kỷ phát triển, “Kinh nghiệm Tấn Giang” không chỉ trở thành động lực cho sự tăng trưởng của địa phương mà còn được xem là một mô hình thực tiễn tiêu biểu về phát triển kinh tế và hiện đại hóa ở Trung Quốc. Trên tinh thần đó, Bảo tàng Kinh nghiệm Tấn Giang là bảo tàng chuyên đề đầu tiên tại Trung Quốc giới thiệu một cách có hệ thống về “Kinh nghiệm Tấn Giang”.

Bảo tàng bám sát mạch phát triển của “Kinh nghiệm Tấn Giang”, trưng bày toàn diện quá trình thực tiễn và tư duy lý luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch Tập Cận Bình khi đúc kết và đề xuất “Kinh nghiệm Tấn Giang” năm xưa, cũng như những thành tựu rực rỡ mà Tấn Giang đã đạt được trong việc thực hành và phát triển mô hình này.

Đồng thời, lý giải hàm ý sâu sắc của “Kinh nghiệm Tấn Giang”, khẳng định ý nghĩa chỉ đạo của “Kinh nghiệm Tấn Giang” trong thời đại mới.

Bảo tàng lấy trục thời gian làm mạch chính, sử dụng hình ảnh, chữ viết, video làm phương tiện trưng bày chủ yếu, thông qua các thủ pháp như ôn lại phim tư liệu, hình ảnh quý giá, trưng bày hiện vật và tái hiện bối cảnh, kể lại một cách toàn diện quá trình hình thành và phát triển của mô hình phát triển trên.

Niềm tự hào của công nghiệp thể thao Trung Quốc

Điểm dừng chân tiếp theo trong chuyến hành trình của đoàn là Công ty TNHH Sản phẩm thể thao ANTA (ANTA Sports). Từ một xưởng sản xuất giày nhỏ tại thành phố Tấn Giang, ANTA đã vươn lên trở thành một trong những tập đoàn hàng thể thao lớn nhất thế giới và là niềm tự hào của ngành công nghiệp thể thao Trung Quốc.

Được doanh nhân Đinh Thế Trung (Ding Shizhong) thành lập năm 1991, ANTA bước đi những bước đầu tiên trong bối cảnh Tấn Giang đang bùng nổ tinh thần khởi nghiệp nhờ làn sóng cải cách mở cửa. Được mệnh danh là “Thủ đô da giày của Trung Quốc”, Tấn Giang cũng là nơi khai sinh các thương hiệu tỷ USD.

Tận dụng lợi thế đó, ANTA từng bước chuyển mình từ một doanh nghiệp gia công truyền thống sang xây dựng thương hiệu riêng, mở rộng mạng lưới bán lẻ trên toàn quốc và Công ty TNHH Sản phẩm thể thao ANTA (ANTA Sports) đã được niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hongkong (Trung Quốc) vào năm 2007.

Năm 2009, ANTA mua lại quyền kinh doanh thương hiệu FILA tại Trung Quốc, sau đó tiếp tục thâu tóm hoặc đầu tư vào nhiều thương hiệu quốc tế như Descente, Kolon Sport và đặc biệt là Amer Sports - Tập đoàn sở hữu các thương hiệu nổi tiếng toàn cầu như Arc'teryx, Salomon và Wilson.

Đến năm 2024, doanh thu toàn hệ sinh thái ANTA lần đầu tiên vượt mốc 100 tỷ NDT, trong khi thị phần tại Trung Quốc đạt 23%, giữ vị trí số một trong nước ba năm liên tiếp.

Từ một doanh nghiệp địa phương của Tấn Giang, giờ đây, ANTA được xem là tập đoàn hàng thể thao lớn thứ ba thế giới theo doanh thu, chỉ đứng sau Nike và Adidas, đồng thời là một trong những minh chứng tiêu biểu nhất cho sự vươn lên của các thương hiệu Trung Quốc trên thị trường toàn cầu.

Hải cảng sôi động thời cổ đại

Bảo tàng Lịch sử Giao thông hàng hải Tuyền Châu là bảo tàng chuyên đề phản ánh giao thông hàng hải thời cổ đại, “Con đường tơ lụa trên biển”, cũng như các hoạt động giao lưu kinh tế, văn hóa phát sinh từ đó.

Lấy lịch sử của cảng Thích Đồng (tức Zaytun, tên gọi khác của Tuyền Châu) - cảng biển lớn nhất phương Đông thời Trung Cổ làm trục chính, với những hiện vật giao thông hàng hải phong phú và độc đáo, Bảo tàng đã tái hiện một cách sinh động nền văn minh đại dương lâu đời và rực rỡ của Trung Quốc cổ đại.

Qua đó, ca ngợi khí phách dũng cảm chinh phục biển cả của người dân Trung Quốc, đồng thời trưng bày những cống hiến to lớn của dân tộc Trung Hoa trong việc mở ra “Con đường tơ lụa trên biển” cho nhân loại, cũng như nhiều phát minh vĩ đại về kỹ thuật hàng hải và đóng tàu.

Bảo tàng hiện có các Triển lãm cố định như: “Tuyền Châu: Trung tâm thương mại hàng hải thế giới thời Tống - Nguyên”, “Nhà trưng bày thuyền cổ vịnh Tuyền Châu” (hiện đang trong quá trình trùng tu nên tạm thời đóng cửa), “Nhà trưng bày văn bia tôn giáo Tuyền Châu”, “Thế giới thuyền bè Trung Hoa”, “Nhà trưng bày người Arab - Ba Tư tại Tuyền Châu” và một Triển lãm mở cửa theo yêu cầu đặt trước có tên “Bảo tàng sưu tập Trang Hanh Đại”.

Các phòng trưng bày của Bảo tàng hiện còn lưu giữ rất nhiều bảo vật nổi tiếng thế giới. Ngoài con thuyền từ đời Tống có niên đại sớm nhất và kích thước lớn nhất từng được phát hiện tại Trung Quốc cùng vô số hiện vật được khai quật theo thuyền, còn có hàng chục chiếc neo cổ bằng gỗ, sắt, đá; hàng trăm bia đá Hồi giáo, Cựu ước, Ấn Độ giáo thời Tống - Nguyên; đồ gốm sứ xuất khẩu qua nhiều thời kỳ; hơn 160 chiếc mẫu thuyền đại diện cho các vùng biển và các triều đại trong lịch sử Trung Quốc; cùng vô số hiện vật phản ánh văn hóa dân gian về giao thông hàng hải.

Từ bến cảng sầm uất từng kết nối Trung Hoa với thế giới trên “Con đường tơ lụa trên biển” hơn nghìn năm trước, đến trung tâm kinh tế năng động và mô hình phát triển nổi tiếng mang tên “Kinh nghiệm Tấn Giang”, Tuyền Châu hôm nay cho thấy sự giao thoa hài hòa giữa truyền thống và hiện đại. Thành phố “ôm ấp” những dấu ấn lịch sử, văn hóa quý giá của một thương cảng quốc tế thời cổ đại, nhưng cũng không ngừng đổi mới để trở thành một trong những đầu tàu phát triển của tỉnh Phúc Kiến và Trung Quốc.

Đặt chân tới Tuyền Châu để khám phá một vùng đất giàu bản sắc văn hóa và lịch sử, để được tận mắt chứng kiến những thành tựu phát triển kinh tế, công nghiệp và đổi mới sáng tạo của địa phương. Từ đó, góp phần tăng cường hiểu biết lẫn nhau giữa nhân dân hai nước, mở ra thêm những góc nhìn về tiềm năng hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, du lịch và giao lưu nhân dân giữa Việt Nam và Trung Quốc trong thời gian tới.

Chuyến thăm của đoàn phóng viên báo chí và KOL Việt Nam nằm trong khuôn khổ hoạt động do Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam phối hợp với Sở Ngoại vụ tỉnh Phúc Kiến tổ chức từ ngày 8-12/6 nhằm thực hiện nhận thức chung quan trọng của Lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước và nằm trong khuôn khổ các hoạt động của Năm Hợp tác Du lịch Việt Nam - Trung Quốc.

Chương trình bao gồm các hoạt động thăm và trao đổi tại các thành phố như: Hạ Môn, Tuyền Châu, Phúc Châu và nhiều địa điểm khác tại tỉnh Phúc Kiến. Tại đây, đoàn đã làm việc với các cơ quan báo chí, doanh nghiệp công nghệ cao, cộng đồng địa phương và tham quan các địa danh du lịch nổi tiếng.

Năm nay cũng đánh dấu 105 năm thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc (1921-2026), do đó chuyến đi không chỉ là dịp tìm hiểu những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của Phúc Kiến sau gần nửa thế kỷ cải cách mở cửa, mà còn giúp các nhà báo Việt Nam có cái nhìn trực quan hơn về sự chuyển biến sâu sắc của Trung Quốc trong tiến trình hiện đại hóa đất nước.