Áp lực chi phí thuế quan và năng lượng ‘ghì’ vai doanh nghiệp
Chi phí thuế quan và năng lượng là hai yếu tố tác động lớn nhất đến cơ cấu chi phí hoạt động của doanh nghiệp trong nửa năm qua.

Tình trạng chậm trễ hoặc gián đoạn trong chuỗi cung ứng dự kiến tiếp tục ảnh hưởng đến doanh thu doanh nghiệp thời gian tới. Ảnh: Hoàng Anh
Trong bối cảnh thương mại tiếp tục bị gián đoạn và chính sách thuế quan còn nhiều bất định, năng lượng đã trở thành yếu tố gây áp lực chi phí lớn nhất đối với các doanh nghiệp trên toàn cầu, theo Khảo sát Thương mại toàn cầu 2026 được HSBC công bố mới đây.
Chi phí năng lượng đứng đầu trong số các yếu tố tác động đến cơ cấu chi phí hoạt động của doanh nghiệp trong sáu tháng qua (44% người tham gia khảo sát lựa chọn), tiếp theo là thuế quan (43%) và chi phí vận chuyển hàng hóa (41%).
Theo kết quả khảo sát, những áp lực này được dự báo sẽ còn kéo dài. Khoảng 2/3 lãnh đạo cho biết doanh nghiệp của họ đã phải đối mặt với mức chi phí tổng thể gia tăng, gần 3/4 dự kiến chi phí sẽ tiếp tục tăng trong hai năm tới và hơn một nửa cho biết nhu cầu vốn lưu động của họ đã tăng kể từ năm 2025.
Bên cạnh chi phí gia tăng, những bất định cũng đang gây sức ép lên doanh thu với hơn 90% doanh nghiệp tham gia khảo sát dự kiến tình trạng chậm trễ hoặc gián đoạn trong chuỗi cung ứng sẽ ảnh hưởng đến doanh thu trong hai năm tới.
Trong bối cảnh toàn cầu như vậy, doanh nghiệp Việt Nam thuộc nhóm lạc quan nhất về triển vọng thương mại quốc tế trong số các công ty tham gia khảo sát, với 94% kỳ vọng hoạt động thương mại quốc tế sẽ tăng trưởng trong hai năm tới.
Dù vậy, doanh nghiệp tại Việt Nam cũng không tránh khỏi những áp lực chi phí, trong đó, thuế quan là yếu tố chi phí được đề cập nhiều nhất, theo sau là năng lượng.
Tuy nhiên, bất chấp những áp lực này, các doanh nghiệp Việt Nam ghi nhận kết quả tích cực từ các thay đổi trong chuỗi cung ứng. Chín trong số mười doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết những thay đổi này đã giúp cải thiện dòng tiền và vốn lưu động, cao hơn so với mức trung bình toàn cầu.
Gần như toàn bộ doanh nghiệp tham gia khảo sát (97%) cho biết các biện pháp ứng phó với những bất định và gián đoạn thương mại đã mang lại hiệu quả.
Ông Vivek Ramachandran, Giám đốc Khối Giải pháp thương mại toàn cầu của HSBC, đánh giá, chi phí năng lượng đã trở thành một yếu tố then chốt mà doanh nghiệp phải cân nhắc khi quản lý chuỗi cung ứng quốc tế. Các doanh nghiệp đang ứng phó bằng cách bảo đảm nguồn cung năng lượng, nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng tính linh hoạt trong mô hình vận hành.
“Những động thái này phản ánh sự chuyển biến sâu rộng trong cách các doanh nghiệp nhìn nhận khả năng chống chịu. Thay vì chỉ phản ứng trước từng áp lực chi phí riêng lẻ, doanh nghiệp đang tái thiết kế chuỗi cung ứng, tuyến thương mại và nguồn cung nhằm ứng phó với tình hình bất định trong dài hạn”.
“Doanh nghiệp ở vị thế tốt nhất để tăng trưởng chính là những công ty kết hợp được sự linh hoạt trong vận hành với việc quản lý chặt chẽ thanh khoản, vốn lưu động và rủi ro”, ông Vivek Ramachandran phân tích.
Khảo sát cũng cho thấy tầm quan trọng của các hiệp định thương mại và mạng lưới liên kết trong khu vực. Gần như tất cả doanh nghiệp Việt Nam tham gia khảo sát đang sử dụng ít nhất một hiệp định thương mại tự do. Tuy nhiên, cũng gần như tất cả doanh nghiệp cho biết vẫn còn những rào cản khiến doanh nghiệp chưa thể tận dụng FTA trên quy mô rộng hơn.
Các thị trường mà doanh nghiệp Việt Nam gia tăng mức độ phụ thuộc nhiều nhất là thị trường trong nước, tiếp theo là Singapore và Thái Lan.
Xét từ góc độ quốc tế, Malaysia là thị trường có tỷ lệ doanh nghiệp gia tăng mức độ phụ thuộc vào Việt Nam cao nhất, tiếp theo là Thái Lan, Singapore và Hàn Quốc.

