Áp lực đè nặng khi giá vật liệu xây dựng tăng cao

Xuất xi-măng tại Công ty Vicem Hoàng Thạch. (Ảnh: MINH THÀNH)

Bên cạnh nỗ lực của các đơn vị sản xuất vật liệu xây dựng cũng như các nhà thầu xây dựng, các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương cần sớm có những giải pháp điều tiết phù hợp, linh hoạt nhằm bình ổn thị trường.

Giá cả biến động mạnh

Ghi nhận tại các đại lý vật liệu xây dựng tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, giá các vật liệu chủ yếu đều tăng mạnh. Từ đầu tháng 3, giá gạch đã tăng khoảng 20% lên mức 1.000 đến 1.680 đồng/viên quy tiêu chuẩn; giá cát xây dựng từ 650.000 đến 850.000 đồng/m3; giá xi-măng cũng tăng 60.000 đến 100.000 đồng/tấn; giá thép xây dựng CB240 đã tăng phổ biến từ 300.000 đến 700.000 đồng/tấn, thậm chí có những mã thép CB300 tăng lên gần 1,2 triệu đồng/tấn; đưa mặt bằng giá thép xây dựng dao động quanh 14 đến 16,5 triệu đồng/tấn tùy chủng loại, nhãn hiệu và khu vực giao hàng... Thậm chí những ngày cuối tháng 3, giá vật liệu xây dựng còn niêm yết theo ngày và đều tăng.

Theo đánh giá của Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam, đợt tăng giá các loại vật liệu vừa qua, trong đó có xi-măng và thép, cho thấy áp lực chi phí đầu vào gia tăng, khiến nhiều doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh giá bán.

Lý giải điều này, theo Phó Tổng Giám đốc Vicem Hoàng Thạch Nguyễn Hải Minh, giá xăng, dầu (tính đến ngày 10/3) và giá các nguyên vật liệu đầu vào tăng làm giá thành sản xuất xi-măng bình quân tăng hơn 4,5% (tương đương 40.000 đồng/ tấn). Mặt khác, giá xi-măng còn chịu tác động gián tiếp từ chi phí vận chuyển và các chi phí đầu vào khác. Đơn cử, chi phí vận chuyển tăng, dẫn đến giá nguyên, nhiên vật liệu đầu vào tăng như: than tăng 7 đến 10%; thạch cao tăng từ 15 đến 20%... Giá cước vận chuyển bình quân cũng tăng từ 20.000 đến 30.000 đồng/tấn với các thị trường gần, tăng từ 50.000 đến 100.000 đồng/ tấn với các địa bàn xa.

Tương tự, ngành thép trong nước đang chịu áp lực rất lớn do phôi thép, than cốc, quặng sắt, thép phế,… đều đồng loạt tăng giá. Riêng giá phôi thép từ đầu năm 2026 đến nay đã tăng khoảng 300.000 đến 400.000 đồng/tấn.

Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam Nghiêm Xuân Đa cho rằng, ngành thép Việt Nam hiện phải đối mặt với áp lực kép từ giá nguyên liệu, vận chuyển đến vấn đề phân phối đang theo chiều hướng bất lợi. Cùng với đó, sức cầu của thị trường cũng chưa phục hồi mạnh. Vì vậy, việc tăng giá bán sản phẩm thép trong thời điểm hiện nay là bất khả kháng.

Anh Mai Anh Dũng, một chủ thầu xây dựng tại Hà Nội cho biết, gần đây anh chưa dám nhận thêm công việc do đã ký trọn gói hoàn thiện công trình với các chủ nhà. Giá vật liệu, nhân công đều tăng cho nên cũng không nhiều chủ nhà sẵn sàng xây dựng mới.

Anh Dũng tính nhẩm, một công trình dân sinh cỡ trung bình cũng sẽ phát sinh thêm 200 triệu đồng trở lên. Tương tự, nhiều công trình đầu tư công cũng đang phải thi công cầm chừng, thậm chí buộc phải giãn tiến độ để giảm bớt gánh nặng chi phí.

Kiểm soát thị trường, không để đầu cơ, thổi giá

Bám sát chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Công điện số 25/CĐ-TTg, Bộ Xây dựng đã có văn bản gửi các bộ, ngành và địa phương, yêu cầu tăng cường quản lý, bình ổn giá vật liệu xây dựng.

Theo đó, Bộ Xây dựng yêu cầu Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật về giá vật liệu xây dựng, chủ động ngăn chặn tình trạng găm hàng, đầu cơ, thổi giá hoặc lợi dụng biến động thị trường để tăng giá bất hợp lý; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, kiểm soát chặt việc lan truyền thông tin sai lệch gây nhiễu loạn thị trường. Việc công bố giá phải bám sát mặt bằng thị trường, tránh chậm trễ hoặc sai lệch gây ảnh hưởng đến công tác lập dự toán và quản lý hợp đồng. Bên cạnh đó, các địa phương cần rà soát tổng thể nhu cầu vật liệu xây dựng, bảo đảm nguồn cung, ưu tiên cho các công trình trọng điểm quốc gia và các dự án dân sinh cấp bách. Việc đánh giá trữ lượng khoáng sản cũng được yêu cầu thực hiện lại, nhằm đẩy nhanh cấp phép và nâng công suất khai thác khi cần thiết.

Về các giải pháp quản lý, bình ổn giá vật liệu thi công dự án, Bộ Xây dựng đề nghị các bộ, ngành và địa phương chỉ đạo các cơ quan liên quan theo dõi chặt chẽ diễn biến thị trường vật liệu xây dựng, đặc biệt là các loại vật liệu chủ yếu phục vụ các công trình trọng điểm.

Cơ quan chuyên môn cần kịp thời tổng hợp, phân tích, dự báo, xây dựng kịch bản biến động của giá vật liệu, tác động của việc tăng giá vật liệu xây dựng (nếu có) đến tổng mức đầu tư xây dựng của dự án và khả năng đáp ứng về nguồn vốn để có biện pháp quản lý kịp thời.

Các ban quản lý dự án, chủ đầu tư kiểm soát chặt chẽ chi phí đầu tư xây dựng công trình, đánh giá việc tăng giá vật liệu xây dựng ảnh hưởng đến dự án để sử dụng chi phí dự phòng hiệu quả, hợp lý và lựa chọn hình thức hợp đồng phù hợp với diễn biến thị trường; khẩn trương rà soát các hợp đồng đang triển khai, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng và nghiên cứu giải pháp khắc phục, khó khăn vướng mắc trong việc thực hiện hợp đồng, nhất là các hợp đồng xây dựng ký kết theo hình thức đơn giá cố định và trọn gói…

Phó Chủ tịch Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam Phạm Văn Bắc cho rằng, việc kiểm soát tốt giá vật liệu sẽ giúp giữ nhịp tiến độ cho các dự án xây dựng cũng như bảo đảm mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới. Việc cập nhật, điều chỉnh công bố giá vật liệu xây dựng, chỉ số giá xây dựng đã được rút ngắn, kịp thời phù hợp với mặt bằng giá thị trường nhưng cũng chưa theo kịp biến động về giá cả trên thực tế điều chỉnh theo từng ngày. Điều này gây khó khăn trong khâu thanh toán, nhất là đối với các công trình lớn, trọng điểm. Do đó, cần xây dựng cơ chế giá theo đúng biến động của thị trường, đi kèm với đó là cơ chế kiểm soát linh hoạt, minh bạch.

Riêng với ngành thép, theo ông Nghiêm Xuân Đa, nhằm giảm giá bán, bảo đảm lợi nhuận, các doanh nghiệp cần tiếp tục tái cấu trúc, tập trung đầu tư vào công nghệ tiên tiến, cải thiện chất lượng sản phẩm và tối ưu hóa chi phí sản xuất. Đồng thời, nâng cao vai trò liên kết chuỗi giá trị trong ngành, khuyến khích các doanh nghiệp thép phối hợp chặt chẽ với các nhà cung ứng nguyên liệu, logistics và các ngành sử dụng thép để giảm thiểu rủi ro, đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu, cũng như hỗ trợ lẫn nhau trong bối cảnh thị trường còn biến động khó lường.

CHÂU ANH - BẢO HÂN