Áp lực nợ xấu 'bủa vây' hệ thống ngân hàng quý I/2026

Số liệu từ báo cáo tài chính quý I/2026 của 27 ngân hàng trên sàn chứng khoán cho thấy tổng nợ xấu tính đến ngày 31/3/2026 đạt 292.160 tỷ đồng. So với cuối năm 2025, con số này đã tăng thêm 28.065 tỷ đồng, tương ứng với mức tăng 11%. Xu hướng đi lên bao trùm phần lớn các nhà băng khi chỉ có VietinBank, NamABank và ABBank ghi nhận mức giảm ở chỉ tiêu này.

Xét về quy mô tuyệt đối, BIDV hiện đứng đầu hệ thống với 42.655 tỷ đồng nợ xấu, tăng thêm 7.678 tỷ đồng chỉ sau ba tháng, tương đương mức tăng 22%. Đây cũng là ngân hàng có giá trị nợ xấu tăng mạnh nhất trong nhóm khảo sát. Đứng ngay sau là Sacombank với 41.498 tỷ đồng nợ xấu, dù mức tăng trong quý I khá khiêm tốn ở mức 3%. VPBank tiếp tục nằm trong nhóm có nợ xấu lớn khi đạt 37.284 tỷ đồng, tăng thêm 18% so với cuối năm trước.

Giải thích về vấn đề này tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, Tổng Giám đốc VPBank Nguyễn Đức Vinh cho biết tỷ lệ nợ xấu cao là sự lựa chọn có chủ đích trong mô hình kinh doanh đa phân khúc, bao gồm cả tài chính tiêu dùng tín chấp. Để đảm bảo an toàn, ngân hàng này tiếp tục duy trì chính sách trích lập dự phòng nghiêm ngặt với số dư dự phòng thuộc nhóm lớn nhất hệ thống.

Áp lực chất lượng tài sản cũng lan rộng sang các ngân hàng lớn khác như MB tăng 1.920 tỷ đồng, SHB tăng 1.743 tỷ đồng và Vietcombank tăng 1.198 tỷ đồng.

Ở nhóm ngân hàng quy mô trung bình và nhỏ, tốc độ tăng trưởng nợ xấu thậm chí còn gây bất ngờ hơn. TPBank ghi nhận nợ xấu tăng tới 48%, đạt mức 5.846 tỷ đồng. Đặc biệt, BacABank và PGBank có tốc độ tăng lần lượt là 68% và 64%. Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng nhanh, gây áp lực lớn lên công tác quản trị rủi ro và xử lý nợ.

Tuy nhiên, thị trường vẫn ghi nhận những nỗ lực xử lý nợ hiệu quả. VietinBank là điểm sáng tiêu biểu khi nợ xấu giảm 1.318 tỷ đồng, tương đương giảm 6%. NamABank và ABBank cũng ghi nhận mức giảm lần lượt là 14% và 3%.

Đáng chú ý nhất là diễn biến của nợ nhóm 5, tức nhóm nợ có khả năng mất vốn cao nhất. Tổng nợ nhóm 5 của 27 ngân hàng tại ngày 31/3/2026 đạt 168.543 tỷ đồng. Sacombank đã trở thành ngân hàng Việt Nam đầu tiên có nợ nhóm 5 vượt mốc 30.000 tỷ đồng, tăng gấp ba lần so với thời điểm một năm trước.

Sau Sacombank, BIDV đứng thứ hai với 27.539,7 tỷ đồng, tăng 6,6% so với cuối năm 2025 nhưng giảm 1,4% so với cùng kỳ; tỷ lệ nợ nhóm 5 trong tổng nợ xấu ở mức 64,6%.

Sự phân hóa về nợ nhóm 5 thể hiện rõ rệt khi có 19 ngân hàng tăng và 8 ngân hàng giảm so với cuối năm 2025. Trong khi TPBank và HDBank tăng mạnh nợ nhóm 5 thì VietinBank lại ghi nhận mức giảm kỷ lục gần 8.000 tỷ đồng chỉ trong một quý. SHB cũng cho thấy xu hướng tích cực khi nợ nhóm 5 giảm liên tiếp từ đỉnh đầu năm 2025 xuống còn 7.113 tỷ đồng vào cuối quý I/2026.

Hiện nay, nợ nhóm 5 đang tập trung chủ yếu tại các ngân hàng lớn. Riêng 5 đơn vị gồm Sacombank, BIDV, VietinBank, VPBank và Vietcombank đã chiếm khoảng 89.000 tỷ đồng, tương đương hơn một nửa tổng quy mô nợ nhóm 5 của toàn bộ nhóm khảo sát.

Việc khách hàng rơi vào nợ nhóm 5 không chỉ gây rủi ro mất vốn mà còn buộc ngân hàng phải tăng mạnh trích lập dự phòng, trực tiếp bào mòn lợi nhuận. Bên cạnh đó, thông tin nợ xấu được lưu trữ trên hệ thống CIC lên đến 5 năm khiến khách hàng hầu như không thể tiếp cận nguồn tín dụng mới trong thời gian này. Điều này buộc các nhà băng phải thận trọng tối đa trong việc xem xét các khoản vay mới sau khi thông tin nợ xấu được xóa bỏ.