Australia sẽ siết diện 'du học gia đình' và 'lao động kỳ nghỉ' để giảm nhập cư

Ảnh AI. Nguồn: Unicampus Global

Phần lớn du học sinh không còn được đưa gia đình đi cùng

Bộ trưởng Nội vụ Australia Tony Burke ngày 17/9 công bố một loạt thay đổi lớn đối với chính sách thị thực, trong bối cảnh chi phí sinh hoạt và nhập cư liên tục nằm trong nhóm vấn đề được cử tri Australia quan tâm hàng đầu.

Theo quy định mới, phần lớn sinh viên quốc tế sẽ không còn được đưa vợ, chồng hoặc con cái sang Australia trong thời gian học tập. Hiện nay, vợ hoặc chồng của du học sinh được phép làm việc tại Australia, dù số giờ làm việc bị giới hạn tùy theo chương trình học; con phụ thuộc dưới 18 tuổi cũng có thể được cấp thị thực đi cùng.

Chính sách mới vẫn dành ngoại lệ cho một số sinh viên đến từ các đảo quốc Thái Bình Dương và Đông Nam Á. Tuy nhiên, người phụ thuộc sẽ không còn được chấp thuận đối với phần lớn thị thực du học. Chính phủ Australia chưa công bố đầy đủ danh sách quốc gia, nhóm sinh viên được miễn trừ cũng như thời điểm áp dụng cụ thể.

Sinh viên quốc tế muốn gia hạn thị thực cũng sẽ phải chứng minh quá trình học tập có sự tiến triển về trình độ. Điều này có nghĩa người học chỉ được tiếp tục ở lại nếu chuyển lên một bậc đào tạo cao hơn, thay vì đăng ký liên tiếp những khóa học cùng cấp hoặc thấp hơn để kéo dài thời gian lưu trú.

Biện pháp này nhằm ngăn tình trạng “nhảy visa” - lợi dụng các chương trình học và những loại thị thực tạm thời khác nhau để liên tục gia hạn thời gian ở lại Australia, trong một số trường hợp gần như vô thời hạn.

“Việc muốn đến Australia trong thời gian tạm thời phải được thực hiện bằng thị thực tạm trú. Nếu muốn định cư, hãy nộp đơn xin thị thực thường trú. Còn khi thị thực không còn hiệu lực, người đó phải rời Australia”, ông Burke nhấn mạnh.

Bốc thăm quyền gia hạn visa của người lao động kỳ nghỉ

Gói cải cách cũng tác động trực tiếp tới những người nhập cảnh theo chương trình lao động kết hợp kỳ nghỉ, thường được gọi là “backpacker”. Australia sẽ đưa vào áp dụng cơ chế bốc thăm đối với những người muốn gia hạn loại thị thực này, thay cho việc gần như tự động được xem xét khi đáp ứng một số yêu cầu về công việc như hiện nay.

Cùng với đó, tất cả thị thực du lịch sẽ được gắn điều kiện “không được tiếp tục lưu trú”. Người đang ở Australia bằng thị thực du lịch vì vậy không thể ở lại trong khi nộp đơn chuyển sang một loại thị thực khác, chẳng hạn thị thực diện vợ chồng hoặc bạn đời.

Canberra muốn ngăn việc người nhập cảnh bằng một mục đích ban đầu, sau đó liên tục chuyển đổi diện thị thực để kéo dài thời gian cư trú. Đây được xem là một trong những nguyên nhân làm số lượng thị thực tạm trú tại Australia tăng lên khoảng 3 triệu.

Chính phủ cũng sẽ tuyển thêm 100 nhân viên phụ trách tuân thủ và tăng cường xử lý những người ở lại quá hạn. Một cơ sở cách ly được xây dựng tại Melbourne trong thời kỳ đại dịch Covid-19 có thể được chuyển đổi thành nơi lưu giữ người vi phạm quy định nhập cư trong thời gian chờ giải quyết thủ tục.

Australia đồng thời cân nhắc tước quyền làm việc của những người có đơn xin bảo hộ đã bị Bộ Nội vụ bác bỏ nhưng vẫn được phép ở lại trong thời gian kháng cáo.

Trung bình mỗi tháng có khoảng 1.580 đơn xin bảo hộ được nộp ngay tại Australia, chủ yếu bởi công dân Trung Quốc, Ấn Độ và Malaysia từng nhập cảnh bằng thị thực du học hoặc du lịch. Khoảng 90% số đơn này bị bác bỏ. Tuy nhiên, quá trình kháng cáo qua Tòa án Tái xét Hành chính và Tòa án Liên bang có thể kéo dài nhiều năm.

Trong thời gian chờ đợi, người nộp đơn thường được cấp thị thực bắc cầu, cho phép cư trú và làm việc trong cộng đồng. Chính phủ Australia lo ngại một bộ phận người nhập cư đang sử dụng quy trình kéo dài này như một cách lách luật để tiếp tục ở lại.

Mục tiêu đưa di cư ròng về mức trước đại dịch

Theo Bộ trưởng Tony Burke, các biện pháp mới được kỳ vọng đưa lượng di cư ròng hằng năm của Australia từ khoảng 300.000 người hiện nay xuống còn 225.000 người vào năm 2028, tương đương mức phổ biến trước đại dịch Covid-19.

Di cư vào Australia tăng mạnh sau khi nước này mở lại biên giới vào tháng 2/2022, sau gần hai năm áp dụng các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt để phòng, chống dịch. Sinh viên quốc tế, người mang thị thực lao động kỳ nghỉ và lao động tạm thời là những nhóm đóng góp lớn nhất vào đợt gia tăng này.

Lượng di cư ròng đạt đỉnh 518.000 người vào năm 2023. Đến năm tài chính kết thúc ngày 30/6/2025, con số đã giảm xuống còn 306.000 người, trong đó sinh viên quốc tế chiếm hơn một nửa.

Các biện pháp mới được công bố sau khi đảng cánh hữu One Nation, đang gia tăng ảnh hưởng trong các cuộc thăm dò dư luận, đề xuất giảm 750.000 người nhập cư tạm thời trong vòng ba năm để người dân Australia có thêm “không gian để thở”.

Ông Burke bác bỏ nhận định cho rằng chính phủ hành động do sức ép chính trị từ One Nation. Theo Bộ trưởng Nội vụ, kế hoạch cải cách đã được chuẩn bị từ trước và không phải phản ứng nhất thời trước diễn biến của các cuộc thăm dò.

Dù vậy, động thái của chính phủ Công đảng cho thấy nhập cư đang trở thành một chủ đề chính trị nhạy cảm khi Australia phải đối mặt với tình trạng thiếu nhà ở, giá thuê tăng cao và áp lực ngày càng lớn đối với hạ tầng, dịch vụ công.

Ngành giáo dục quốc tế lo mất sức hấp dẫn

Sinh viên nước ngoài từ lâu đã đóng vai trò quan trọng đối với nền kinh tế Australia. Trong năm tài chính kết thúc vào tháng 6/2025, giáo dục quốc tế đóng góp 53,6 tỷ AUD, tương đương khoảng 38 tỷ USD, và là ngành xuất khẩu lớn thứ tư của nước này.

Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực bị đặt vào trung tâm của chiến lược giảm nhập cư. Trong bốn năm qua, phí nộp hồ sơ xin thị thực du học đã tăng gần 300%, lên 2.500 AUD. Các yêu cầu về trình độ tiếng Anh và số tiền tiết kiệm tối thiểu đối với người xin thị thực sau tốt nghiệp cũng được nâng lên.

Từ tháng 5/2026, Australia yêu cầu các trường cao đẳng tư nhân, cơ sở đào tạo nghề và trung tâm tiếng Anh tạm dừng trong 12 tháng việc nộp hồ sơ xin phép mở chương trình mới dành cho sinh viên quốc tế. Khoảng thời gian này được sử dụng để giải quyết hồ sơ tồn đọng, điều tra những cơ sở bị nghi ngờ không bảo đảm chất lượng và ngăn chặn việc sử dụng thị thực du học sai mục đích.

Ông Luke Sheehy, Giám đốc điều hành Universities Australia, cảnh báo việc liên tục siết chính sách đang làm xói mòn niềm tin vào một “tài sản quốc gia lớn” là giáo dục quốc tế. Các trường đại học lo ngại hạn chế đối với người thân đi cùng sẽ khiến Australia kém hấp dẫn hơn so với những điểm đến cạnh tranh như Canada, Anh và Mỹ, đặc biệt đối với nghiên cứu sinh, học viên sau đại học hoặc những người đã có gia đình.

Gói chính sách mới vì thế đặt Canberra trước một bài toán khó: giảm sức ép nhập cư và bịt những lỗ hổng của hệ thống thị thực nhưng vẫn phải bảo vệ uy tín của nền giáo dục quốc tế. Cách Australia triển khai các ngoại lệ, thời điểm chuyển tiếp và cơ chế xét duyệt sẽ quyết định liệu nước này có thể đạt đồng thời cả hai mục tiêu hay không.