Ảnh hưởng của cơn bão Mặt Trời mạnh nhất 20 năm đối với Trái Đất

Hình ảnh do NASA cung cấp ngày 23/1/2012 về hiện tượng bão Mặt Trời. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN

The Hill (Mỹ) dẫn nội dung SWPC đăng trên mạng xã hội X: “Một cơn bão bức xạ Mặt Trời nghiêm trọng cấp S4 đang diễn ra. Đây là cơn bão bức xạ lớn nhất trong hơn 20 năm qua. Lần gần nhất ghi nhận mức S4 là vào tháng 10/2003. Các tác động tiềm tàng chủ yếu giới hạn trong hoạt động phóng tàu vũ trụ, hàng không và vận hành vệ tinh”.

Ông Shawn Dahl tại SWPC đánh giá đợt bùng phát năng lượng Mặt Trời mạnh mẽ gây ra cơn bão bức xạ cũng đã kích hoạt một trận bão địa từ nghiêm trọng, tăng cấp vào chiều 19/1 và gây tác động mạnh vào khoảng 14 giờ 20 phút sáng 20/1 (giờ Việt Nam).

Khi các cơn bão Mặt Trời chạm tới Trái Đất, nguy cơ phơi nhiễm bức xạ đối với phi hành gia hoạt động ở quỹ đạo Trái Đất tầm thấp như trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) sẽ gia tăng, đồng thời ảnh hưởng tới hành khách trên các chuyến bay đi qua khu vực vùng cực.

SWPC đã thông báo cho các hãng hàng không, Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA), Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ (FAA), Cơ quan Quản lý Tình trạng Khẩn cấp Liên bang (FEMA), Tổ chức Độ tin cậy Điện lực Bắc Mỹ (NERC) cùng nhiều đơn vị vận hành khác để chủ động ứng phó với cơn bão.

Cơn bão Mặt Trời và bão địa từ đang tấn công Trái Đất có thể gây ảnh hưởng đến hạ tầng công nghệ và hệ thống thông tin liên lạc của chúng ta. Theo nhà khoa học Robert Steenburgh thuộc SWPC, khi các vụ nổ giải phóng plasma và vật chất mang từ tính từ Mặt Trời chạm tới Trái Đất, chúng sẽ mang theo từ trường riêng. Ông phân tích: “Khi từ trường đó chồng lên các vật dẫn dài như đường ống, đường ray xe lửa hay đường dây điện, nó có thể tạo ra dòng điện cảm ứng, tức là dòng điện không mong muốn”.

Hiện tượng nhiễu loạn có thể ảnh hưởng đến lưới điện, thông tin vô tuyến và làm giảm độ chính xác của hệ thống định vị GPS. Cơn bão Mặt Trời cũng tiềm ẩn rủi ro đối với các vụ phóng tàu lên không gian và hoạt động của vệ tinh.

Đáng chú ý, giới chuyên môn cho rằng các công nghệ thiết yếu như máy ATM, điện thoại di động hay các thiết bị số khác khó bị ảnh hưởng trực tiếp, trừ khi xảy ra mất điện trên diện rộng.

Thực tế đã cho thấy mức độ nghiêm trọng của các cơn bão Mặt Trời. Theo SWPC, cơn bão Mặt Trời dịp Halloween tháng 10/2003 từng khiến Thụy Điển mất điện trên diện rộng và làm hư hại các máy biến áp điện tại Nam Phi. Nó còn gây ra các sự cố kỹ thuật quy mô lớn: khoảng 50% tàu vũ trụ đang hoạt động trên quỹ đạo Trái Đất bị ảnh hưởng; GPS, liên lạc vô tuyến và truyền hình vệ tinh gián đoạn. Một vệ tinh bị hư hại không thể phục hồi, trong khi các phi hành gia trên ISS phải áp dụng các biện pháp che chắn để giảm phơi nhiễm bức xạ. Các nhóm khoa học tại Nam Cực mất liên lạc trong suốt 5 ngày.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia của SWPC, điểm tích cực là hệ thống lưới điện hiện nay đã được nâng cấp đáng kể so với hơn hai thập niên trước. Các nhà vận hành hạ tầng điện lực đã chủ động đầu tư cải tiến để ứng phó với rủi ro từ thời tiết không gian, đồng thời nhận được cảnh báo sớm để kịp thời triển khai biện pháp phòng ngừa.

Hà Linh/Báo Tin tức và Dân tộc