Artemis II lập kỷ lục: Phi hành đoàn trở về từ rìa Mặt Trăng sau hành trình 13 phút 'cháy rực'

Ảnh chụp màn hình từ video phát trực tiếp cho thấy khoang chứa phi hành đoàn Artemis II hạ cánh xuống Thái Bình Dương sau chuyến bay ngang qua Mặt Trăng, ngày 10/4. Ảnh: NASA.

Hành trình lao xuống khí quyển kéo dài 13 phút trong biển lửa đã khép lại một sứ mệnh lịch sử – chuyến bay đưa con người tiến xa hơn vào không gian so với bất kỳ nhiệm vụ nào trước đó.

Tàu Orion thuộc sứ mệnh Artemis II cùng phi hành đoàn 4 người đã xuyên qua khí quyển Trái Đất và hạ cánh an toàn xuống Thái Bình Dương sau gần 10 ngày trong không gian, đánh dấu chuyến bay có người lái đầu tiên tiến tới vùng lân cận Mặt Trăng trong hơn nửa thế kỷ.

Tàu Orion có hình “kẹo dẻo”, mang tên Integrity, đã bung dù và nhẹ nhàng đáp xuống vùng biển ngoài khơi South California ngay sau 17h theo giờ địa phương, khép lại hành trình đưa các phi hành gia tiến xa hơn vào không gian so với mọi kỷ lục trước đó.

Chuyến bay Artemis II đã di chuyển tổng quãng đường 694.392 dặm (1.117.515 km), bao gồm hai vòng quanh Trái Đất và một cú bay sượt qua Mặt Trăng ở khoảng cách 252.000 dặm, trở thành chuyến bay thử nghiệm có người lái đầu tiên trong chuỗi sứ mệnh Artemis nhằm đưa con người trở lại bề mặt Mặt Trăng từ năm 2028.

Khoảnh khắc hạ cánh, diễn ra khoảng hai giờ trước khi mặt trời lặn, được truyền hình trực tiếp qua webcast của NASA.

Ảnh chụp màn hình từ video phát trực tiếp sau chuyến bay ngang qua Mặt Trăng của phi hành đoàn Artemis II vào ngày 10/4 cho thấy khoang chứa phi hành đoàn Artemis II đang nổi trên Thái Bình Dương sau khi hạ cánh xuống biển. Ảnh: NASA.

Các đội cứu hộ đã sẵn sàng tiếp cận và đưa phi hành đoàn gồm các phi hành gia Mỹ Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch và phi hành gia Canada Jeremy Hansen ra khỏi khoang.

Việc trở về an toàn đã vượt qua thử thách quan trọng cuối cùng đối với tàu Orion – do Lockheed Martin chế tạo – chứng minh khả năng chịu đựng các lực cực hạn khi quay trở lại từ quỹ đạo Mặt Trăng.

Khoảnh khắc căng thẳng nhất là 13 phút lao xuống khí quyển, khi ma sát khiến nhiệt độ bên ngoài tàu tăng lên tới khoảng 5.000 độ F (2.760 độ C).

Hình ảnh Trái Đất được nhìn thấy qua cửa sổ của khoang tàu vũ trụ Artemis II trong ảnh chụp màn hình từ video phát trực tiếp sau khi khoang tàu đi vào bầu khí quyển trong quá trình quay trở lại Trái Đất. Ảnh: NASA.

Ở đỉnh điểm, lớp plasma ion hóa bao quanh tàu đã làm gián đoạn liên lạc với phi hành đoàn trong vài phút. Căng thẳng chỉ được giải tỏa khi tín hiệu được nối lại và hai bộ dù bung ra từ mũi tàu, giảm tốc xuống còn khoảng 15 dặm/giờ (25 km/h) trước khi chạm nước.

Các đội của NASA và Hải quân Mỹ dự kiến mất khoảng một giờ để cố định tàu nổi, hỗ trợ phi hành đoàn rời khỏi khoang và đưa họ tới tàu cứu hộ gần đó để kiểm tra y tế ban đầu.

Phi hành đoàn đã được phóng lên từ Cape Canaveral, Florida vào ngày 1/4 bằng tên lửa Space Launch System của NASA, bay vào quỹ đạo Trái Đất trước khi tiến tới phía xa của Mặt Trăng – xa hơn bất kỳ con người nào từng đạt được.

Nữ phi hành gia Christina Koch của NASA nhìn lại Trái đất qua cửa sổ trên tàu vũ trụ Orion. Ảnh: NASA.

Họ trở thành những phi hành gia đầu tiên bay gần vệ tinh tự nhiên duy nhất của Trái Đất kể từ thời chương trình Apollo những năm 1960–1970. Đáng chú ý, Victor Glover, Christina Koch và Jeremy Hansen lần lượt trở thành người da màu đầu tiên, phụ nữ đầu tiên và công dân ngoài nước Mỹ đầu tiên tham gia một sứ mệnh Mặt Trăng.

Ở điểm xa nhất, phi hành đoàn đạt khoảng cách 252.756 dặm (406.771 km) từ Trái Đất, vượt kỷ lục trước đó khoảng 248.000 dặm (399.117 km) do phi hành đoàn Apollo 13 thiết lập năm 1970.

Khi các phi hành gia Artemis II tiến gần đến vị trí phía sau Mặt Trăng, họ đã chụp được hình ảnh này về Trái Đất hình lưỡi liềm với Mặt Trăng ở phía trước. Ảnh: NASA.

Chuyến bay, tiếp nối sứ mệnh không người lái Artemis I năm 2022, được xem là buổi “tổng duyệt” quan trọng cho kế hoạch đưa con người quay trở lại Mặt Trăng lần đầu tiên kể từ Apollo 17 năm 1972.

Mục tiêu dài hạn của chương trình Artemis là thiết lập sự hiện diện lâu dài trên Mặt Trăng, làm bàn đạp cho các chuyến thám hiểm sao Hỏa trong tương lai.

Trong bối cảnh thế giới đầy biến động chính trị và xã hội – gợi nhớ thời kỳ Chiến tranh Lạnh của chương trình Apollo – sứ mệnh Artemis II vẫn tạo được sức hút lớn toàn cầu, khẳng định vai trò của khoa học và công nghệ trong thời đại mà niềm tin vào các tập đoàn công nghệ lớn đang suy giảm. Các khảo sát cho thấy công chúng vẫn ủng hộ rộng rãi mục tiêu của sứ mệnh.

Hình ảnh Trái Đất trong sứ mệnh Artemis II sau khi thực hiện quá trình phóng tên lửa lên quỹ đạo Mặt Trăng vào ngày 2/4. Ảnh: NASA.

Việc trở về cũng là bài kiểm tra quan trọng đối với tấm chắn nhiệt của Orion – bộ phận từng gặp áp lực và nhiệt độ cao bất thường trong chuyến bay thử năm 2022. Vì vậy, các kỹ sư NASA đã điều chỉnh quỹ đạo quay trở lại của Artemis II nhằm giảm nhiệt tích tụ và hạn chế rủi ro cháy tàu.

Vụ phóng thành công tuần trước cũng là cột mốc quan trọng đối với tên lửa Space Launch System, mang lại sự xác nhận mà các nhà thầu chính như Boeing và Northrop Grumman chờ đợi suốt hơn một thập kỷ phát triển, chứng minh hệ thống này đã sẵn sàng đưa con người bay an toàn vào không gian.