Áp lực thầm lặng của gia đình các phi hành gia Artemis II

Tên lửa đưa 4 phi hành gia của NASA rời bệ phóng tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy ở Cape Canaveral, Florida, Mỹ, ngày 1/4/2026. Ảnh: AA/TTXVN

Theo New York Times, dù các phi hành gia đã quen với những rủi ro của hoạt động không gian, nhiệm vụ Artemis II được đánh giá mang tính thử thách cao hơn. Đây là lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ, con người tiếp cận lại Mặt Trăng, đồng thời sử dụng một loại tàu vũ trụ hoàn toàn mới do NASA phát triển. Mức độ không chắc chắn và nguy cơ tiềm ẩn vì thế cũng gia tăng đáng kể.

Áp lực này không chỉ dừng lại ở phi hành đoàn mà còn lan sang gia đình và người thân của họ. Khi phi hành gia Reid Wiseman biết mình sẽ chỉ huy Artemis II, phản ứng đầu tiên của ông không phải là phấn khích mà là cảm giác nặng nề về trách nhiệm. Là một người cha đơn thân của hai con gái, ông phải đối diện với những suy nghĩ thực tế về rủi ro của nhiệm vụ.

Theo ông James Picano, nhà tâm lý học phụ trách hỗ trợ gia đình phi hành gia tại NASA, áp lực không chỉ xuất hiện vào thời điểm phóng tàu mà bắt đầu ngay từ khi phi hành đoàn được lựa chọn. NASA công bố danh sách phi hành đoàn Artemis II từ năm 2023, gần ba năm trước ngày phóng thực tế 1/4/2026. Khoảng thời gian dài huấn luyện với lịch trình dày đặc, cùng sự không chắc chắn về các mốc thời gian, khiến việc duy trì cuộc sống gia đình trở nên khó khăn hơn.

Tiến sĩ Catherine Hansen, vợ của phi hành gia Jeremy Hansen, cho biết nhiệm vụ gần như chiếm trọn thời gian của cả gia đình. Bà mô tả những áp lực tâm lý khi phải tham gia các cuộc họp chuẩn bị và xây dựng phương án dự phòng cho những tình huống xấu nhất. Các gia đình cũng buộc phải có những cuộc trò chuyện khó khăn về khả năng xảy ra sự cố trong quá trình bay.

So với giai đoạn đầu của ngành hàng không vũ trụ, mức độ hỗ trợ dành cho gia đình phi hành gia đã thay đổi đáng kể. Trong những năm 1960, khi NASA triển khai các chương trình Gemini và Apollo, gần như không có hỗ trợ chính thức nào. Theo nhà xã hội học Tracy L. Scott tại Đại học Emory, môi trường khi đó mang tính tự phát, giống một công ty khởi nghiệp, với quy mô nhỏ và ít quy trình.

Các gia đình phi hành gia thời kỳ đó chủ yếu dựa vào nhau để vượt qua áp lực. Họ hình thành các mạng lưới hỗ trợ không chính thức quanh trung tâm huấn luyện ở Houston. Trong khi đó, truyền thông lại theo sát đời sống cá nhân, thậm chí phóng viên có thể xuất hiện ngay tại nhà của họ. Chỉ sau thảm họa Apollo 1 năm 1967, khi ba phi hành gia thiệt mạng, NASA mới bắt đầu xây dựng các hệ thống hỗ trợ tâm lý, y tế và tài chính bài bản hơn.

Cùng với sự phát triển của tổ chức, NASA dần chuyên nghiệp hóa cách tiếp cận đối với gia đình phi hành gia. Theo ông Picano, các nguồn lực hỗ trợ hiện nay đóng vai trò quan trọng, giúp giảm bớt áp lực để phi hành đoàn có thể tập trung hoàn toàn vào nhiệm vụ.

Tuy nhiên, chương trình Artemis đặt ra những thách thức mới. Một trong những vấn đề lớn nhất là liên lạc. Trên Trạm Vũ trụ Quốc tế, các phi hành gia có thể duy trì kết nối thường xuyên với gia đình qua email, điện thoại hoặc video. Nhưng với Artemis II, cơ hội này bị hạn chế đáng kể do khoảng cách xa hơn.

Đặc biệt, tàu vũ trụ sẽ trải qua một giai đoạn bay qua “vùng tối” của Mặt Trăng, khi toàn bộ liên lạc với Trái Đất bị gián đoạn. Gia đình các phi hành gia đã được huấn luyện trước để hiểu và chuẩn bị tâm lý cho tình huống này, nhưng điều đó không làm giảm hoàn toàn sự lo lắng.

Trong những ngày đầu của nhiệm vụ, từ khi phi hành đoàn rời bệ phóng, họ gần như không thể liên lạc với gia đình cho đến ngày thứ ba hoặc thứ tư. Ông Wiseman cho biết khoảnh khắc lần đầu trò chuyện lại với các con khi đang trên đường tới Mặt Trăng mang lại cảm xúc đặc biệt, giống như một cuộc đoàn tụ ngắn ngủi giữa không gian.

Trải nghiệm đó phản ánh rõ một thực tế ít được nhắc đến, đó là phía sau những bước tiến lớn của khám phá không gian là áp lực tâm lý kéo dài mà không chỉ phi hành gia, mà cả gia đình họ, phải cùng nhau gánh vác.