Australia loại biên sớm phi đội máy bay vận tải C-27J Spartan

Không lực Hoàng gia Australia (RAAF) vừa chính thức công bố quyết định cho nghỉ hưu sớm toàn bộ phi đội máy bay vận tải quân sự Leonardo C-27J Spartan. Đây là một phần trong lộ trình cơ cấu lại lực lượng theo Chiến lược Quốc phòng Quốc gia đến năm 2026, được công bố vào trung tuần tháng 4. Đáng chú ý, phi đội này mới chỉ đi vào hoạt động chưa đầy một thập kỷ và vẫn đang trong tình trạng kỹ thuật tốt.

Thay đổi ưu tiên trong chiến lược quốc phòng mới

Quyết định từ bỏ dòng máy bay Spartan được đưa ra trong bối cảnh Australia muốn chuyển đổi sang sử dụng các loại máy bay thương mại cho nhiệm vụ vận chuyển nhân sự và hậu cần cơ bản tại khu vực Thái Bình Dương. Chiến lược mới của RAAF tập trung mạnh mẽ vào việc phát triển khả năng thu thập thông tin tình báo, giám sát và trinh sát (ISR) tầm xa, đồng thời tăng cường năng lực tấn công trực diện.

Bên cạnh việc loại biên C-27J, Australia ưu tiên đầu tư vào các hệ thống vũ khí tiên tiến bao gồm tên lửa AGM-158 JASSM-ER và LRASM tích hợp trên tiêm kích F/A-18F Super Hornet và F-35A. Ngoài ra, quốc gia này cũng đẩy mạnh phát triển vũ khí siêu thanh, đầu tư vào chiến đấu cơ không người lái MQ-28A Ghost Bat và thiết lập hệ thống quản lý tác chiến trên không thế hệ mới.

Nguyên nhân dẫn đến quyết định nghỉ hưu sớm

Phi đội C-27J Spartan của Australia gồm 10 chiếc, được bàn giao trong giai đoạn 2015 - 2018 và do Phi đội 35 tại Amberley vận hành. Dù là dòng vận tải cơ linh hoạt, quá trình khai thác Spartan tại Australia đã gặp phải nhiều rào cản kỹ thuật. Vấn đề lớn nhất nằm ở công tác bảo trì dai dẳng và tỷ lệ sẵn sàng chiến đấu thấp do đứt gãy chuỗi cung ứng linh kiện.

Khác với các quốc gia mua hàng trực tiếp từ nhà sản xuất Leonardo (Ý), Australia mua sắm thông qua chương trình bán trang bị quân sự cho nước ngoài (FMS) của Mỹ. Việc phải thông qua các nhà thầu trung gian của Mỹ thay vì hỗ trợ trực tiếp từ nhà máy sản xuất đã khiến thời gian chờ đợi linh kiện kéo dài, gây ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận hành của phi đội.

Máy bay vận tải quân sự C-27J Spartan.

Vai trò nhân đạo và kế hoạch thay thế

Dù gặp khó khăn về bảo trì trong các nhiệm vụ chiến đấu, C-27J Spartan đã chứng minh được hiệu quả vượt trội trong vai trò nhân đạo và cứu trợ thiên tai từ năm 2021. Với khả năng cất hạ cánh trên đường băng ngắn và dã chiến, dòng máy bay này từng đóng vai trò chủ chốt trong đợt ứng phó cháy rừng kỷ lục năm 2019 - 2020 và các trận lũ lụt tại bang Queensland.

Để lấp đầy khoảng trống năng lực sau khi loại biên Spartan, Australia đã đặt mua 20 chiếc C-130J Hercules mới với dự kiến bàn giao từ năm 2028. C-130J sẽ đảm nhận các vai trò tác chiến phức tạp tại những khu vực địa hình khó khăn. Trong khi đó, các nhiệm vụ hậu cần thông thường trong khu vực Thái Bình Dương sẽ được chuyển giao cho các nền tảng thương mại.

Hiện tại, ATR 72-600 đang được xem xét như một phương án thay thế tiềm năng nhờ khả năng chở tải 9,2 tấn và sự phổ biến trong khu vực. Tuy nhiên, ATR 72-600 thiếu cửa dốc phía sau và khả năng vận hành tại các sân bay dã chiến như C-27J. Về số phận của 10 chiếc C-27J Spartan sắp nghỉ hưu, giới quan sát nhận định nhiều khả năng Australia sẽ chào bán chúng cho các đối tác quốc tế có nhu cầu, do máy bay vẫn còn thời hạn sử dụng dài và chất lượng khung thân còn rất tốt.