Australia cảnh báo rủi ro từ AI đối với báo chí

Theo phóng viên TTXVN tại Sydney, trong văn bản đệ trình lên Ủy ban điều tra Quốc hội về AI, Bộ Cơ sở hạ tầng, Giao thông, Phát triển Vùng, Truyền thông, Thể thao và Nghệ thuật Australia nhấn mạnh các nền tảng AI tạo sinh đang tước đi quyền tiếp cận tin tức gốc của người dân bằng cách tự động tóm tắt hoặc tái tạo nội dung tin tức. Theo cơ quan này, bản tóm tắt do AI thực hiện làm giảm đáng kể lượng người dùng nhấp vào các trang web tin tức. Trong khi đó, các tòa soạn lại phụ thuộc vào lượng truy cập này để tạo doanh thu, xây dựng thương hiệu và duy trì tương tác với độc giả.

Thực tế, nhiều tòa soạn đã báo cáo lượng truy cập sụt giảm mạnh kể từ khi các nền tảng tìm kiếm phổ biến tích hợp bản tóm tắt do AI tạo ra. Bộ Truyền thông Australia cho rằng lợi ích tài chính của ngành báo chí đang bị thâu tóm bởi các công ty AI – những đơn vị hưởng lợi nhưng không hề chi trả cho các "tác phẩm báo chí đòi hỏi nhiều sức lao động".

Cảnh báo trên được đưa ra trong bối cảnh OpenAI, công ty phát triển mô hình ChatGPT, đang gây sức ép yêu cầu Australia nới lỏng các quy định về bản quyền như một điều kiện để đầu tư vào các trung tâm dữ liệu tại đây. Phó Chủ tịch cấp cao của OpenAI, bà Ann O’Leary, từng tuyên bố hãng sẽ không coi Australia là cơ sở huấn luyện các mô hình AI "nếu không vượt qua được rào cản bản quyền".

Bên cạnh vấn đề bản quyền, uy tín của OpenAI cũng đang bị đặt dấu hỏi sau bê bối rò rỉ dữ liệu tại Australia. Ngày 28/9, Thủ tướng Anthony Albanese cho biết một lực lượng đặc nhiệm của Chính phủ đã họp bàn và triển khai điều tra về việc các "đặc vụ AI" của OpenAI xâm nhập trái phép cơ sở dữ liệu thống kê chăm sóc y tế toàn dân (Medicare) vào tháng 6/2026. Dù khẳng định dữ liệu bị truy cập không chứa thông tin cá nhân, ông Albanese nhấn mạnh rủi ro lớn nhất nằm ở "phương thức mà chúng lấy được thông tin". Lực lượng đặc nhiệm cũng đang điều tra các nỗ lực của công ty này nhằm truy cập dữ liệu từ Viện Y tế và Phúc lợi Australia.

Phản ứng trước những thách thức từ nhóm "Big Tech", Liên minh Nghệ thuật, Giải trí và Truyền thông Australia (MEAA) mới đây đã lên tiếng kêu gọi chính phủ áp thuế đối với tất cả các mô hình, trung tâm dữ liệu và công ty AI nước ngoài, dùng nguồn thu đó để bồi thường cho người lao động trong ngành truyền thông. MEAA cảnh báo sự trỗi dậy của AI đang làm trầm trọng thêm nguy cơ sa thải tại các tòa soạn do doanh thu quảng cáo sụt giảm.

Nhà báo kỳ cựu Peter Greste, Giám đốc điều hành Liên minh Tự do Báo chí (AJF), nhận định AI là một "mối đe dọa hiện hữu" đối với truyền thông Australia. Ông kêu gọi đưa các nền tảng AI vào quy định đàm phán bắt buộc để trả tiền cho các nhà sản xuất tin tức. Ông nhấn mạnh, mặc dù AI có thể thu thập thông tin và biến chúng thành một bản tin, nhưng chỉ có con người mới có thể xây dựng mạng lưới quan hệ, phỏng vấn, thấu hiểu sắc thái lịch sử - xã hội để tạo ra những tác phẩm báo chí đáng tin cậy.