Anh hùng LLVT nhân dân Trần Hữu Bào - một mình tiêu diệt 78 lính thủy đánh bộ Mỹ

Trong không khí chuẩn bị kỷ niệm 51 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4-1975 / 30-4-2026), chúng tôi đến thăm Đại tá, cựu chiến binh, Anh hùng LLVT nhân dân Trần Hữu Bào tại phường Vinh Phú, tỉnh Nghệ An. Câu chuyện về cuộc đời binh nghiệp của ông như thước phim quay chậm.

Ông kể, đầu năm 1968, Khe Sanh - Hướng Hóa (Quảng Trị) trở thành tâm điểm, được cả thế giới chú ý, theo dõi, khi Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương quyết định mở Chiến dịch Đường 9 - Khe Sanh. Không chỉ đội ngũ cố vấn quân sự của Mỹ ở Sài Gòn, mà ngay cả những chuyên gia quân sự hàng đầu của nước Mỹ cũng bị “mất phương hướng” khi cho rằng sẽ có một “Điện Biên Phủ khác” ở Khe Sanh.

Anh hùng LLVT nhân dân Trần Hữu Bào xem lại tư liệu, hiện vật gắn bó với cuộc đời quân ngũ.

Thung lũng Khe Sanh nằm ở vùng rừng núi heo hút phía Tây Quảng Trị, được xác định là một trong những địa bàn chiến lược ở khu vực giáp ranh giới tuyến quân sự tạm thời. Năm 1966, tại khu vực Nam vĩ tuyến 17 đến Đường 9 - Khe Sanh, Mỹ đã cho xây dựng tuyến phòng thủ, lấy tên là hàng rào điện tử McNamara.

Ở vị trí “mỏ neo” khu vực ngã ba biên giới, Khe Sanh được định vị là một trong ba “mắt thần” của hàng rào điện tử McNamara, nơi Mỹ tập trung xây dựng một tập đoàn cứ điểm mạnh, gồm chi khu quân sự Hướng Hóa, cụm cứ điểm Làng Vây và sân bay Tà Cơn. Khu vực này được trang bị đầy đủ các loại vũ khí hiện đại, tối tân lúc bấy giờ, với nhiều hệ thống công sự dày đặc có sự yểm trợ bằng máy bay B52, cùng với đội quân tinh nhuệ, nhằm cắt đứt tuyến chi viện của ta trên tuyến đường mòn Hồ Chí Minh, ngăn chặn quân ta từ Bắc vào, từ Lào sang và làm tấm bình phong che chắn cho khu vực phòng thủ của chúng ở phía Đông Đường 9.

Tà Cơn là căn cứ quân sự có kết cấu hoàn chỉnh của địch, bao gồm sân bay, sở chỉ huy trung tâm, hệ thống tiếp tế, thông tin liên lạc đầy đủ. Điểm cao 595 trước đó do địch chiếm đóng, nằm giữa các điểm cao 832, cao điểm 689, cao điểm 500, phía Tây Bắc của sân bay Tà Cơn khoảng 1,5km, trên con đường này, hằng ngày quân Mỹ thường cho xe tăng yểm hộ xe vận tải chở hàng tiếp tế tới sân bay Tà Cơn. Nhưng sau đó bị ta vây ép, chúng buộc phải rút chạy về trung tâm cứ điểm Tà Cơn. Ngay khi ta chiếm cao điểm, đồng chí Trần Hữu Bào, cùng đơn vị Tiểu đội 3, Trung đội 1, Đại đội 5, Tiểu đoàn 8, Trung đoàn 66, Sư đoàn 304 được giao nhiệm vụ nhanh chóng chốt giữ cao điểm 595, đánh tiêu diệt quân thủy quân lục chiến Mỹ, chặn đường tiếp tế và hạn chế máy bay vận tải của địch xuống sân bay.

Anh hùng LLVT nhân dân Trần Hữu Bào cùng đồng đội đã có “45 ngày chốt giữ cao điểm 595”, một mình ông tiêu diệt 78 lính thủy đánh bộ Mỹ.

Để chốt giữ điểm cao, đơn vị đã bố trí lực lượng: Mỏm 1 thấp bố trí Tiểu đội 1 và Tiểu đội 2, Tiểu đội 3 chốt giữ mỏm 2. Ở vị trí này mỏm 2 cao hơn mỏm 1, được bố trí hai hầm chữ Y ở cửa hầm, có hố đứng bắn, cảnh giới quan sát phát hiện địch. Trung đội có hỏa lực B41, Tiểu đội có hỏa lực B40, Đại đội có hỏa lực cối 60mm, Đại đội 5 giữ chốt được sự chi viện của Đại đội 8 cối 82mm và hai Đại đội cơ động là Đại đội 6 và Đại đội 7.

Bản thân ông Bào, được giao nhiệm vụ giữ súng hỏa lực B40 và súng AK và 3 cơ số lựu đạn thuộc Tiểu đội 3 do đồng chí Phạm Nhất Linh - Phó trung đội trưởng trực tiếp chỉ huy, trang bị súng AK. Đồng chí Bút - Tiểu đội trưởng, trang bị súng AK; đồng chí Thứ - Tiểu đội phó, trang bị súng AK; đồng chí Thúy - chiến sĩ trang bị súng trung liên. Nhiệm vụ của đơn vị giữ vững cao điểm 595 với quyết tâm cao “Còn người còn trận địa”, tiểu đội được quán triệt cách đánh, chờ địch vào gần 10 - 15m mới nổ súng, làm cho địch bất ngờ, địch bị sát thương cao mà vẫn giữ bí mật được lực lượng của ta.

Từ khi lên giữ chốt, các chiến sĩ trực thay nhau canh gác 24/24 giờ trong ngày. Ngày và đêm bị máy bay, pháo cối của địch từ sân bay Tà Cơn bắn ra liên tục, cao điểm 595 bị bom đạn cày xới, ban ngày không đi lại được, các hoạt động đều diễn ra ban đêm. Cuộc sống của anh em trên chốt ăn cơm nắm, uống nước không đủ, không tắm, quần áo nhờ anh nuôi mang về sau giặt rồi mang lên. Khi hành quân chiếm lĩnh trận địa và giữ chốt, đơn vị bị thương và hy sinh 45 đồng chí. Trận địa chốt của Tiểu đội 3 được bố trí hai hầm chữ Y, có thể quan sát phát hiện địch từ sân bay Tà Sơn đánh vào chốt. Hầm bên trái gồm có đồng chí Linh - Phó trung đội trưởng; đồng chí Bút - Tiểu đội trưởng; đồng chí Thúy - chiến sĩ trung liên. Hầm bên phải đồng chí Thứ - Tiểu đội trưởng và ông Bào - chiến sĩ.

Ngày 6-4-1968, đã là ngày thứ 45 làm nhiệm vụ chốt giữ ở điểm cao 595, trận địa chốt của đơn vị thường xuyên bị máy bay ném bom, pháo cối từ sân bay Tà Cơn bắn ra liên tục, vô cùng căng thẳng.

Trước đó hai tuần, một đại đội thủy quân lục chiến Mỹ đánh vào mỏm 1 do Tiểu đội 1 và Tiểu đội 2 chốt giữ, quân địch bị tiêu diệt 23 tên. Sáng ngày 6-4-1968, như thường lệ, đồng chí Linh, Phó trung đội trưởng và đồng chí Bút đi kiểm tra, nhắc nhở các đồng chí trong tiểu đội. Đồng chí Linh nhận định: “Tối hôm qua và sáng nay, địch bắn pháo cối ít hơn những ngày trước, đề phòng địch tấn công vào chốt, các đồng chí ăn sáng xong, tất cả chuẩn bị thật chu đáo để đánh địch. Đạn lên nòng, lựu đạn mở nắp bảo hiểm và tăng cường quan sát phát hiện địch từ xa, từ phía sân bay Tà Cơn ra”.

Anh hùng LLVT nhân dân Trần Hữu Bào thăm sân bay Tà Cơn, trọng điểm ác liệt trong Chiến dịch Đường 9 - Khe Sanh.

Khoảng 9 giờ sáng, máy bay ném bom vào trận địa, sau đó pháo cối từ sân bay Tà Cơn bắn vào trận địa dồn dập hồi lâu, cả Tiểu đội vẫn an toàn, tăng cường quan sát, đơn vị đã phát hiện bọn thủy quân lục chiến Mỹ đang tiến vào trận địa chốt. Khi tiến vào cách chốt khoảng hơn 100m, chúng dừng lại triển khai hỏa lực đi cùng bắn dồn dập vào trận địa, cả Tiểu đội quan sát phát hiện địch từ dưới dốc đi lên. Đồng chí Linh và đồng chí Bút động viên anh em bình tĩnh, chờ chúng vào thật gần 10 - 15m ném thủ pháo và lựu đạn, sau đó bắn trung liên và AK để tiêu diệt, địch tiến vào phía hầm bên trái do đồng chí Linh chỉ huy, cả tổ nổ súng, tốp đi đầu đã bị tiêu diệt.

Trước cửa hầm ông Bào có hố bom, bọn Mỹ hoảng hốt nhảy xuống có 10 tên, ông ném quả lựu đạn, chúng bị tiêu diệt hết. Khi Tiểu đội nổ súng, hỏa lực của cấp trên bắn chi viện trúng đội hình của địch, gây cho chúng nhiều thương vong. Đội hình của địch rối loạn, tên chỉ huy la hét, thúc lính đánh lên, nhưng bị Tiểu đội dùng trung liên và tiểu liên bắn tiêu diệt, phải lùi ra sau. Chúng củng cố lực lượng, dùng hỏa lực bắn vào trận địa, đồng chí Thúy - chiến sĩ trung liên bị thương nặng, đồng chí Bút - Tiểu đội trưởng cũng bị thương.

Sau khi dùng hỏa lực bắn vào trận địa, quân địch tấn công vào trận địa một lần nữa, nhưng đều bị Tiểu đội đánh bật ra, buổi chiều chúng rút về sân bay Tà Cơn. Đêm hôm đó sửa chữa lại công sự trận địa, Tiểu đội 3 họp rút kinh nghiệm chiến đấu ngay sau khi cả Tiểu đội đã lập công lớn. Đồng chí Linh diệt 25 tên địch, đồng chí Bút diệt 5 tên, đồng chí Thứ diệt 8 tên, đồng chí Thúy diệt 17 tên, đồng chí Bào diệt 10 tên. Tất cả là 65 tên. Vũ khí ta thu được hai súng phóng lựu, 1 súng đại liên, 11 khẩu AK 15 và nhiều lựu đạn mỏ vịt.

Tối hôm đó, đồng chí Đợi - Tiểu đội trưởng lên thay đồng chí Bút; đồng chí Phiệt - chiến sĩ trung liên thay đồng chí Thúy, cả Tiểu đội có 5 đồng chí. Theo nhận định của trên, ngày mai địch có thể tấn công quy mô lớn hơn, trận đánh diễn ra ác liệt, đồng chí Linh, Phó trung đội trưởng động viên Tiểu đội quyết tâm chiến đấu cao “còn người còn trận địa”. Cương quyết giữ điểm cao 595 đến cùng, tiêu diệt địch, thu vũ khí, đợi địch vào gần mới nổ súng, đánh cả địch ở dưới đất và trên trời.

Anh hùng LLVT nhân dân Trần Hữu Bào (ngoài cùng, bên phải) cùng đồng đội thăm lại chiến trường xưa.

Sáng 7-4-1968, khi sương mù vừa tan, máy bay, pháo cối dồn dập đánh vào cao điểm 595, trận địa của Tiểu đội bị pháo cối cày xới, các đồng chí không ai bị thương. Đồng chí Linh trực tiếp kiểm tra, nhắc nhở anh em quan sát phát hiện địch từ xa, súng lên đạn, nhớ chờ địch vào thật gần mới nổ súng. Khoảng hơn 9 giờ sáng, sau khi hỏa lực của địch bắn vào trận địa, quân địch tấn công vào chốt số lượng đông hơn hôm trước, cả Tiểu đội đồng loạt ném lựu đạn, bắn súng trung liên và AK. Số đi đầu bị chết và bị thương rất nhiều. Khi Tiểu đội nổ súng, có sự chi viện của hỏa lực cối 60mm, cối 82mm bắn trúng đội hình quân địch, chúng la hét ầm ĩ. Sau đó, chúng dùng hỏa lực bắn vào chốt, đồng chí Phiệt hy sinh, đồng chí Đợi và đồng chí Linh bị thương.

Khoảng hơn 11 giờ, quân địch lại tổ chức tấn công, bị Tiểu đội dùng lựu đạn, súng AK, hỏa lực cối 60mm, cối 82mm của Đại đội và Tiểu đoàn chi viện tiêu diệt được nhiều địch. Buổi chiều, khoảng hơn 16 giờ, quân địch bắn hỏa lực vào trận địa và dùng bộ binh đánh vào chốt, nhưng bị đánh trả không thể chiếm được chốt, tên chỉ huy hò hét, đốc thúc lính xông lên, nhưng đã bị Tiểu đội bắn tiêu diệt. Càng về chiều tối sương mù dày đặc, quân địch bò lên kéo xác những tên chết và bị thương, ông Bào và anh em tiếp tục dùng AK tiêu diệt thêm nhiều tên nữa.

Kết thúc 45 ngày chốt giữ cao điểm 595, trong đó ngày 6 và 7-4-1968 trực tiếp đánh nhau với lính thủy quân lục chiến Mỹ, với sự bí mất, bất ngờ, mưu trí, đánh gần, đánh hiểm và ý chí kiên cường, chấp hành nghiêm chỉ thị mệnh lệnh của cấp trên, không sợ gian khổ hy sinh, Tiểu đội 3 của ông Bào đã tiêu diệt 205 tên Mỹ, bản thân ông Bào tiêu diệt 78 tên. Tiểu đội hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được tặng Huân chương Quân công hạng Ba, cá nhân ông Bào được tập thể bình xét tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất.

Cuộc sống đời thường của Anh hùng LLVT nhân dân Trần Hữu Bào.

Ngày 25-8-1970, ghi nhận những chiến công xuất sắc, đồng chí Trần Hữu Bào được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân.

Kết thúc Chiến dịch Đường 9 - Khe Sanh, đồng chí Trần Hữu Bào được cử đi đào tạo sĩ quan và sau này tham gia nhiều chiến dịch như: 81 ngày đêm chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972; Chiến dịch Thượng Đức; Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử năm 1975.

Năm 1993, ông nghỉ hưu về địa phương và tham gia các hoạt động, giữ nhiều cương vị như cán bộ khối, cán bộ Hội Cựu chiến binh tỉnh Nghệ An... Giờ đây, ở tuổi 76, sức khỏe đã giảm sút, nhưng ông luôn là tấm gương sáng trong mọi hoạt động của địa phương và là người “truyền lửa” cách mạng cho thế hệ trẻ.