Anh: Cảnh báo thiếu hụt nhân lực ngành xây dựng

Lực lượng lao động có tay nghề đóng vai trò quan trọng đối với ngành xây dựng Anh. Ảnh: Rossographer/Geograph Britain and Ireland, CC BY-SA 2.0.

Nhu cầu nhân lực vượt khả năng đáp ứng

Ngành xây dựng đóng vai trò thiết yếu đối với xã hội và nền kinh tế của Anh thông qua xây dựng, duy trì nhà ở và các cơ sở hạ tầng như trường học, đường bộ, bệnh viện.

Dự báo nhu cầu lao động xây dựng sẽ tăng đáng kể vào năm 2030, tháng 3/2025, Chính phủ công bố gói ngân sách ban đầu trị giá 625 triệu bảng Anh nhằm đào tạo và bổ sung tới 60.000 lao động xây dựng có tay nghề vào năm 2029. Gói chính sách gồm các sáng kiến khuyến khích sinh viên lựa chọn nghề nghiệp trong ngành xây dựng, nâng cao khả năng tìm việc, gia tăng các khóa đào tạo và tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong đào tạo, tuyển dụng.

Qua kiểm toán, NAO UK nhận thấy mô hình dự báo của Chính phủ đòi hỏi lực lượng lao động ngành xây dựng phải được mở rộng ở quy mô chưa từng có bởi nhiều cam kết của các Bộ, ngành phụ thuộc vào lao động có kỹ năng xây dựng. Mỗi Bộ, ngành đã tự ước tính nhu cầu nhân lực để thực hiện từng cam kết.

Thách thức càng lớn khi ngành xây dựng có tỷ lệ vị trí tuyển dụng khó lấp đầy cao nhất trong các ngành, lên tới 45% vào năm 2024. Theo NAO UK, gói sáng kiến được Bộ Tài chính phê duyệt dự kiến có thể cung cấp thêm tối đa 60.000 lao động, song không được thiết kế để giải quyết toàn bộ tình trạng thiếu hụt lao động của ngành xây dựng.

Thừa nhận vai trò quan trọng của người sử dụng lao động trong hệ thống đào tạo và phát triển kỹ năng, Bộ Giáo dục (DfE) và Bộ Lao động và Lương hưu (DWP) đã đàm phán với các Cơ quan Chiến lược do Thị trưởng đứng đầu (MSAs) về mục tiêu xây dựng kỹ năng trong lĩnh vực xây dựng tại địa phương. Trong quá trình này, DfE và DWP điều chỉnh phân tích về kết quả việc làm cần đạt được trên phạm vi toàn quốc; hiện giả định tỷ lệ người hoàn thành các khóa đào tạo sau đó có việc làm trong ngành xây dựng sẽ cao hơn đáng kể so với trước đây.

Tăng giám sát, chủ động điều chỉnh

NAO cho biết Chính phủ đã xây dựng gói hỗ trợ trong thời gian rất ngắn, dẫn đến sự chưa chắc chắn về những gì có thể triển khai và thời điểm triển khai. Tuy nhiên, trước khi phần lớn sáng kiến bắt đầu thực hiện, Chính phủ đã xây dựng khung giám sát tương đối rõ ràng để theo dõi kết quả, chi tiêu, rủi ro và các yếu tố phụ thuộc.

Từ tháng 3/2025, DfE bắt đầu báo cáo với Bộ Tài chính về tiến độ từng sáng kiến; tháng 4 thành lập Ban Chỉ đạo chương trình và từ tháng 5 bắt đầu xem xét tiến độ, rủi ro thông qua Ban Chỉ đạo danh mục các sáng kiến.

NAO UK cho biết, Chính phủ đã nhận thức được việc cần xác định rõ cách thức rà soát các giả định của gói hỗ trợ và phương án ưu tiên phân bổ nguồn lực. Việc xác định thứ tự ưu tiên phụ thuộc vào dữ liệu kịp thời, có chất lượng về chi tiêu và kết quả thực hiện để đánh giá hiệu quả từng sáng kiến. Theo đó, tháng 5/2026, Ban Chỉ đạo bắt đầu xem xét cách thức rà soát các giả định của toàn bộ gói hỗ trợ và cam kết rà soát tình hình chi tiêu.

Về cung cấp lao động có kỹ năng, Chính phủ đang mở rộng một số sáng kiến đã có kết quả tích cực. Theo đó, Chính phủ đã phân bổ 100 triệu bảng Anh cho Chương trình đào tạo kỹ năng chuyên sâu (Skills Bootcamps) và 75 triệu bảng Anh cho Chương trình các khóa học miễn phí phục vụ việc làm (Free Courses for Jobs), dự kiến hai sáng kiến lần lượt bổ sung 15.900 và 2.700 lao động cho ngành xây dựng.

Ngoài ra, Chính phủ cũng có kế hoạch mở rộng các chương trình thực tập tại doanh nghiệp dành cho sinh viên, với kỳ vọng khoảng 2/5 trong tổng số 60.000 lao động bổ sung sẽ đến từ sáng kiến này. Gói hỗ trợ đồng thời bao gồm các sáng kiến giải quyết hạn chế về cơ sở vật chất và nhân lực của các đơn vị đào tạo...

Quản lý hiệu quả các rủi ro

Từ kết quả kiểm toán, NAO UK kết luận Chính phủ cần quản lý hiệu quả các rủi ro nếu muốn đạt mục tiêu bổ sung tới 60.000 lao động xây dựng vào cuối nhiệm kỳ Quốc hội hiện tại. Kết quả vẫn chưa chắc chắn và phụ thuộc vào phản ứng của người lao động, cơ sở đào tạo và người sử dụng lao động trước nhu cầu nhân lực của ngành.

Ghi nhận Chính phủ đã xây dựng khung rõ ràng hơn và hệ thống dữ liệu tốt hơn để theo dõi, đánh giá kết quả toàn bộ gói chính sách, tuy nhiên, NAO UK cho rằng,Chính phủ cần rà soát các giả định ban đầu, sẵn sàng điều chỉnh thứ tự ưu tiên giữa các sáng kiến. Đồng thời, xây dựng phương pháp tiếp cận nhất quán, đầy đủ để đánh giá nhu cầu và nguồn cung lao động.

NAO UK kiến nghị DWP phối hợp với DfE tăng cường giám sát, tối đa hóa hiệu quả sử dụng ngân sách của gói hỗ trợ phát triển kỹ năng xây dựng; xem xét phương án ứng phó khi kết quả thấp hơn dự kiến, bao gồm dừng hoặc điều chỉnh sáng kiến và phân bổ lại kinh phí. Hai cơ quan cũng cần tăng tính minh bạch bằng cách công bố hằng năm những thông tin về nguồn kinh phí, hoạt động triển khai, tác động dự kiến đối với số lao động bổ sung và những trường hợp chưa có thông tin.

Đồng thời, NAO UK kiến nghị Bộ Nhà ở, Cộng đồng và Chính quyền địa phương, Bộ An ninh Năng lượng và Phát thải ròng bằng 0, Cơ quan Hạ tầng quốc gia và Chuyển đổi dịch vụ, Bộ Kinh doanh và Thương mại và Hội đồng Đào tạo ngành Xây dựng phối hợp xây dựng phương pháp tiếp cận cơ bản đối với việc mô hình hóa lực lượng lao động, bảo đảm các ước tính về nhu cầu nhân lực nhất quán, được cập nhật thường xuyên, phù hợp với thông lệ tốt nhất và xem xét nhiều kịch bản.

Cơ quan Skills England cũng được kiến nghị phối hợp với các Bộ, ngành liên quan đánh giá mức độ phù hợp giữa số lượng, trình độ và kỹ năng dự kiến của lực lượng lao động xây dựng mới gia nhập ngành sau khi đạt bằng cấp, chứng chỉ với những kỹ năng nghề nghiệp mà ngành xây dựng cần ở hiện tại và tương lai./.

Theo nao.org.uk