Áp hệ số K, tiền sử dụng đất có thể tăng: Làm gì để giá nhà bớt áp lực?
Theo chuyên gia, việc áp bảng giá đất kết hợp hệ số điều chỉnh (hệ số K) có thể khiến tiền sử dụng đất tăng, từ đó gây áp lực lên giá nhà.
Trong bối cảnh giá vật liệu xây dựng, nhân công và chi phí tài chính đều có xu hướng gia tăng, việc điều chỉnh hệ số K thế nào để vừa bảo đảm nguồn thu ngân sách, vừa duy trì khả năng phát triển dự án và sức mua của thị trường đang trở thành vấn đề được quan tâm.
Tiền sử dụng đất có thể tăng 2 - 2,6 lần
2026 là năm đầu tiên áp dụng cơ chế hệ số K - được hiểu là hệ số nhân với giá đất trong bảng để xác định mức giá làm căn cứ tính nghĩa vụ tài chính. Cơ chế mới được kỳ vọng rút ngắn thời gian xác định nghĩa vụ tài chính về đất đai, tăng tính chủ động cho cơ quan quản lý và doanh nghiệp.
Tuy nhiên, những tính toán bước đầu cho thấy tại một số dự án, tiền sử dụng đất có thể tăng đáng kể, tạo thêm áp lực lên chi phí phát triển nhà ở.

Theo chuyên gia, việc áp bảng giá đất kết hợp hệ số điều chỉnh (hệ số K) có thể khiến tiền sử dụng đất tăng. (Ảnh minh họa: Báo Chính phủ).
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), tính toán, khi chuyển sang cơ chế tính mới, tiền sử dụng đất tại một số dự án có thể tăng từ 2 đến 2,6 lần. Mức chênh lệch này được tổng hợp từ kết quả tính toán của Sở Tài nguyên và Môi trường TP.HCM trước đây đối với một số dự án trên địa bàn.
Ông nêu dẫn chứng: Giá đất tại đường Đồng Khởi (TP.HCM) hiện được đưa vào bảng giá đất ở mức khoảng 687 triệu đồng/m², trong khi trước đây khoảng 167 triệu đồng/m².
“Giá đất trong bảng giá hiện nay đã tích hợp các yếu tố điều chỉnh qua những năm trước. Khi tiếp tục nhân với các hệ số K từ 1 trở lên, giá đất sẽ được giữ nguyên hoặc tăng thêm, chứ không thể giảm”, ông Châu nói.
Giá đất trong bảng giá hiện nay đã tích hợp các yếu tố điều chỉnh qua những năm trước. Khi tiếp tục nhân với các hệ số K từ 1 trở lên, giá đất sẽ được giữ nguyên hoặc tăng thêm, chứ không thể giảm
Ông Lê Hoàng Châu
Hệ số K được cấu thành từ tích số của 3 hệ số thành phần: K1 là hệ số biến động giá đất theo thị trường; K2 là hệ số biến động giá đất theo quy hoạch và K3 là hệ số biến động giá đất khác. Ví dụ: một khu đất có giá trong bảng giá đất là 10 triệu đồng/m². Nếu K1 và K3 đều bằng 1, giá đất vẫn giữ nguyên. Tuy nhiên, nếu K2 được áp dụng ở mức 1,6, giá đất sẽ tăng lên 16 triệu đồng/m².
Theo ông Châu, định hướng áp dụng bảng giá đất kết hợp hệ số điều chỉnh sẽ là phương pháp chủ đạo để xác định tiền sử dụng đất đối với các dự án bất động sản. Những trường hợp đặc thù, không đủ điều kiện áp dụng mới tiếp tục thực hiện định giá đất cụ thể theo quy định.
Về bản chất, phương pháp mới giúp Nhà nước chủ động hơn trong dự báo nguồn thu từ đất, đồng thời tạo điều kiện để doanh nghiệp tính toán trước nghĩa vụ tài chính. Trong khi đó, phương pháp định giá đất cụ thể trước đây có thể kéo dài 3-5 năm mà vẫn chưa xác định được giá đất ở một số trường hợp, gây đình trệ tiến độ triển khai dự án.
Hệ số K phải sát thị trường, tránh thêm gánh nặng chi phí
Tuy nhiên, theo ông Châu, hiện chi phí đất chiếm khoảng 30-40% giá thành nhà ở. Vì thế, khi tiền sử dụng đất tăng mạnh, doanh nghiệp sẽ phải cân nhắc giữa việc hấp thụ thêm chi phí, điều chỉnh kế hoạch đầu tư hoặc chuyển một phần áp lực vào giá bán. Trong khi đó, giá vật liệu xây dựng, nhân công, chi phí tài chính và nhiều khoản đầu vào khác cũng đang có xu hướng tăng. Dư địa để doanh nghiệp giảm giá bán vì thế ngày càng thu hẹp, đặc biệt đối với những dự án có quy mô sử dụng đất lớn.
Cơ chế áp dụng bảng giá đất kết hợp hệ số K được kỳ vọng giúp khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, bảo đảm giá bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất tiệm cận thị trường, đồng thời rút ngắn thời gian xác định nghĩa vụ tài chính và triển khai dự án.
Tuy nhiên, hiệu quả của cơ chế này phụ thuộc rất lớn vào cách xác định hệ số K. Nếu hệ số không phản ánh đúng diễn biến thị trường, nghĩa vụ tài chính có thể tăng cao hơn giá trị thực tế, làm gia tăng chi phí đầu vào và ảnh hưởng đến khả năng phát triển các dự án nhà ở.

Ví dụ minh họa của HoREA về giá đất khi áp hệ số K. (Đồ họa: AI)
Ông Nguyễn Quang Huân - Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Halcom Việt Nam, đại biểu Quốc hội thuộc đoàn TP.HCM - nêu quan điểm, bảng giá đất kết hợp hệ số K cần được điều chỉnh sát thực tế, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.
“Việc chi phí đầu vào của doanh nghiệp tăng là khó tránh khỏi. Theo tôi, hệ số K phải phản ánh đúng diễn biến thị trường, bám sát quan hệ cung - cầu và giá giao dịch thực tế”, ông Huân nói.
Để hạn chế những tác động bất lợi, ông Huân đề xuất nghiên cứu ngưỡng biến động khoảng 20% để kích hoạt việc rà soát, điều chỉnh hệ số K trong năm. Đồng thời, dữ liệu và phương pháp tính toán cần được công khai để các bên có thể giám sát.
Đối với những điều chỉnh làm tăng nghĩa vụ tài chính, ông kiến nghị cần thông báo trước ít nhất 6 tháng để người dân và doanh nghiệp chủ động chuẩn bị, tránh bị động trong quá trình lập và triển khai dự án.
Ông cũng nhấn mạnh, việc mở rộng áp dụng hệ số K cần đi kèm các tiêu chuẩn về dữ liệu giá, cơ chế xử lý đối với những khu vực thiếu dữ liệu và trách nhiệm công khai căn cứ tính toán. Khi hệ thống dữ liệu đất đai và giao dịch ngày càng hoàn thiện, tình trạng kê khai sai lệch, thổi giá và tạo mặt bằng giá ảo sẽ bị kiểm soát. Dữ liệu đầu vào càng minh bạch, việc xác định hệ số K càng có cơ sở đáng tin cậy.
Về xu hướng, hệ số K tăng hay giảm phụ thuộc trực tiếp vào diễn biến thị trường. Khi cầu vượt cung, giá giao dịch tăng, hệ số này có xu hướng tăng theo. Ngược lại, khi nguồn cung được cải thiện và giá bất động sản hạ nhiệt, hệ số K có thể giảm.
Dù vậy, trong bối cảnh nguồn cung nhà ở tại các đô thị lớn vẫn khan hiếm, trong khi nhu cầu tiếp tục tăng, ông Huân nhận định giá nhà và hệ số K sẽ khó giảm trong nhiều năm tới.
Theo chuyên gia pháp lý bất động sản Nguyễn Văn Đỉnh, việc sử dụng bảng giá đất kết hợp hệ số K để xác định nghĩa vụ tài chính là hướng đi nhằm làm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp.
Đối với Nhà nước, cơ chế này giúp xác định nghĩa vụ tài chính sát giá thị trường hơn, góp phần thu đúng, thu đủ và khai thông nguồn lực đất đai. Với người dân, mức bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất có cơ sở tiệm cận giá trị thực tế, hạn chế chênh lệch giữa bảng giá đất và giá giao dịch. Trong khi đó, với doanh nghiệp có thể rút ngắn thời gian xác định nghĩa vụ tài chính, đẩy nhanh tiến độ giao đất và triển khai dự án.

Chuyên gia khuyến cáo, bảng giá đất và hệ số K cần được rà soát định kỳ hằng năm, điều chỉnh khi thị trường biến động vượt ngưỡng và công khai căn cứ tính toán trước khi áp dụng. (Ảnh minh hoạ).
Tuy nhiên, để những lợi ích trên được hiện thực hóa, việc xác định hệ số K cần có phương pháp thống nhất, dữ liệu đáng tin cậy và cơ chế điều chỉnh linh hoạt. Nếu chỉ chú trọng tăng thu mà chưa tính đầy đủ khả năng hấp thụ chi phí của thị trường, chính sách có thể tạo thêm áp lực cho doanh nghiệp và người mua nhà.
Dù vậy, ông Đỉnh lưu ý mức tăng 2-2,6 lần được đề cập không đồng nghĩa giá đất và giá nhà trên toàn thị trường sẽ tăng tương ứng. Giá bán bất động sản còn phụ thuộc vào cung - cầu, vị trí, pháp lý, sức mua và nhiều yếu tố khác.
Việc chi phí đầu vào của doanh nghiệp tăng là khó tránh khỏi. Hệ số K phải phản ánh đúng diễn biến thị trường, bám sát quan hệ cung - cầu và giá giao dịch thực tế
Ông Nguyễn Quang Huân
Thêm một vấn đề cần được quan tâm là nguy cơ phát sinh tranh chấp nếu giá bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất được tính theo bảng giá đất nhân hệ số K nhưng thấp hơn đáng kể so với giá giao dịch thực tế. Để khắc phục rủi ro, ông Đỉnh kiến nghị làm rõ bản chất hệ số K là tỷ lệ giữa giá đất thị trường và giá đất trong bảng giá đất tương ứng, được xác định trên cơ sở dữ liệu giao dịch, đấu giá và các nguồn thông tin có thể kiểm chứng.
Đồng thời, bảng giá đất và hệ số K cần được rà soát định kỳ hằng năm, điều chỉnh khi thị trường biến động vượt ngưỡng và công khai căn cứ tính toán trước khi áp dụng.
Ở góc độ chủ đầu tư, lãnh đạo một doanh nghiệp bất động sản cho biết, áp lực chi phí đất đai có thể không lập tức chuyển thành mức tăng tương ứng của giá bán, nhưng sẽ là một yếu tố làm thu hẹp dư địa giảm giá của doanh nghiệp. Đặc biệt, với những dự án nhà ở vừa túi tiền vốn có biên lợi nhuận không lớn, việc gia tăng chi phí đầu vào có thể khiến doanh nghiệp khó duy trì mức giá phù hợp với khả năng chi trả của số đông.
Vì thế, về dài hạn, bài toán không chỉ là xác định hệ số K ở mức nào để bảo đảm nguồn thu ngân sách mà còn là làm thế nào để chi phí đất đai được phân bổ hợp lý trong toàn bộ chuỗi phát triển bất động sản.
“Một cơ chế định giá minh bạch, sát thị trường và có tính dự báo sẽ giúp Nhà nước khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, doanh nghiệp chủ động kế hoạch đầu tư và quan trọng hơn, hạn chế áp lực chi phí cuối cùng dồn lên người mua nhà”, vị này nói.



