Làm thế nào để bản đồ số OCOP dẫn lối du lịch nông thôn?

OCOP trên bản đồ số vừa giúp khách tìm đặc sản, vừa mở lối đến vùng nguyên liệu, làng nghề và điểm đến. Dữ liệu góp phần kết nối sản xuất với du lịch, tạo sinh kế thiết thực cho cư dân nông thôn.

Các nghệ nhân ở làng nghề Mỹ Nghiệp, Khánh Hòa hướng dẫn du khách dệt vải truyền thống. (Ảnh minh họa: CTV/Vietnam+)

Các nghệ nhân ở làng nghề Mỹ Nghiệp, Khánh Hòa hướng dẫn du khách dệt vải truyền thống. (Ảnh minh họa: CTV/Vietnam+)

Ở những vườn xoài Cam Lâm (Khánh Hòa), du khách có thể tận tay hái quả, tìm hiểu mùa vụ, thưởng thức nông sản ngay tại vườn thay vì chỉ mua những hộp xoài đóng sẵn. Trải nghiệm ấy khiến sản vật địa phương hiện diện trong chuyến đi theo cách gần gũi hơn với cảnh quan, người trồng và câu chuyện của vùng đất.

Từ những vườn cây, làng nghề hay cơ sở sản xuất đặc sản, du lịch nông nghiệp đang có thêm cơ hội để nông sản địa phương tìm đến khách hàng, đồng thời đưa du khách đến gần hơn với đời sống nông thôn.

Trong hành trình ấy, bản đồ số sản phẩm Việt Nam tại bandoso.checkvn.vn đem đến một cách tiếp cận mới, giúp người dùng tìm hiểu đặc sản theo vùng miền, cơ sở sản xuất và thông tin sản phẩm. Thay vì phải biết trước tên hàng hóa rồi lần lượt tìm kiếm qua các cửa hàng hay trang thông tin riêng lẻ, du khách có thể bắt đầu từ địa danh để khám phá sản vật.

Với OCOP, địa chỉ sản xuất thường chứa đựng nhiều hơn thông tin về nguồn gốc, đó là vùng nguyên liệu, điều kiện tự nhiên, tập quán canh tác, nghề truyền thống và tri thức được cộng đồng gìn giữ. Khi những dữ liệu ấy được minh bạch, sản phẩm có thể khơi gợi nhu cầu tìm hiểu nơi sản xuất, tham quan vùng nguyên liệu, trải nghiệm quy trình làm ra đặc sản.

Sản vật quê nhà, tài nguyên của những hành trình

Đến tháng 10/2026, cả nước có hơn 21.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó 166 sản phẩm đạt 5 sao cấp quốc gia. Đằng sau những con số ấy là các vùng sản xuất, làng nghề, hộ nông dân, hợp tác xã và những cộng đồng đang tìm cách đưa sản phẩm địa phương đến thị trường rộng hơn.

Phát triển OCOP gắn với du lịch cũng là hướng đi phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Nghị quyết nhấn mạnh phát triển kinh tế nông thôn toàn diện, gắn nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ; phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, bảo tồn làng nghề và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu, thúc đẩy thương mại điện tử cũng được xác định là những hướng đi quan trọng.

Ở nhiều địa phương trên cả nước, những vườn nho đã được canh tác nông sản đạt chuẩn để đón khách. (Ảnh minh họa: CTV/Vietnam+)

Ở nhiều địa phương trên cả nước, những vườn nho đã được canh tác nông sản đạt chuẩn để đón khách. (Ảnh minh họa: CTV/Vietnam+)

Theo Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Phạm Văn Thủy: “Du lịch nông thôn góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập, thúc đẩy tiêu thụ nông sản, sản phẩm OCOP và sản phẩm làng nghề.” Vì thế ông nhấn mạnh, cộng đồng địa phương cần được xác định là chủ thể, trực tiếp tham gia và hưởng lợi từ quá trình phát triển du lịch.

Khánh Hòa đang lựa chọn hướng đi này khi phê duyệt Đề án phát triển sản phẩm OCOP trở thành “đại sứ du lịch” giai đoạn 2026-2030. Tỉnh đặt mục tiêu ít nhất 10% sản phẩm OCOP gắn với hoạt động du lịch, hình thành tối thiểu 30 điểm giới thiệu, trải nghiệm OCOP - du lịch. Các sản phẩm đặc trưng như yến sào, trầm hương, rong nho, nho, táo, xoài, sầu riêng, măng tây, tỏi… được định hướng kết nối với trải nghiệm văn hóa, vùng nguyên liệu và hoạt động du lịch địa phương.

Trong khi đó, ở Cam Lâm, trải nghiệm hái xoài tại vườn đã được giới thiệu như một hoạt động dành cho du khách. Từ sản vật nổi tiếng của địa phương, hoạt động trải nghiệm mở thêm cách tiếp cận vùng sản xuất, giúp khách hiểu hơn về nông nghiệp và có cơ hội thưởng thức, mua sản phẩm ngay tại nơi trồng. Đây cũng là cách để nông sản tham gia vào chuỗi dịch vụ du lịch, thay vì chỉ được tiêu thụ sau khi rời khỏi vùng nguyên liệu.

Tại Đắk Lắk, bản đồ số nông sản, sản phẩm OCOP và du lịch thôn buôn được đưa vào sử dụng từ tháng 8/2026, tích hợp thông tin sản phẩm, vùng sản xuất và các điểm du lịch cộng đồng. Nền tảng được triển khai cùng hoạt động số hóa, chuẩn hóa dữ liệu mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói sầu riêng, kết nối với hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản.

Với địa bàn có thế mạnh càphê, sầu riêng và không gian văn hóa đa dạng của các cộng đồng dân tộc, việc kết nối dữ liệu nông sản với điểm du lịch, thôn buôn có thể giúp du khách tìm kiếm thêm những trải nghiệm ngoài các tuyến tham quan quen thuộc.

Văn hóa vùng đất Tây Nguyên đang thu hút sự quan tâm tìm kiếm của du khách Việt. (Ảnh minh họa: Vương Công Nam/Vietnam+)

Văn hóa vùng đất Tây Nguyên đang thu hút sự quan tâm tìm kiếm của du khách Việt. (Ảnh minh họa: Vương Công Nam/Vietnam+)

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Đắk Lắk Đỗ Hữu Huy yêu cầu các đơn vị cập nhật đầy đủ, chính xác dữ liệu về vùng nguyên liệu, sản phẩm, cơ sở sản xuất, doanh nghiệp, hợp tác xã và chuỗi liên kết; ngành văn hóa, du lịch phối hợp xây dựng dữ liệu về điểm du lịch, làng nghề, thôn buôn du lịch cộng đồng, lễ hội, ẩm thực và nghề truyền thống.

Bởi lãnh đạo nhiều địa phương giờ đây đã hiểu thực tế địa chỉ sản xuất, nếu được giới thiệu đầy đủ và có khả năng đón khách, có thể trở thành điểm dừng trên hành trình khám phá địa phương.

Khách đến vùng càphê có thể tìm hiểu cách thu hái, chế biến, thưởng thức; đến vườn cây có thể trải nghiệm mùa vụ; đến làng nghề có thể gặp nghệ nhân và tìm hiểu kỹ thuật làm sản phẩm... Giá trị của chuyến đi nằm ở những gì du khách được nhìn thấy, được tham gia và hiểu thêm về vùng đất.

Bản đồ số kết nối trải nghiệm thực

Tuy nhiên, để một địa chỉ trên bản đồ trở thành điểm đến, thông tin cần đủ cụ thể và đáng tin cậy. Du khách cần biết cơ sở có đón khách hay không, hoạt động trải nghiệm diễn ra vào thời điểm nào, cách liên hệ, đường đi, sản phẩm có thể mua và những dịch vụ đi kèm. Nếu chỉ có tên sản phẩm, hình ảnh và hạng sao, bản đồ khó đáp ứng nhu cầu lên kế hoạch cho một chuyến đi.

Dữ liệu sản phẩm cũng cần được cập nhật, kết nối với thông tin vùng nguyên liệu, cơ sở sản xuất, điểm bán và điểm du lịch. Đây là phần việc đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, chủ thể OCOP, doanh nghiệp công nghệ và đơn vị làm du lịch. Các hộ sản xuất, hợp tác xã ở nông thôn cần được hỗ trợ để có thể sử dụng nền tảng số, giới thiệu sản phẩm và tổ chức hoạt động trải nghiệm phù hợp.

Nghệ nhân hướng dẫn du khách nặn gốm Bàu Trúc. (Ảnh minh họa: CTV/Vietnam+)

Nghệ nhân hướng dẫn du khách nặn gốm Bàu Trúc. (Ảnh minh họa: CTV/Vietnam+)

Không phải cơ sở nào có sản phẩm OCOP cũng sẵn sàng đón khách. Muốn tham gia du lịch, người sản xuất cần chuẩn bị điều kiện vệ sinh, an toàn, không gian trải nghiệm, hướng dẫn và cách giới thiệu sản phẩm. Cảnh quan, môi trường sản xuất, nghề truyền thống và văn hóa cộng đồng cũng cần được gìn giữ, tránh biến hoạt động trải nghiệm thành những dịch vụ thiếu chiều sâu hoặc làm xáo trộn đời sống địa phương.

Du lịch nông nghiệp hấp dẫn bởi những điều thật gần gũi: thong dong đi giữa vườn cây, quan sát người nông dân chăm sóc mùa vụ, thử một công đoạn chế biến, thưởng thức món ăn từ nguyên liệu tại chỗ, nghe câu chuyện về nghề truyền thống. Những trải nghiệm ấy không cần tô vẽ, nhưng cần được tổ chức chỉn chu, có chất lượng và để người dân thực sự hưởng lợi.

Bản đồ số có thể giúp du khách tìm thấy những địa chỉ như vậy, nhưng sức hút của điểm đến vẫn nằm ở sản phẩm, con người và trải nghiệm. Khi dữ liệu được kết nối với dịch vụ thực tế, đặc sản có thể trở thành lời mời khám phá vùng đất; hoạt động sản xuất có thêm nguồn thu từ du lịch; những giá trị văn hóa, cảnh quan và nghề truyền thống được gìn giữ trong chính đời sống cộng đồng.

Đó là hướng khai thác OCOP có chiều sâu hơn, khi sản phẩm bước ra thị trường, được đón nhận và đưa khách trở về với nơi đã làm nên giá trị của nó./.

(Vietnam+)

Nguồn VietnamPlus: https://www.vietnamplus.vn/lam-the-nao-de-ban-do-so-ocop-dan-loi-du-lich-nong-thon-post1149139.vnp