APEC 2026: Củng cố động lực tăng trưởng giữa những biến động toàn cầu
Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC lần thứ 33 tại Thâm Quyến (Trung Quốc) khép lại với những cam kết thúc đẩy hội nhập kinh tế, tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và khai thác tiềm năng của các công nghệ mới. Trong bối cảnh kinh tế thế giới đối mặt với nhiều bất định, những định hướng hợp tác này được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho tăng trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương, đồng thời mở ra cơ hội để các nền kinh tế thành viên thích ứng với những chuyển dịch sâu sắc của kinh tế toàn cầu.

Tìm kiếm động lực mới cho liên kết kinh tế khu vực
Diễn ra tại Thâm Quyến, trung tâm công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng đầu của Trung Quốc, Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC lần thứ 33 hướng tới mục tiêu củng cố hợp tác, thúc đẩy hội nhập và tạo động lực tăng trưởng mới cho khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Với định hướng xây dựng một cộng đồng cùng thịnh vượng, hội nghị không chỉ tìm cách tháo gỡ những vướng mắc thương mại trước mắt, mà còn thúc đẩy một không gian kinh tế mở, năng động và có khả năng thích ứng trước những biến động toàn cầu.
Là một trong những trung tâm sản xuất, thương mại và công nghệ lớn của thế giới, châu Á - Thái Bình Dương có nhiều lợi thế để duy trì vai trò đầu tàu tăng trưởng. Tuy nhiên, xu hướng bảo hộ thương mại, căng thẳng địa chính trị và những gián đoạn chuỗi cung ứng đang đặt ra không ít thách thức đối với tiến trình liên kết khu vực.
Trong bối cảnh đó, việc 21 nền kinh tế APEC thông qua Tầm nhìn Thâm Quyến, tái khẳng định cam kết thúc đẩy hội nhập và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng có ý nghĩa quan trọng. Văn kiện nhấn mạnh yêu cầu duy trì nguồn cung ổn định đối với hàng hóa thiết yếu, đồng thời tăng cường an ninh năng lượng và công nghệ, bảo đảm khả năng tiếp cận nguồn năng lượng liên tục, tin cậy, có giá cả hợp lý và bền vững.
Những cam kết này phản ánh sự chuyển dịch trong tư duy phát triển kinh tế khu vực: bên cạnh hiệu quả và chi phí, tính an toàn, linh hoạt và khả năng đa dạng hóa chuỗi cung ứng ngày càng trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh. Trong bối cảnh bất ổn gia tăng, giảm phụ thuộc vào một thị trường, tuyến vận tải hay nguồn cung đơn lẻ là yêu cầu cấp thiết đối với các nền kinh tế.
Đánh giá về ý nghĩa của văn kiện, ông John Quelch, Phó Hiệu trưởng điều hành Đại học Côn Sơn Thượng Hải (Trung Quốc), cho rằng Tầm nhìn Thâm Quyến có thể chuyển hóa mục tiêu xây dựng cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương thành hợp tác thực chất trong ba lĩnh vực: thương mại, kết nối và đổi mới sáng tạo. Theo ông, cải thiện kết nối cảng biển và hạ tầng số sẽ giúp doanh nghiệp tham gia hiệu quả hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.
Nhận định này cũng cho thấy yêu cầu cấp thiết đối với APEC là biến những cam kết chung thành các sáng kiến kết nối cụ thể, từ cải thiện hạ tầng logistics, giảm điểm nghẽn thương mại đến đa dạng hóa nguồn cung. Đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy liên kết và duy trì tăng trưởng dài hạn.
Cùng với đó, việc tiếp tục thúc đẩy Khu vực thương mại tự do châu Á - Thái Bình Dương (FTAAP) được kỳ vọng sẽ tăng cường liên kết giữa các cơ chế thương mại hiện có, hướng tới một không gian kinh tế khu vực rộng mở hơn.
Công nghệ - chìa khóa mở ra không gian tăng trưởng mới
Nếu liên kết kinh tế là nền tảng thì công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực quan trọng định hình tương lai tăng trưởng của APEC. Việc hội nghị diễn ra tại Thâm Quyến càng làm nổi bật định hướng này.
Phát biểu tại hội nghị, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường trao đổi giữa các nước nhằm ứng phó với những rủi ro an ninh liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI). Trong cuộc gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump bên lề hội nghị, ông Tập cũng kêu gọi hai bên tăng cường liên lạc về vấn đề này. Điều đó cho thấy AI không chỉ mở ra cơ hội tăng trưởng mà còn đặt ra những yêu cầu mới về an ninh và quản trị.
Trong bối cảnh AI, dữ liệu lớn, tự động hóa và các nền tảng số đang làm thay đổi phương thức sản xuất, kinh doanh, công nghệ ngày càng trở thành yếu tố quyết định năng suất và năng lực cạnh tranh. Với khu vực châu Á - Thái Bình Dương, khai thác hiệu quả những thành tựu này có thể mở ra dư địa tăng trưởng mới.
Theo văn kiện chung, các nhà lãnh đạo APEC cam kết thúc đẩy thương mại xuyên biên giới thông qua thương mại phi giấy tờ, thương mại điện tử, đồng thời tăng đầu tư vào hạ tầng số và công nghệ mới nổi, khuyến khích khai thác dữ liệu và đổi mới sáng tạo. Những định hướng này được kỳ vọng giúp đơn giản hóa thủ tục, giảm chi phí giao dịch, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường và tạo thêm cơ hội cho các doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ tham gia thương mại khu vực.
Cùng với thúc đẩy ứng dụng công nghệ, cộng đồng doanh nghiệp APEC kêu gọi xây dựng khuôn khổ quản trị AI có trách nhiệm, an toàn và đáng tin cậy. Ông Zhou Mi, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Hợp tác kinh tế và Thương mại quốc tế Trung Quốc, nhận định các nhà lãnh đạo doanh nghiệp có những đánh giá rất nhạy bén, đồng thời bày tỏ kỳ vọng lãnh đạo các nền kinh tế APEC sẽ nghiêm túc xem xét những kiến nghị này, qua đó tạo dựng môi trường ổn định, bền vững cho hoạt động kinh doanh.
Kiến tạo những động lực tăng trưởng bền vững
Bên cạnh thương mại và công nghệ, APEC 2026 còn hướng sự quan tâm tới những yếu tố nền tảng bảo đảm tăng trưởng dài hạn, trong đó có an ninh năng lượng, kết nối hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực và khả năng thích ứng của doanh nghiệp.
Một trong những nội dung nổi bật của Tầm nhìn Thâm Quyến là cam kết tăng cường an ninh năng lượng và công nghệ, bảo đảm khả năng tiếp cận nguồn năng lượng liên tục, đáng tin cậy, có giá cả hợp lý và bền vững. Đây là vấn đề ngày càng cấp thiết khi nhu cầu năng lượng gia tăng cùng quá trình công nghiệp hóa, số hóa và sự phát triển của các trung tâm dữ liệu, hệ thống AI. Những công nghệ được kỳ vọng tạo đột phá về năng suất cũng đòi hỏi nguồn cung điện ổn định và hạ tầng năng lượng đủ năng lực đáp ứng.
Điều đó cho thấy mối liên hệ ngày càng chặt chẽ giữa chuyển đổi số và chuyển đổi năng lượng. Một nền kinh tế muốn phát triển các ngành công nghệ cao cần có hạ tầng năng lượng vững chắc; ngược lại, công nghệ số cũng có thể hỗ trợ nâng cao hiệu quả quản lý, phân phối và sử dụng năng lượng. Vì vậy, hợp tác bảo đảm an ninh năng lượng là một trong những điều kiện quan trọng để duy trì tăng trưởng và nâng cao khả năng thích ứng trước biến động thị trường.
Cùng với đó, doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ cần được hỗ trợ để tận dụng tốt hơn cơ hội từ hội nhập và chuyển đổi công nghệ. Tại Hội nghị Thượng đỉnh doanh nghiệp APEC, cộng đồng doanh nghiệp kêu gọi giảm các rào cản phi thuế quan, đặc biệt trong thương mại thực phẩm, đồng thời thúc đẩy ứng dụng AI trong hoạt động kinh doanh. Đây là những đề xuất thiết thực, bởi khả năng tiếp cận thị trường và công nghệ vẫn là yếu tố quyết định sức cạnh tranh của nhiều doanh nghiệp.
Mở rộng khả năng tiếp cận vốn, công nghệ, đào tạo kỹ năng và các nền tảng số sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, cải thiện chất lượng sản phẩm và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực. Quan trọng hơn, đây cũng là cách để thành quả hội nhập được lan tỏa rộng rãi, thay vì chỉ tập trung ở các tập đoàn lớn hay những nền kinh tế có trình độ phát triển cao.
Ở góc độ dài hạn, phát triển nguồn nhân lực cũng là điều kiện quan trọng để các nền kinh tế tận dụng cơ hội từ chuyển dịch công nghệ. Khi tự động hóa và AI làm thay đổi cấu trúc việc làm, yêu cầu đối với người lao động không ngừng biến đổi. Đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng số và thúc đẩy học tập suốt đời vì thế cần được xem là những nội dung không thể tách rời chiến lược tăng trưởng mới.
Từ cam kết đến hành động: Thước đo của hiệu quả hợp tác
Dù đặt ra nhiều kỳ vọng, con đường hiện thực hóa các mục tiêu của APEC vẫn không ít trở ngại. Hội nghị diễn ra trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng, chủ nghĩa bảo hộ thương mại có xu hướng lan rộng và cạnh tranh Mỹ - Trung trong lĩnh vực AI ngày càng gay gắt. Những yếu tố này làm gia tăng bất định đối với kinh tế toàn cầu, đồng thời có thể cản trở lưu chuyển hàng hóa, công nghệ và đầu tư trong khu vực.
Việc các nhà lãnh đạo APEC đạt đồng thuận về tuyên bố chung lần này vì thế mang ý nghĩa đáng chú ý. Lịch sử hội nghị cho thấy không phải lúc nào các nền kinh tế thành viên cũng có thể thống nhất văn kiện chung. Tuy nhiên, cần nhìn nhận APEC là diễn đàn hợp tác kinh tế dựa trên nguyên tắc tự nguyện và đồng thuận; các cam kết không mang tính ràng buộc pháp lý như một hiệp định thương mại. Do đó, hiệu quả hội nghị không chỉ được đo bằng việc thông qua văn kiện hay đưa ra những tuyên bố tích cực, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa định hướng thành chương trình hành động cụ thể, mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp và người dân.
Như ông John Quelch nhấn mạnh, ưu tiên hiện nay là chuyển những mục tiêu chung thành các sáng kiến cụ thể, tạo ra lợi ích lâu dài cho toàn khu vực. Đây cũng là thước đo đối với vai trò và hiệu quả hợp tác của APEC trong giai đoạn tới.
Những kỳ vọng về liên kết kinh tế sâu rộng hơn, khai thác hiệu quả tiềm năng công nghệ và tạo dựng động lực tăng trưởng mới chỉ có thể trở thành hiện thực nếu được tiếp nối bằng hành động cụ thể và sự phối hợp bền bỉ giữa các nền kinh tế thành viên. Trong một thế giới nhiều biến động, tăng cường hợp tác không chỉ là giải pháp ứng phó trước mắt, mà còn là con đường để châu Á - Thái Bình Dương củng cố vị thế, duy trì động lực phát triển và hướng tới thịnh vượng chung. Các lãnh đạo APEC bày tỏ sự ủng hộ và kỳ vọng Năm APEC 2027 tại Việt Nam sẽ tiếp tục thúc đẩy xung lực hợp tác mới, đóng góp vào hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung.

