APEC 2027 khẳng định vai trò và vị thế của Việt Nam
Việc Việt Nam đảm nhận vai trò chủ nhà APEC năm 2027 sẽ là cơ hội tiếp theo để chứng minh cách thức chuyển đổi các cam kết đó thành sự hợp tác khu vực bền vững

Logo APEC 2027 VIET NAM. (Ảnh: TTXVN)
Việc Việt Nam đảm nhiệm đăng cai tổ chức Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) 2027 đánh dấu một giai đoạn khác trong quá trình phát triển từ nền kinh tế sản xuất mới nổi thành quốc gia ngày càng tích cực tham gia quản trị kinh tế khu vực.
Đây là đánh giá của chuyên gia phân tích an ninh, đối ngoại Collins Chong Yew Keat thuộc Đại học Malaya trong cuộc trao đổi với phóng viên TTXVN tại Kuala Lumpur về vai trò nước chủ nhà APEC 2027 của Việt Nam.
Theo chuyên gia của Đại học Malaya, Việt Nam gia nhập APEC vào năm 1998 và đã đăng cai tổ chức diễn đàn này vào năm 2006 và 2017. Lần đăng cai thứ 3 này dựa trên nhiều thập kỷ hội nhập kinh tế, công nghiệp hóa hướng xuất khẩu, đầu tư nước ngoài và sự tham gia ngày càng mở rộng vào các mạng lưới sản xuất khu vực.
Tại lễ tiếp nhận vai trò chủ nhà Năm APEC 2027 từ Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã công bố chủ đề “Kiến tạo kỷ nguyên mới về khả năng phục hồi, đổi mới và thịnh vượng chung.”
Việt Nam đã xác định 3 ưu tiên: nâng cao năng suất kinh tế, thúc đẩy thương mại và đầu tư khu vực và tăng cường khả năng phục hồi cũng như năng động kinh tế, đồng thời nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Những ưu tiên này phản ánh nhận thức rằng tăng trưởng trong tương lai không thể chỉ dựa vào sản xuất giá rẻ và mở rộng xuất khẩu.
Việt Nam ngày càng phải nhanh chóng chuyển sang các hoạt động có giá trị cao hơn, nâng cao năng lực công nghệ trong nước và củng cố vị thế của mình trong các chuỗi cung ứng khu vực tiên tiến. Vai trò Chủ tịch APEC 2027 mang đến cơ hội kết nối các mục tiêu phát triển trong nước này với hợp tác khu vực rộng lớn hơn.
Ngoài ra, vai trò lãnh đạo APEC 2027 của Việt Nam cũng mở ra lộ trình thúc đẩy các quy tắc thương mại dễ dự đoán, tính minh bạch của chuỗi cung ứng và các mối quan hệ đối tác kinh tế đa dạng. Tuy nhiên, APEC không thể thay thế các cuộc đàm phán thương mại song phương hoặc loại bỏ các rủi ro liên quan đến thuế quan.
Do đó, cách tiếp cận ngoại giao của Việt Nam có khả năng sẽ nhấn mạnh các nguyên tắc đã được thiết lập về độc lập, tự lực và đa dạng hóa các mối quan hệ đối ngoại hơn là liên kết với một cường quốc nào.
Chuyên gia Collins Chong Yew Keat chỉ rõ cơ hội quan trọng đối với Việt Nam là chuyển đổi các sáng kiến số hóa và kết nối năm 2026 của Trung Quốc thành các chương trình khu vực thực tiễn. Thay vì đưa ra chương trình nghị sự hoàn toàn mới, Việt Nam có thể xây dựng dựa trên khuôn khổ số hóa thương mại, các sáng kiến hợp tác về trí tuệ nhân tạo và các cam kết về kết nối đã được thông qua tại Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế APEC lần thứ 33 ở Thâm Quyến.
Một lĩnh vực tiềm năng là phát triển hệ thống chứng từ hải quan điện tử và thủ tục thương mại điện tử có khả năng tương tác để giảm bớt gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp. Một lĩnh vực khác là hỗ trợ xây dựng năng lực giúp các doanh nghiệp nhỏ sử dụng công nghệ số, tham gia vào chuỗi giá trị khu vực và nâng cao năng suất. Việt Nam cũng có thể khuyến khích hợp tác trong phát triển kỹ năng bán dẫn, cơ sở hạ tầng số, ứng dụng Trí tuệ Nhân tạo (AI) có trách nhiệm và đào tạo lực lượng lao động liên quan đến công nghệ.
Về kết nối ASEAN, Việt Nam ở vị thế có thể góp phần tăng cường mối liên hệ giữa tiến trình hội nhập kinh tế ASEAN với hợp tác rộng lớn hơn tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Với vị trí địa lý và sự tham gia vào mạng lưới sản xuất khu vực, Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong các cuộc thảo luận về hành lang vận tải, logistics, thương mại hàng hải và đa dạng hóa chuỗi cung ứng.
Việt Nam có thể sử dụng APEC 2027 để thúc đẩy sự hội tụ thực tiễn giữa các khuôn khổ thương mại hiện có, bao gồm Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện khu vực (RCEP) và Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Sự hợp tác có thể tập trung vào các vấn đề chung như tạo thuận lợi cho thương mại, minh bạch xuất xứ, thương mại điện tử và tính tương thích về quy định.
Liên quan đến khả năng phục hồi kinh tế khu vực, Việt Nam có thể khuyến khích hợp tác mạnh mẽ hơn trong an ninh lương thực, cơ sở hạ tầng năng lượng, chuẩn bị ứng phó thiên tai và thích ứng với biến đổi khí hậu, đặc biệt là đối với các nền kinh tế ven biển và đang phát triển. Những vấn đề này đã được phản ánh trong Tuyên bố Thâm Quyến, tạo ra sự liên tục giữa các năm đăng cai của Trung Quốc và Việt Nam.
Việc Việt Nam chọn Phú Quốc làm địa điểm tổ chức Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 mang ý nghĩa kinh tế và phát triển quan trọng. Sự kiện này tạo cơ hội nâng cấp kết nối quốc tế, cơ sở hạ tầng du lịch và các tiện nghi cho hội nghị, đồng thời giới thiệu Việt Nam như một điểm đến thu hút đầu tư quốc tế.
Công tác chuẩn bị bao gồm mở rộng sân bay, cơ sở hội nghị, các dự án giao thông và cơ sở hạ tầng môi trường. Sự phát triển dài hạn của Phú Quốc cũng cần giải quyết vấn đề an ninh nguồn nước, quản lý chất thải và phát triển bền vững môi trường, đặc biệt là với hệ sinh thái ven biển và ngành du lịch hiện đang phát triển.
Trước những hạn chế mang tính thể chế của APEC, Việt Nam không thể buộc các nước thành viên giảm thuế quan, làm hài hòa các quy định về công nghệ hoặc giải quyết các bất đồng chiến lược. Do đó, cơ hội của Việt Nam sẽ phụ thuộc vào việc xác định các lĩnh vực mà các nền kinh tế thành viên có lợi ích kinh tế chồng chéo và sẵn sàng theo đuổi hợp tác tự nguyện.
Một chương trình nghị sự thực tiễn tập trung vào những thành tựu có thể đo lường được là rất đáng để theo đuổi. Ví dụ, các chương trình thí điểm về thương mại không giấy tờ, các sáng kiến số hóa doanh nghiệp vừa và nhỏ trong khu vực, quan hệ đối tác đào tạo kỹ thuật và cải thiện điều phối hậu cần.
Việt Nam cũng có thể giúp tăng cường sự tham gia của APEC thông qua Hội đồng Cố vấn doanh nghiệp để đảm bảo hợp tác đáp ứng các yêu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và nhà đầu tư. Những sáng kiến này sẽ cho thấy hợp tác kinh tế đa phương có thể vẫn hiệu quả ngay cả khi những bất đồng địa chính trị vẫn tồn tại.
Việc Trung Quốc và Việt Nam lần lượt đăng cai tổ chức APEC tạo ra cơ hội cho việc duy trì sự liên tục trong quản trị kinh tế khu vực. Chương trình nghị sự năm 2026 của Trung Quốc đặc biệt chú trọng đến kết nối, công nghệ và hội nhập kinh tế khu vực. Các ưu tiên năm 2027 của Việt Nam cũng tập trung vào năng suất, thương mại, đầu tư và khả năng phục hồi kinh tế. Sự hội tụ này tạo ra phạm vi cho sự hợp tác bền vững mà không cần có quan điểm chính trị hoặc chiến lược giống hệt nhau.
Tuy nhiên, Việt Nam có những lợi ích quốc gia, yêu cầu phát triển và cân nhắc chiến lược riêng. Do đó, vai trò đăng cai của Việt Nam là cơ hội để định hình chương trình nghị sự của APEC xoay quanh các nhu cầu thực tiễn của khu vực.
Chuyên gia của Đại học Malaya cho rằng, đối với Việt Nam, APEC 2027 mở ra cơ hội thúc đẩy năng suất, đổi mới sáng tạo, kết nối cơ sở hạ tầng và khả năng chống chịu của nền kinh tế, đồng thời tăng cường các hoạt động ngoại giao trên toàn khu vực. Thách thức là làm sao chuyển hóa những ưu tiên này thành các dự án thiết thực, mang lại lợi ích cho doanh nghiệp, người lao động và cộng đồng.
Thước đo bền vững cho vai trò của APEC nằm ở khả năng chung của các thành viên trong việc duy trì hợp tác kinh tế, giảm thiểu sự phân mảnh và mang lại những cải thiện hữu hình cho sự thịnh vượng của khu vực. Các sáng kiến của Trung Quốc trong năm 2026 tạo tiền đề cho công việc này.
Việc Việt Nam đảm nhận vai trò chủ nhà APEC năm 2027 sẽ là cơ hội tiếp theo để chứng minh cách thức chuyển đổi các cam kết đó thành sự hợp tác khu vực bền vững./.
