ANAO: Yêu cầu cải cách quản trị hạ tầng nghiên cứu

NCRIS cung cấp các tài sản và dịch vụ nghiên cứu cốt lõi cho các trường đại học và tổ chức khoa học công nghệ. Ảnh: ST

Điểm nghẽn trong quản lý và phân bổ nguồn lực

NCRIS được xem là một cấu phần quan trọng trong hệ sinh thái nghiên cứu và đổi mới sáng tạo của Australia, cung cấp các tài sản và dịch vụ nghiên cứu cốt lõi cho các trường đại học và tổ chức khoa học công nghệ. Chương trình có tổng ngân sách dự kiến khoảng 5 tỷ Đô-la Australia trong giai đoạn từ năm 2004-2005 đến 2028-2029, tập trung hỗ trợ các dự án hạ tầng nghiên cứu quy mô lớn vượt quá khả năng tự đầu tư của một tổ chức đơn lẻ.

Tuy nhiên, trong báo cáo đánh giá hiệu quả hoạt động số 30 giai đoạn 2025-2026 về công tác quản lý của Bộ Giáo dục Australia đối với NCRIS, ANAO kết luận công tác quản lý chiến lược của Bộ Giáo dục hiện mới chỉ đạt hiệu quả một phần và cần được cải thiện để bảo đảm tính hiệu quả, hiệu lực và kinh tế trong sử dụng nguồn lực công.

Theo báo cáo, Bộ Giáo dục đã xây dựng được hệ thống lập kế hoạch tương đối đầy đủ thông qua các lộ trình phát triển 5 năm và các kế hoạch đầu tư định kỳ. Dù vậy, việc triển khai Lộ trình 2021 cho thấy nhiều điễm nghẽn về định hướng chiến lược.

ANAO nhận định các kế hoạch đầu tư gần đây chưa thể hiện rõ vai trò định hướng dài hạn trong phân bổ nguồn vốn đối với các khoản tài trợ đóng và không cạnh tranh. Nghiêm trọng hơn, quy trình đánh giá và phê duyệt tài trợ trong giai đoạn 2022–2025 chưa tuân thủ đầy đủ các Nguyên tắc và Quy định Tài trợ của Cộng đồng Thịnh vượng chung (CGRPs).

Những tồn tại được chỉ ra bao gồm việc áp dụng thêm các tiêu chí ngoài hướng dẫn chính thức, thiếu hồ sơ chứng minh yếu tố “hiệu quả hoạt động” trong quá trình đánh giá, cũng như việc cung cấp thông tin tư vấn chưa đầy đủ cho cấp có thẩm quyền phê duyệt. Theo ANAO, các hạn chế này đã ảnh hưởng đến tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của một chương trình sử dụng nguồn ngân sách lớn.

Báo cáo cũng đề cập đến các cơ chế bảo đảm tính thanh liêm trong quản lý chương trình. Mặc dù việc kê khai và giám sát xung đột lợi ích đã được cải thiện từ giữa năm 2025, các biện pháp này vẫn chưa được triển khai đồng bộ và triệt để trên toàn bộ quy trình quản lý.

Tăng cường đánh giá hiệu quả

Ngoài những vấn đề trong phân bổ nguồn lực, ANAO cho rằng công tác đo lường và đánh giá kết quả của chương trình cũng còn nhiều bất cập. Hiện nay, Bộ Giáo dục đã thiết lập cơ chế yêu cầu các đơn vị thụ hưởng báo cáo định kỳ 6 tháng một lần. Tuy nhiên, hệ thống chỉ số hiệu suất cốt lõi (KPI) được đánh giá là chưa liên kết trực tiếp với mục tiêu tài trợ tổng thể và chưa gắn kết chặt chẽ với các định hướng trong lộ trình chiến lược.

Một vấn đề đáng chú ý khác là cơ quan quản lý mới chủ yếu tiếp nhận và tổng hợp số liệu do các đơn vị thụ hưởng cung cấp mà chưa xây dựng các quy trình xác minh nhằm bảo đảm tính chính xác của dữ liệu hiệu suất. Điều này làm giảm khả năng đánh giá khách quan kết quả thực hiện chương trình.

Theo ANAO, việc chưa có phương pháp luận đánh giá tổng thể khi kết thúc từng lộ trình cũng khiến Bộ Giáo dục gặp khó khăn trong việc chứng minh bằng định lượng rằng các mục tiêu ưu tiên quốc gia có thực sự đạt được hay không.

Dù vậy, báo cáo ghi nhận những nỗ lực của Bộ Giáo dục trong việc cải thiện tính minh bạch thông qua việc công bố nhiều thông tin và dữ liệu hiệu suất chi tiết hơn so với trước đây trong các báo cáo thường niên giai đoạn 2024-2025.

Trên cơ sở các phát hiện kiểm toán, ANAO đưa ra 3 nhóm kiến nghị trọng tâm nhằm nâng cao hiệu quả quản lý chương trình.

Trước hết, Bộ Giáo dục cần chuẩn hóa toàn diện quy trình đánh giá hồ sơ, bảo đảm mọi tiêu chí xét duyệt và định giá được công khai trong các hướng dẫn tài trợ. Cơ quan này cũng cần bảo đảm việc phân bổ vốn phù hợp với các kế hoạch đầu tư đã được công bố và áp dụng các cơ chế kiểm thử thị trường để tối ưu hóa việc sử dụng ngân sách.

Bên cạnh đó, ANAO kiến nghị Bộ Giáo dục phối hợp với các bên liên quan xây dựng bộ chỉ số hiệu suất dùng chung, áp dụng phương pháp tiếp cận bảo đảm để xác thực dữ liệu báo cáo, đồng thời thực hiện đánh giá toàn diện khi kết thúc mỗi lộ trình chiến lược và công khai kết quả đánh giá.

Bộ Giáo dục Australia đã đồng ý với toàn bộ các kiến nghị, trong đó có một kiến nghị được đồng ý về mặt nguyên tắc. Theo đại diện Bộ, nhiều biện pháp khắc phục đã được cơ quan này chủ động triển khai từ năm 2025, bao gồm chuẩn hóa tài liệu đánh giá, tăng cường quản lý xung đột lợi ích và nâng cấp hệ thống lưu trữ hồ sơ.

Việc thực hiện đầy đủ các kiến nghị của ANAO được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng lực quản lý chương trình, bảo đảm tính liêm chính trong sử dụng ngân sách công và phát huy tối đa tiềm năng của hạ tầng nghiên cứu đối với đổi mới sáng tạo tại Australia./.

(Theo anao.gov.au)